(2822 S. K. m. 9)
Davacı, Toplu İş Sözleşmesinden doğan ücret ve sosyal yardım alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı, davalıya ait iş yerinde çalışmaya başladıktan ve Toplu İş Sözleşmesine taraf işçi sendikasına üye olduktan bir süre sonra imzalanan sözleşmeden işe giriş tarihinden itibaren yararlandırıldığı halde, İşverenin sendika üyeliğinin kesinleştiği tarihten itibaren yararlanması gerektiğinden söz ederek bir kısım ödemeleri geri aldığını ileri sürerek, kesintilerin iadesini istemiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Gerek, 2822 Sayılı Yasanının 9. maddesi ve gerek işyerinde uygulanan Toplu İş Sözleşmesinin 144. maddesine göre, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olan işçiler, sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren sözleşmeden yararlanırlar. Uyuşmazlık konusu Toplu İş Sözleşmesinin 30.7.1991 tarihinde imzalanmış olup yürürlük başlangıç tarihi 1.3.1991'dir. Davacı, 1.3.1991 tarihinden sonra ve imza tarihinden önce işyerinde çalışmaya başlamış ve henüz sözleşme imzalanmadan sendika üyeliği kesinleşmiştir. Davacı Toplu iş Sözleşmesinin imzalandığı 30.7.1991 tarihinden önce taraf işçi sendikasına üye bulunduğuna göre, işe giriş tarihinden itibaren sözleşmeden yararlanması gerekir. Davacı sözleşmenin yürürlük başlangıcı olan 1.3.1991 tarihinden sonra işe girdiğine ve imza tarihinde taraf işçi sendikasının üyesi bulunduğuna göre 2822 Sayılı Yasanın 9. Maddesinin açık hükmü karşısında işe giriş tarihinden itibaren sözleşmeden yararlandırılmış olması doğrudur. Buna rağmen işverenin davacının üyeliğinin kesinleştiği tarihi esas almak suretiyle fazla ödeme yaptığını ileri sürerek, bir kısım ödemeleri geri almış olması doğru değildir. Yasa koyucu, Toplu İş Sözleşmesinin imzalanmasından sonra taraf işçi sendikasına üye olanların üyeliklerinin işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanmalarını öngörmüştür. Toplu İş Sözleşmesinin imzalanması tarihinden önce taraf işçi sendikasına üye bulunanlar için ise böyle bir koşul getirilmemiştir. Bu nedenle davanın kabulüne karar vermek gerekirken aksine bazı düşüncelerle reddi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
Temyiz olunan kararın yukarda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 18.04.1996 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Toplu İş Sözleşmesi'nin imza tarihinde üye olan bir işçinin bu üyeliğinin sözleşmenin yürürlük başlangıç tarihinden sonra gerçekleşmiş bulunması durumunda, yürürlük tarihinin mi, yoksa üye olduğu tarihten itibaren mi sözleşmeden yararlanması gerektiği sorununun çözümlenmesi gerekmektedir. 5.5.1983 günlü, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun konuya ilişkin 9. Maddesinin birinci fıkrasında toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanırlar hükmüne yer verildikten sonra, ikinci fıkrasında; Toplu İş Sözleşmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden, sonra üye olanlar ise, üyeliklerin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanırlar kuralı öngörülmüştür. Bu yasal düzenlemeye göre, Toplu İş Sözleşmesinden yararlanma, işçinin sendikaya üye olduğu tarihten itibaren başlar. Üye olmadan önceki süre için yararlanma söz konusu olamaz. Gerçekten bir kimsenin külfete katlanmadan, sadece nimetten yararlanması düşünülemez. Aksi halde, üyelik aidatı ödenmemiş ve üyelik sıfatı kazanılmamış bir dönem için işçi, toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmış olur ki, böyle bir durum, sendika hukukunun temel kurallarıyla ve eşitlik ilkesi ile bağdaşmaz söz konusu 9. maddenin ikinci fıkrasının Toplu İş Sözleşmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden yararlanırlar ifadesini de bu çerçevede anlamak gerekir. Bu fıkra uyarınca da işçinin Toplu İş Sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren yararlanabilmesi için gerek yürürlülük tarihinde ve gerekse imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olması şarttır. Maddenin birinci ve ikinci fıkralarının birlikte göz önünde tutulması gerekir. Buna göre imza tarihinde üye olmasına rağmen üyeliği yürürlük tarihinden sonraki bir tarihte gerçekleşen işçi ancak üye olduğu tarihten sonrası için yararlanabilir ve böyle bir durumda üyelik tarihinden geriye gidilerek yürürlük tarihinden itibaren sözleşmeden yararlanması düşünülemez. Dairemizin 6.4.1989 gün ve 246-3185 sayılı ve 20.3.1990 gün ve 67-3146 sayılı kararlarında da belirtildiği gibi bu, Toplu İş Sözleşmesinden yararlanmanın temel koşullarındandır. Somut olayda davacının taraf sendikaya üyeliği yürürlük tarihi ile imza tarihi arasında gerçekleşmiştir. Bu durum karşısında davacı söz konusu Toplu İş Sözleşmesinden yürürlük tarihinden değil, üye olduğu daha sonraki tarihten itibaren yararlanabilir. Açıklanan nedenlerle yerel mahkemenin davanın reddine dair kararının doğru olduğu düşüncesiyle çoğunluğun görüşüne katılamıyoruz. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy