(2822 S. K. m. 61)
Dava: Taraflar arasındaki, ihbar, kıdem ve kötü niyet tazminatının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 28.1.1997 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına Avukat Z.T. ile karşı taraf adına Avukat M.P. geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: İşyerinde uygulanmakta olan 1.9.1992-31.8.1994 yürürlük süreli Toplu İş Sözleşmesi'nin 35 inci maddesinin (c) bendinin uygulanması konusunda taraflar arasında uyuşmazlık vardır. Anılan bentte 1.03.1994 tarihinde iş yerinde hizmet akti devam eden üyelerin o tarihte almakta olduğu ücretlerine % 20 oranında zam yapılacaktır. 1.9.1993 ile 28.2.1994 döneminde enflasyon oranı % 25'i aştığı takdirde, gerçekleşen oran 1.9.1993 tarihindeki ücretlere yansıtılmak suretiyle bulunacak rakam üzerine, 1.3.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yukarıdaki % 20'lik zam oranı uygulanacaktır. (Enflasyon hesabında DİE kentsel yerler tüketici fiyatları genel endeksi artış oranı dikkate alınacaktır.) denilmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki, 35. maddenin (b) bendi ile 1.9.1993 tarihinden itibaren işçi ücretlerine brüt % 25 oranında zam yapılması öngörülmüştür. Öte yandan 1.9.1993-1.03.1994 dönemi için enflasyon oranının % 37.7 olduğu da DİE İstatistikleri ile anlaşılmış bulunmaktadır.
Toplu İş Sözleşmesi'nin 35/c maddesinde 1.3.1994 tarihi itibariyle % 20 zam oranının uygulanacağı temel ücretin 31.8.1993'teki ücrete % 37.7 oranında zam yapılması suretiyle tesbiti gerekir.
Mahkemenin hükmüne dayanak yaptığı bilirkişi raporunda ise, 28.2.1994 tarihi itibariyle baz alınan ücretin 1.9.1993 tarihinden geçerli olan % 25 zammında uygulanması sonucu oluşan ücretin olduğu tam olarak anlaşılmamaktadır. Şayet % 25 zam dahil edilmeden baz alınan bir ücret söz konusu ise, buna % 37.7 enflasyon payının eklenmesi gerekeceği için bilirkişice varılan sonuç doğru olur. Şayet, % 25 zam dahil edilerek bulunmuş ise, o takdirde % 37.7 enflasyon payının tamamının dikkate alınması sonucu hasıl olur ki, Toplu İş Sözleşmesi'nde öngörülen ücret zammından fazla bir zam uygulanmasına yol açar.
Görüldüğü gibi bilirkişi raporu açıklıktan yoksun olup, konu aydınlatılmadan bilirkişi raporunun olduğu gibi esas alınması isabetsizdir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda belirtilen nedenle BOZULMASINA, 28.01.1997 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
İşlerinde uygulanmakta olan 1.9.1994-1.09.1996 yürürlük süreli ve 20 Şubat 1995 imza tarihli Toplu İş Sözleşmesi'nin uygulanması konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Bu uyuşmazlığın çözüme ulaştırılabilmesi bakımından 1.9.1992-31.8.1994 yürürlük süreli ve 27.1.1993 imza tarihli Toplu İş Sözleşmesi'nin 35 nci maddesinin (c) bendinden hareket edilmesi gerekmektedir.
Anılan bentte 1.03.1994 tarihinde işyerinde hizmet akdi devam eden üyelerin o tarihte almakta oldukları ücretlerine brüt % 20 oranında zam yapılacaktır. 1.9.1993 ile 28.2.1994 döneminde enflasyon oranı % 25'i aştığı takdirde gerçekleşen oran 1.9.1993 tarihindeki ücretine yansıtılmak suretiyle bulunacak rakam üzerine 1.3.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yukarıdaki % 20'lik zam oranı uygulanacaktır. denilmektedir.
Belirtilen bu Toplu İş Sözleşmesi'nin öncelikle davacıya uygulanması gerekmektedir.
Davacıya işveren tarafından 1.9.1993 tarihindeki ücretlerine % 25 zam yapılmış olup anlaşmazlık Toplu İş Sözleşmesi'nin 35/c maddesindeki gerçekleşen enflasyon oranının uygulanması yönünden doğmaktadır. Maddeye göre 1.09.1993-28.2.1994 tarihleri arasındaki dönemde enflasyon oranı % 25'i geçtiği takdirde gerçekleşen oran 1.9.1993 tarihindeki ücrete yansıtılacaktır. Belirtilen dönemde enflasyon oranı % 25'i geçmediği takdirde zam yapılmayacaktır. Taraflar enflasyon oranı bu miktarı aştığı takdirde gerçekleşen enflasyon oranını ücretlere yansıtmayı kararlaştırmışlardır. Bu dönemde enflasyon oranı % 37.7 olarak gerçekleşmiştir. Çoğunluk görüşünde 37.7-25 = 12.7 olarak enflasyon zammı verilmesi öngörülmekte olup, bu görüşe katılmak mümkün değildir. Maddede fark ödeneceği şeklinde bir düzenleme yer almamaktadır. Maddede belirtilen dönemde gerçekleşen enflasyon oranı tabiri kullanılmaktadır. Nitekim Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre 1994 yılı Şubat ayı Genel İndeks sayısı olan 3007.5'in 1993 yılı Ağustos ayı Genel İndeks sayısı olan 2183.7'e oranlanması sonunda gerçekleşen enflasyon artış oranı ortaya çıkmakta ve bu rakam da % 37.7 olmakla sözleşme maddesinde öngörülen 1.9.1993-28.2.1994 döneminde gerçekleşen oran elde edilmektedir. Nitekim davalı tarafta uygulama yönteminde değişik görüşleri ileri sürmekle birlikte, gerçekleşen enflasyon oranının % 37.7 olduğunu ve bu oranın uygulanması gerektiğini belirtmektedirler.
Bilirkişi tarafından 1.3.1994-1.09.1994 dönemi eksik ödenen ücret belirlenmekle birlikte, 1.9.1994-5.01.1995 dönemi eksik ödenen ücretin de hesaplaması yapılmıştır.
1.9.1994-1.09.1996 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi 20.2.1995 tarihinde imzalanmış olup, davacının iş akdi de 5.1.1995 tarihinde feshedilmekle beraber, Toplu İş Sözleşmesi'nin 28/b madde-fıkrasına göre davacı Toplu İş Sözleşmesi'nden yararlanması gerekir. Bu madde-fıkrada ihbar tazminatının tamamen peşin ve nakden ödenmesi halinde, işçi mevcut çalışmalarına yasal bildirim süresinin de ilavesiyle ek bir hak kazanabiliyorsa, bu haktan faydalanacaktır... denilmektedir. Davacının iş akdi 5.1.1995 tarihinde feshedilmekle birlikte, ihbar önelinin eklenmesi ile bu süre 2.3.1995 tarihinde getirilmekle, imza tarihinde hizmet akdi devam eden işçi durumunda bulunduğundan 1.9.1994 tarihinden itibaren geçerli % 55 oranındaki zamdan da yararlanması gerektiğinden, belirtilen uygulamalara göre yapılan ve davacı tarafın itirazı ile karşılanmayan rapor esas alınmak suretiyle verilen karar usul ve Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine uygun olduğundan Sayın çoğunluğun bozma kararına katılmayarak kararın onanması görüşündeyiz. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy