(2821 S. K. m. 60)
Dava: O. Sendikası adına Avukat H. A. ile 1. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı adına Avukat G. T., 2. T. Sendikası adına Avukat S. O. aralarındaki dava hakkında Ankara 5. İş Mahkemesinden verilen 9.9.1996 günlü ve 1996/417-107 sayılı hüküm, O. Sendikası avukatınca temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
Muteriz sendika; davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 29.3.1996 tarih ve 22595 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 15.3.1996 gün ve 96/4 sayılı iş kolu tespit kararında İller Bankası Genel Müdürlüğü Eğitim ve Sosyal Tesislerinin 16 numaralı işkoluna girdiğinin belirlendiğini ancak anılan işyerlerinden restaurant, tenis kortu, halı futbol sahası, yüzme havuzu ve kapalı voleybol sahasında görülen işin 25 numaralı iş kolu kapsamında olması nedeniyle anılan yerler yönünden kararın iptali ile konaklama ve eğlence işyerleri iş koluna girdiğinin tespitine karar verilmesini istemiş, mahkemece itiraz haklı bulunmayarak reddedilmiştir.
İller Bankasının (Banka) Macunköy'deki eğitim ve sosyal Tesislerinden itiraz konusu işyerlerinin işletilmesi ve bakım işleri, anılan Banka ile İller Bankası Mensupları Sosyal Yardımlaşma ve Emeklilik Vakfı (Vakıf) arasında düzenlenen protokoller uyarınca 24.12.1987- 31.12.1994 döneminde adı geçen vakıfa bırakılmıştır. Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, İller Bankası Genel Müdürlüğü Eğitim ve Sosyal Tesisleri kapsamında bulunan restaurant, tenis kortu, halı futbol sahası, yüzme havuzu ve kapalı voleybol sahasının 25 numaralı işkolu kapsamına girdiğine ilişkin 30.11.1992 günlü 21421 sayılı resmi gazetede yayınlanan kararı itiraz edilmeksizin kesinleştiği halde, bu işyerlerine tamir ve bakım atölyesi, iş makine malzeme ve park yerleri, arşiv, laboratuar, kreş, misafirhanenin de eklenmesi sonucu anılan tesislerin 16 numaralı (Enerji) işkolunda olduğunu tespit eden 15.3.1996 günlü 96/4 sayılı kararı hatalıdır. Gerçekten itiraz konusu İller Bankası Genel Müdürlüğü Eğitim ve Sosyal Tesislerinin, vakıf tarafından işletilmesinin vazgeçilmesinden 2 gün sonra yani O. Sendikasının 2.1.1995 tarihindeki yetki tespiti ile ilgili çoğunluk itirazı davasına ilişkin olarak Dairemizin 2.10.1995 günlü 1995/31684-30135 sayılı bozma kararında işyerinin niteliği ve devir durumu irdelenirken 25 numaralı iş kolunda bulunduğu da vurgulanmıştır.
İtiraz konusu işyerlerine eklenen ve enerji işkoluna girdiği tartışmasız olup itiraza da uğramayan "tamir ve bakım atölyesi, iş makine, malzeme ve park yerleri arşiv, laboratuar, kreş, misafirhane dışındaki itiraz konusu banka eğitim ve sosyal tesislerinin yönetiminin bankaya ait olması, mali özerkliğinin bulunmamasından daha fazla işyerleri arasında teknik yönden bağlılık önem arzeder.
İşyerinin girdiği işkolunun tespitinde işverenin amacı önemli olup, işverenin değişmiş olması işkolu tespitinde sonucu etkilemez. Vakıf tarafından 26.10.1996 tarihinde alınan kararla işyerlerinin 31.12.1994 tarihinden sonra işletilmemesine ve işçilerin kıdem ihbar tazminatlarının İller Bankası tarafından karşılanmasına karar verilmiştir. Buna rağmen bankanın vakıf tarafından 18.12.1994 tarihinde hizmet sözleşmeleri feshedilen işçilere mağdur olmamaları amacıyla olduğu iddia edilse de geçici işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere vakıf ile O. Sendikası arasında bağıtlanmış bulunan ve 1.5.1993- 30.4.1995 dönemi için yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin hükümlerine göre ücretleri tespit ederek 22.12.1994 tarihinde işe almış olduğu da anlaşılmaktadır.
İller Bankası mensupları ile emeklilerinin dinlenme, eğlence ve spor ihtiyaçlarını karşılamak üzere itiraz konusu işyerleri önce vakıf, daha sonra banka tarafından aynı amaç ve aynı personelle işletildiği işyerinin aynı biçimde işlevini sürdürdüğü dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. İşyerlerinde görülen işin niteliği ve işverenin işyerini işletme amacı değişmediği halde İller Bankasının girdiği asıl işkolu ile ilgili yakın mekanlarda olsa da birbirlerini tamamlamayan aralarında teknik bağlılık bulunmayan bir kısım işyerlerinin Bakanlıkça işkolu tespiti kararı kapsamına alınmış olması da şartların değiştiğini göstermez.
Böyle olunca İller Bankası Macunköy Eğitim ve Sosyal Tesisleri İşyerlerinin 16 numaralı enerji işkolu kapsamında olmayıp 25 numaralı konaklama ve eğlence yerleri işkoluna girdiğinden hatalı olan mahkeme kararının bozularak ortadan kaldırılmasına, itirazın kabulüne, itiraz konusu işyerleri yönünden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının işkolu tespiti kararının iptaline karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: 1. Ankara 5. İş Mahkemesinin 9.9.1996 gün ve 1996/417-107 sayılı kararının bozularak ortadan kaldırılmasına,
2. Muteriz Sendikanın itirazının kabulü ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 29 Mart 1996 gün ve 22595 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 15.3.1996 tarihli 1996/4 sayılı işkolu tespit kararının İller Bankası Genel Müdürlüğü Eğitim ve Sosyal Tesisleri işyerinin itiraz konusu "restaurant, tenis kortu, halı futbol sahası, yüzme havuzu ve kapalı voleybol sahası ile ilgili bölümünün iptaline, anılan işyerlerinin 25 numaralı konaklama ve eğlence yerleri iş kolu kapsamında bulunduğunun tespitine,
3. 4.000.000 TL. maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına
6. Davacı tarafın yaptığı 10.560.000 TL. yargılama masrafından 10.150.000 TL. nın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine 545.000 TL. harç masrafının ise davalı T. Sendikasından alınıp davacıya verilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.10.1996 gününde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy