(1475 S. K. m. 25) (4046 S. K. m. 21)
Dava: Davacı, işe iadesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, istek gibi karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davalı P. L. Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 51.1 oranındaki hissesinin 7.5.1997 tarihli hisse satış sözleşmesiyle özelleştirildiği 24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı "özelleştirme kanunu" adı verilen yasada öngörülen özelleştirme süresi tamamlandıktan sonra sakat statüsünde çalıştırılan davacının diğer bir kısmı aynı statüdeki işçilerle birlikte bu statü dışında kalan bir çok işçide dahil olmak üzere 19.11.1997 tarihinde iş akdinin feshedildiği anlaşılmaktadır.
Davacı işçi, anılan Yasanın 21. maddesine göre sözleşmesinin feshedilemeyeceği iddia edilerek işe iade isteğinde bulunmakta ve mahkemece de aynı gerekçeyle istek kabul edilmiştir.
Gerçekten 4046 sayılı Özelleştirme Kanununun 21. maddesinde özelleştirme süreci içerisinde sakat işçilerin işten çıkartılamayacağı öngörülmüştür. Yukarıda açıklandığı gibi somut olayda özelleştirme süreci sona ermiş ve bir süre davacı sakat işçi işyerinde çalışmış ve ondan sonra sözleşmesi feshedilmiştir.
Dosya içeriğine göre ayrıca belirtmek gerekir ki, özelleştirmeden sonra işyerinde çalışan işçi sayısı dikkate alındığında 1475 sayılı İş Kanununun 25. maddesindeki sakat işçi çalıştırma kuralına bir aykırılık da söz konusu değildir. Bir başka anlatımla anılan madde de öngörülen oranda sakat işçi çalıştırmaya devam edilmektedir. Öte yandan 4046 sayılı Özelleştirme Kanunun içeriği dikkate alındığında sonsuza dek bu Yasanın uygulanması görüşünün kabulü benimsenemez. O halde davanın reddedilmek üzere kararın bozulması gerekir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 2.7.1998 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YAZISI:
4046 sayılı Özelleştirme uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun İş Kaybı Tazminatı Ödenmesi ve Diğer Hizmetlerin Verilmesi başlıklı 21.maddesinde, özelleştirilme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirilmesi, küçültülmesi veya faaliyetlerinin kısmen veya tamamen durdurulması, süreli veya süresiz kapatılması veya tasfiye edilmesi nedenleriyle hizmet akidleri sona erenlere ek olarak iş kaybı tazminatı ödeneceği belirtilmekle beraber kapatma ve tasfiye halleri dışında sakat statüsü ile çalışanların işten çıkartılamayacağı belirtilmiştir.
Belirtilen madde de yer alan "özelleştirme" sözcüğü üzerinde durulması gerekir. Davalı kuruluş özelleştirilmiş ancak özelleştirme sırasında kapatılması ve tasfiyesi yönüne gidilmemiştir. Davalı işveren sakat işçinin iş akdini özelleştirme nedeniyle sona erdirdiğini işten ayrılma bildirgesinde belirtmiştir. 21.maddede öngörülen işten çıkarmama hususu sadece özelleştirmenin tamamlandığı tarihe kadar geçecek süreci kapsamamaktadır. Özelleştirme işlemi sırasında kuruluş kapatılır veya tasfiye edilirse sakat işçi çıkartılabilecektir. Kuruluş özelleştirilir yani bu davada olduğu gibi pay satımı yoluyla özelleştirme işlemi gerçekleşir ise, kuruluş kapatılıp tasfiye edilmediğinden sakat işçi çıkarılamayacaktır. Maddede yer alan "özelleştirme" sözcüğünden sonra yapılacak işlem belirtildiğinden özelleştirme bitse dahi sakat işçi özelleştirme nedeniyle işten çıkarılamayacaktır. Yasa koyucu sakat işçinin korunması amacıyla hareket etmiş ve kapatma tasfiye halleri dışında işyeri faaliyetine devam etmesi koşuluyla sakat işçinin çalışmasına devam etmesine olanak sağlamıştır. Yasa koyucu bu sonuca ulaşırken bilinçli olarak hareket etmiş ve özelleştirmenin tabii sonucu olarak işyerinin özel niteliğe kavuşacağını bilerek idarenin işçiyi çıkarmasını engelleyerek yeni işyerinde de çalıştırılması gerek ve zorunluluğunu düzenlenmiştir. Yasa koyucu özel tüzel kişiliğe ulaşılmış olması halinde çıkarılma olgusunu düşünerek böyle bir düzenleme getirmiştir.
Özel teşebbüse geçilmesi halinde çıkarılmanın mümkün olduğu yasa koyucu tarafından kabul edilmiş olsaydı belirtilen işlemlere işaret edilmemesi gerekirdi. Belirtilen madde kapatma ve tasfiye halinde diğer işçilerden farklı olarak sakat işçiye tazminat ödenmesini düzenlemiş olup, diğer sağlıklı işçilere ise özelleştirmeye hazırlanma özelleştirme, küçülme, faaliyetlerin kısmen veya tamamen durdurulması süreli veya süresiz kapatma veya tasfiye hallerinde tazminat ödenmesi öngörülmüş olup özelleştirmenin kapatma veya tasfiye dışında oluşması halinde ise sakat işçi çıkarılamayacak, çıkarılamayan işçi yeni özel tüzel kişilikte de aynı statüde çalışmasına devam edecektir. Yeni işveren kuruluşu 4046 sayılı Yasa hükümlerini bilerek ve benimseyerek devralmıştır. Yasanın emredici hükümleri yen işvereni de bağlar. Sakat işçiler önceki işveren tarafından İş Yasasının 25. maddesine göre çalıştırılmaya başlanmışlardır. Sakat işçilerin işçi sayısının azalması ile birlikte işten çıkartılacaklarına ilişin bir düzenleme yasalarda yer almamaktadır.
Bozma kararında belirtilen sakat işçi çalıştırma oranları ile ilgili bir bilgiye dosyada rastlanamadığı gibi bu hususun konunun özüyle de bir ilişkisi bulunmamaktadır. Bütün bu anlatımlar doğrultusunda bozma kararına iştirak edemiyoruz. Kararın onaylanması görüşündeyiz.
Full & Egal Universal Law Academy