(2821 S. K. m. 61) (2822 S. K. m. 5, 66) (5521 S. K. m. 1)
Dava: İ. Çalışanları İş ve Trafik Kazalarını Önleme Eğitim ve Yardımlaşma Derneği adına Avukat H. C. 2. B. Sendikası adına Avukat İ. T. ile 1) İ. Genel Müdürlüğü adına Avukat E. E. 2) İstanbul Büyükşehir Belediyesi İ. Genel Müdürlüğü ve Çevre Belediyeler Çalışanları Dayanışma İş ve Trafik Kazalarını Önleme Eğitim ve Yardımlaşma Derneği adına Avukat M. Ö. aralarındaki dava hakkında İstanbul 7. İş Mahkemesinden verilen 25.3.1999 günlü ve 734-204 sayılı hüküm davalılar avukatınca temyiz edilmiş ve davalılardan İ. Genel Müdürlüğü ve Çevre Belediyeler Çalışanları Dayanışma İş ve Trafik Kazalarını Önleme Eğitim ve Yardımlaşma Derneği Avukatıncada duruşma talep edilmiş ise de; işin mahiyeti itibarile duruşma isteğinin reddine karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı B. Sendikası, İ. Genel Müdürlüğü ile aralarındaki 15.6.1996 tarihinde imzalanan 1.3.1996-28.2.1998 yürürlük Müdürlüğü, İ. Çalışanları Trafik ve İş Kazalarını Önleme Eğitim ve Yardımlaşma Derneği aidatlarını üyelerin muvafakatlarını vermeleri halinde aylık ücretlerinden keserek davacı derneğin banka hesabına yatırmıştır.
Davalı Genel Müdürlük 21.4.1997 tarihinden sonra davacı derneğin üye listesi istemesi, bir kısım işçilerin başvurusu üzerine dernek üyelerinden yeni muvafakatname istemiş ve muvafakatname veren 58 işçinin ücretinden üye aidatını keserek davacı dernek hesabına yatırmıştır. Diğer taraftan üye beyannamesi, davacı Dernekten istifa ve muvafakatname verenlerin davalı dernek adına aynı kalemden kesinti yaparak toplam 627.386.501 TL. bu davalı Dernek adına yatırmıştır. İtiraz üzerine ise bu para ihtiyati tedbir kararı ile bloke edilmiştir. İşveren bu kesintiyi yaparken de TİS.nin 93. maddesine dayanmıştır. Mahkemece bu işlem toplu iş sözleşmesinin 93. maddesine aykırı bulunarak davalı dernek adına kesilen ve bloke edilen 627.386.501 TL.nin davacı derneğe verilmesine karar verilmiştir. Karar davalı işveren ve dernek tarafından temyiz edilmiştir.
Davanın dayanağını oluşturan İ. ile B. Sendikası arasında 1.3.1996-28.2.1998 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin 93. maddesinde, işçi ücretlerinden kaynaktan kesilmesi öngörülen dernek üye aidatları, bir tür sendika üyelik aidatıdır. 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 5. maddesinde "toplu iş sözleşmelerine kanunların emredici hükümlerine aykırı hükümler konulamayacağı" kuralına yer verilmiştir. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 61. maddesinde ise sendika üyelik aidatı dışında sendikaya ödenmek üzere bir kesintinin yapılmasının toplu iş sözleşmesi ile kararlaştırılamayacağı emredici olarak düzenlenmiştir. Gerçekten Toplu İş Sözleşmesinin 93. maddesi 2822 sayılı Yasanın 5. maddesine aykırı bir kural içeren ve dolaylı olarak sendikanın ilişkili bulunduğu derneğe aidat ödenmesinin kaynaktan kesme (check off) yöntemi ile sağlamak istemesi nedeniyle, TİS. nin 93. maddesinden doğan uyuşmazlık 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. ve 2822 sayılı kanunun 66. maddesi kapsamında değerlendirilemez. Bu durumda mahkemenin görevsizlik nedeniyle dava dilekçesini reddetmesi gerekirken esasa ilişkin karar vermesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebebten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 8.7.1999 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy