(2822 S. K. m. 3, 4) (5393 S. K. m. 14, 15) (5216 S. K. m. 17, 14) (2821 S. K. m. 60) (İşkolları Tüzüğü Ek)
Dava: 1- E. Hafif Raylı Sistem işletmesi K. Ltd. Şti. E. AŞ. Ortaklığı, 2- E. Tic. AŞ., 3- K. Tic. adına E., 1- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı adına Avukat N., 2- D. İş Türkiye Demiryolu İşçileri Sendikası adına Avukat N., 3- Belediye iş Türkiye Belediyeler ve Genel Hizmetler işçileri Sendikası adına Avukat A. aralarındaki dava hakkında Eskişehir iş Mahkemesinden verilen 05.07.2006 günlü ve 412-683 sayılı hüküm, davalılardan Bakanlık ve D. İş Sendikası avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davalı D. İş Sendikası vekili 10.10.2006 tarihli dilekçesinde davacıların oluşturduğu E. Hafif Raylı Sistem İşletmesi işyerinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İş Kolları Tüzüğünün 19 sıra numaralı Demiryolu Taşımacılığı işkoluna girdiğine karar verildiğini bu karara davacılar tarafından itiraz edildiğini itiraz üzerine mahkemece itirazın kabulüne ve tespite konu işyerinin anılan Tüzüğün 28 sıra numaralı Genel İşler işkolunda yer aldığına ilişkin hüküm kurulduğunu ve söz konusu kararın Dairemizce onandığını mahkemenin kararının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını, yerleşik içtihatlara aykırı olduğunu ve onama hükmünün maddi yanılgı sonucu verildiğini belirterek, söz konusu onama kararının kaldırılarak mahkeme hükmünün bozulmasını ve işkolu tespit taleplerinin reddini istemiştir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 04.05.2005 tarih ve 25805 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 28.04.2005 tarih ve 21 sayılı işkolu tespit kararı ile E. Eskişehir Hafif Raylı Sistem İşletmesi .... Ltd. Şti. ve E ... AŞ. Ortaklığı işyerinde yapılan işlerin niteliği itibarıyla İş Kolları Tüzüğünü 19. sıra numaralı Demiryolu Taşımacılığı işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmiştir.
Davacılar, Belediye Yasasındaki düzenlemeler nedeniyle tespite konu işyerinde yapılan işlerin niteliği itibarıyla İş Kolları Tüzüğünün 28 sıra numaralı Genel işler işkoluna girdiğini ileri sürerek bu tespitin iptalini istemişlerdir.
Mahkemece yasa ile belediyelerin görevleri arasında yer alan şehir içi toplu taşıması ile ilgili işyerinin 28 sıra nolu işkolundaki genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmiştir.
Davalıların temyizi üzerine mahalli mahkeme kararı Dairemizin 19.09.2006 gün 2006/24803 - 24140 sayılı kararı ile onanmıştır.
Davalı D. İş Sendikası vekilinin onama kararımızın maddi hataya dayandığı iddiası üzerine iddiasının dayanağı yeni Belediyeler Kanunu da göz önünde bulundurularak yapılan inceleme sonunda, benzer işyerleri ile ilgili olarak mahkemelerden ve dairemizden geçmiş yıllardan farklı kararlar verildiği gözlenmiş, 13.07.2005 tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı yeni Belediye Kanunu, İş Kolları Tüzüğü ve Uluslararası normlara göre konu dairemizce yeniden görüşülmüştür.
Dosya içeriğinden ve özellikle E. Eskişehir Hafif Raylı Sistem İşletmesi K. Ltd. Şti. ve E. A. Ş. Ortaklığı'nın Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve diğer belediyelerin iştiraki ile kurulmuş olup, 23.01.2003 tarihli ortaklık Sözleşmesinde ortaklığın amaç ve konusunun Eskişehir İlinde -on yıl süre ile- iki hatta elektrik ile çalışan ve ray üzerinde ilerleyen tramvaylarla şehir içi toplu yolcu taşımacılığı işinin yapılması olarak belirtilmiştir. Söz konusu işin belirtilen şekilde de toplam 186 işçi ile yürütüldüğü konusunda bir uyuşmazlık yoktur.
İş Kolları Tüzüğünün 19 sıra numarasında demiryolu taşımacılığı işkolunda Demiryolları ve bağlı işyerlerinde görülen her türlü işler (demiryolu bakım, onarım ve yenileme işleri ile yataklı ve yemekli vagonlarda yapılan işler dahil) şeklinde geniş bir düzenlemeye yer verilmiştir. 28 sıra numaralı genel işler iş kolunda ise Belediyelerin 24 numaralı sağlık iş koluna giren işleri dışındaki belediye hizmetlerine ilişkin işlerde bu Tüzükte yer almayan işlerde, Sendikalar Kanununa göre işçi niteliği taşıyanlarca yapılan işler yer almıştır.
2821 Sayılı Sendikalar Kanunun değişik 60. maddesine göre çıkarılan 06.12.1983 tarihli Resmi Gazetede Yayınlanan İş Kolları Tüzüğünde İş Kolları 26 sıra nolu Milli savunma İş Kolu dışında iş kolu işverenlere göre değil yapılan işe göre belirlenmiştir. 28 nolu genel işler işkolu belirlenirken konulan kıstaslar farklı bir yoruma götürür nitelikte değildir.
Bir iş kolunun 28 nolu işkolunda sayılması için işin belediyelerin 24 sıra numaralı sağlık işkoluna giren belediye hizmetlerine ilişkin işlerden olması, ayrıca işkolları tüzüğünde yer almayan işlerden bulunması, işçi niteliğini taşıyanlarca yapılması gerekir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesi Belediyenin görev ve sorumluluklarını belirlemiştir. Anılan maddede davamıza konu raylı sistemle taşımacılık yapmak sayılmamıştır. Aynı yasanın 15. maddesi ise belediyenin yetki ve imtiyazlarını belirlemiştir. Bu maddenin (t) bendinde Toplu taşıma yapmak, bu amaçla otobüs deniz ve su ulaşım araçları, tünel raylı sistem dahil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir. Belediyenin başka şahıslara devredebilecekleri bu hizmetlerinin 14 maddede düzenlenen Belediyelerin görev ve sorumlulukları dışında kabulü zorunludur. Esasen İş Kolları Tüzüğünün 19 sıra nosunda demiryolu taşımacılığı düzenlenmiştir.
Belediye Kanunun 14. ve 15. maddelerinde belirtilen ve Belediye veya belediyenin iştiraki şirketlerce yürütülen hizmetlerin aynı iş kolunda (genel işler iş kolu) sayılması halinde 2822 sayılı yasanın 3/2 maddesi gereği tek işletme Toplu İş Sözleşmesi yapma zorunluluğu doğacaktır ki birbirinden çok farklı teknolojiye ve koşullara sahip işyerlerinde bunun yaratacağı sorunlar, Toplu İş Sözleşmesinin düzenlemesi ve uygulamasında yaşanacak güçlükler izahtan varestedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle dava konusu Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve diğer belediyeler iştiraki ile kurulan davacı şirketlerin oluşturduğu ortaklık işyerinde yapılmakta olan raylı sistem ile şehir içi yolcu taşıma işletmeciliği işyerinin 19 sıra nolu Demiryolu Taşımacılığı iş koluna girdiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığından, dairemizin maddi hataya dayalı 19.09.2006 gün 2006/24803-24140 sayılı onama kararımızın ortadan kaldırılarak aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1) Eskişehir İş Mahkemesinin 05.07.2006 tarih ve 412-683 sayılı kararın bozularak ortadan kaldırılmasına,
2) Davanın reddine ve E. Hafif Raylı Sistem İşletmesi. K. Ltd. Şti. - E. A.Ş. Ortaklığı işyerinde yapılan işlerin niteliği gereği İş Kolları Tüzüğünün 19 sıra numaralı Demiryolu Taşımacılığı işkoluna girdiğinin tespitine,
3) Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden 500,00'er YTL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalılara verilmesine,
4) Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, peşin alınan harcın istek halinde ilgiliye iadesine, 19.12.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy