(4857 S. K. m. 21)
Dava: Davacı, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: İş sözleşmesinin davalı işveren tarafından işveren aleyhine işçilik alacağının tahsili için dava açtığı için geçerli neden olmadan feshedildiğini belirten davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı işveren vekili, davacının iş sözleşmesinin sipariş azalmasına bağlı olarak mevcut çalışan kadrosuna yeterli iş bulunamadığından, işyerinden kaynaklanan geçerli nedenle feshedildiğini, yeterli iş alınamaması nedeni ile 3'lü vardiyadan ikili vardiyaya geçildiğini, kapasitenin düştüğünü davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından ekonomik neden olan sipariş azalması nedeni ile feshedildiği, aynı dönemde belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışanların da çıkarıldığı, davacı ve çıkarılan işçilerin çıkarıldığı tarihte kullanmadıkları yıllık ücretli izinlerinin bulunduğu, davalı işverenin yeni ihale ile siparişler aldığı, her ne kadar sipariş azalması var ise de, davalı işverenin öncelikle işçinin rızası ile çalışma sürelerini kısaltması, fazla mesaileri kaldırması, işi zamana yayması ve feshi son çare olması gerektiği, davalı işverenin bu yöntemlere başvurmadığı, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile, feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE, davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminatın takdiren davacının 4 aylık brüt ücreti tutarında belirlenmesine karar verilmiştir.
Karar davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dosya içeriğine göre mahkemece önce işyerinde mali müşavir bilirkişi marifeti ile keşif yapılmış, mali müşavir bilirkişinin verdiği rapor ile yetinilmemiş ve dosya üzerinde iş hukuku öğretim üyesi bilirkişiden rapor alınmıştır.
Keşif sonrası ilk bilirkişi mali müşavir raporunda, işyerinde üretim ve iş gücü değerleri üzerinde durularak, davalı işverenin, taahhüt ve sipariş üzerine üretim yaptığı, 2002 yılında üretim kapasitesinin yaklaşık 90.000 ton iken, 2003 yılı ve takip eden 2004 yılında büyük oranda düştüğü, işçi istihdamının aynı kaldığı, tek vardiyalı sistemle çalışma ile üretim yapılacak miktara geldiği, yeni işçi alımı olmadığı, iş sözleşmelerinin feshinin işletmeden kaynaklanan geçerli nedene dayandığı belirtilmiştir.
Mahkemece hükme esas alınan ve dosya üzerinde inceleme yapan hukukçu bilirkişi ise, işyerinde sipariş azalması ve yeni işçi alınmadığını kabul etmekle birlikte, davalının yeni ihaleler aldığını, esnek çalışma sistemleri ile darlığı atlatabileceğini, işverenin iş sözleşmelerini feshetmesi geçerli nedene dayansa bile fazla mesaileri yeterince azaltmadığını, izin kullandırmadığını, kayıtlarda çelişki olduğunu, feshin son çare olması ilkesine uyulmadığını belirtmektedir.
Her şeyden önce bilirkişi raporları kendi içinde çelişkili olduğu gibi, işletmeden kaynaklanan fesih sebebine göre uzman bilirkişiler aracılığı ile araştırma yapılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle işverenin üretim yaptığı işkolu da dikkate alınarak, işkolunda uzman, üretim ve satış değerlerinden anlayan, işyerindeki makine ve işgücüne göre belirleyebilecek endüstri, makine ve iş güvenliği mühendislerinin aralarında bulunduğu bilirkişi heyeti ile işyerinde keşif yapılarak, taahhüt ve sipariş üzerine üretim yapan işyerinde, sipariş azalmasının geçici olup, olmadığı, bu sipariş azalmasının işgücünde azalmayı zorunlu kılıp kılmadığı, geçici ya da kalıcı sipariş azalmasının işyerinde çalışan işçiler çıkarılmadan esnek çalışma uygulanması ile giderilip giderilemeyeceği, fesihten sonra ihale ile alınan siparişlerin iş gücünü etkileyip etkilemediği, bu siparişlerin kalan işçilerin iş gücü ile karşılanıp karşılanamayacağı olguları üzerinde durulmalı, bu kapsamda feshin son çare olup olmadığı değerlendirmeli, işyerinden kaynaklanan sipariş azalmasının işçi çıkarılmasını zorunlu kıldığı anlaşıldığı takdirde, çıkarılan işçilerin seçiminde objektif kriterlerin dikkate alınıp alınmadığı belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik, çelişkili ve yetersiz bilirkişi raporu ile yazılı şekilde feshin geçersizliğine karar verilmesi hatalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 22.01.2007 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy