(ILO 158 Nolu Sözleşme - Hizmet İlişkisine İşveren Tarafından Son Verilmesi Hakkında Sözleşme m. 9) (4857 S. K. m. 17, 21, 34, 41, 57) (1475 S. K. m. 14) (2822 S. K. m. 9)
Dava: Davacı, kıdem, ihbar, izin, fazla çalışma ücreti, işsizlik tazminatı, ücret ve ikramiye alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ş.Çil tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Davacı işçi toplu iş sözleşmesinin 21. maddesinde sözü edilen iş güvencesi sağlamaya yönelik ceza şart niteliğindeki tazminatı talep etmiş, mahkemece taleple bağlı kalınarak istek doğrultusunda karar verilmiştir.
İşyerinde uygulanmış olan toplu iş sözleşmesinin 21. maddesinin III. bendinde, işverenin 158 sayılı İLO sözleşmesi uyarınca, iş sözleşmesinin feshi için haklı bir nedeni göstermek ve uyuşmazlık halinde mahkeme ye da özel hakem önünde haklılığını ispat etmekle yükümlü olduğu, aksi halde bir yıllık ücret tutarında az olmamak üzere işsizlik tazminatı ödemesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Davacı işçi iş güvencesi kapsamında olup, iş sözleşmesinin feshi üzerine feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine karar verilmesi yönünde dava açmış ve işe iadeye dair karar kesinleşmiştir. İşe başlamak için başvurusuna rağmen işverence işe başlatılmamıştır. Davacının iş sözleşmesi işverence işe başlatılmadığı tarihte sona ermiştir.
Davacının açmış olduğu davada işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarı belirlenmiş ve kesinleşen bu miktar işçiye ödenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesinde, kesinleşen işe iade kararı üzerine işçinin başvurusuna rağmen bir ay içinde işe başlatılmaması durumunda, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödeneceği öngörülmüştür. Aynı maddenin son fıkrasında ise, sözü edilen düzenlemenin mutlak emredici olduğu ve sözleşmelerle hiçbir şekilde değiştirilemeyeceği hükme bağlanmıştır. İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin 21/III maddesinde yazılı olan kuralın, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21/son maddesi hükmü uyarınca geçerliliği bulunmamaktadır. Somut olayda davacı işçi işe iade sonrası 4 aya kadar ücret ve işe başlatmama tazminatını almış olmakla toplu iş sözleşmesinde sözü edilen işsizlik tazminatına hak kazanmaz. Mahkemece isteğin reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.
3- Davacı işçi 2.01.2004 tarihinde sendikaya üye olmuş ise de üyeliğin işveren bildirildiği tarih dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır. Toplu iş sözleşmesinin 3. maddelerine göre, üyeliğin işverene 10 gün içinde bildirileceği hükme bağlanmış olsa da, sendika toplu iş sözleşmesinden yararlanma için üyeliğin işverene bildirilmesi şarttır. 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu'nun 9. maddesi ile toplu iş sözleşmesinin 3. maddesi hükmü bu yönde olup, mahkemece sendika üyeliğine dair noter işlemi üzerine 10 gün sonrasından itibaren toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya dair karar verilmesi hatalı olmuştur. Üyeliğin işverene bildirildiği tarih belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.
4- Toplu iş sözleşmesinin 23. maddesinde ihbar önelleri düzenlenmiş ve fesih halinde işverence yapılacak olan ödemlere en yüksek işletme kredisi faizinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Sözü edilen kural ihbar tazminatıyla ilgili olup, izin ücreti bakımından yasal faize karar verilmelidir.
5- Fazla çalışma ücreti için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanması gerekirken, işletme kredilerine uygulanan en yüksek faize karar verilmesi de hatalı olmuştur.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 10.06.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy