(4857 S. K. m. 20, 21)
Dava: Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi S. Göktaş tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücretinin belirlenmesini istemiştir.
Davalı işveren, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 5.2.2001 tarihi ve 6 sayılı kararıyla 6.2.2001 tarihinden itibaren özelleştirme kapsam ve programına alınan, 5.2.2002 tarih ve 6 sayılı kararıyla özelleştirme stratejisi yeniden tespit edilerek, 31.3.2002 tarih ve 2003/12 sayılı kararıyla yeniden yapılandırılmasına karar verildiğini, pazar payındaki düşüş ile birlikte, hem sigara üretiminde hem de tütün üretim ve alımlarında önemli ölçüde gerileme kaydedildiğini, tütün üretimi azalarak minimum seviyeye indiğini, bazı işletme müdürlükleri ve mülhakatlarında tütün işleme ve bakımının sona erdiğini, iş hacminin %80 gibi önemli bir oranda daralma meydana geldiğini, kârlılık seviyesinin iyileştirilmesi ve üretimin arzu edilen düzeyde tutulabilmesinin tütün üretimi ve alımlarının azalmasına, organizasyonel küçülme, pazar paylarındaki değişim nedeniyle yaşlılık aylığına hak kazanmış işçilerin işten çıkarıldığını, bu kapsamda olan davacının iş sözleşmesinin de tazminatları ödenmek suretiyle feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece davalı şirketin iddia ettiği personel fazlalığının tespitine ilişkin bir çalışma yapmadığı gibi, yalnızca zamanı geldiğinde yaşlılık aylığı almaya hak kazanan işçilerin iş sözleşmesinin feshedildiği, her işlemin geçerliliğinin fesih anına göre belirlenmesi gerektiği, bu nedenle fesih tarihinden çok önce gerçekleşmiş bir nedene dayalı olarak da iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiği iddiasının kabulünün mümkün olmadığı, dava konusu olayda da, davacının iş sözleşmesinin feshinde iş sözleşmesinin feshini zorunlu kılıcı bir ekonomik neden davalı şirket uygulaması nazara alındığında bulunmadığı, davacının baş nezaretçi olarak çalıştığı, işverenlikçe 1.11.2006 tarihinden itibaren baş nezaretçi kadrosunda 1 kişinin çalıştığı 2007 yılı için bu kadroya geçici işçi alımının teklif edildiği, aynı şekilde dosyaya sunulan 2006/12.dönem aylık prim belgesinden de davalı işyerine Aralık 2006 ayında da işçi alımı yapıldığının görüldüğü, işverenlikçe dayanılan personel fazlalığının kanıtlanmadığı, iş sözleşmesinin feshinden sonra davacının çalıştığı kadroya yeni işçi alımı teklifi yapılması olmak üzere davalı şirketçe yeni işçi alımlarının gerçekleştirildiği, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dairemiz uygulamasına göre işyerinde ekonomik, teknolojik, yeniden yapılanma gibi işletme içi veya işletme dışı nedenlerle meydana gelen işgücü fazlalığından dolayı işçi çıkarılmasında emekliliğe hak kazanmış olanların seçilmesi ve bu durumdaki personelin objektif ve genel bir uygulamaya tabi tutulması geçerli neden kabul edilmektedir. Somut olay bakımından, davalı işverenin savunmasında belirttiği nedenler işyeri kayıtları üzerinde inceleme yapılmasını gerektirmektedir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda davalı şirkette özelleştirme kapsam ve programına alınmasından kaynaklanan gelişmeler nedeniyle personel fazlalığı doğduğu belirtilmekle beraber, bunun davacıya etkisinin somut delillerle kanıtlanmadığından söz edilmiştir. Ancak, yukarıda belirtildiği gibi, işçi fazlalığının giderilmesinde emekliliğe hak kazananların seçilmesi objektif ve genel bir uygulama ile gerçekleştirilmiş ise fesih için geçerli neden kabul edilebilir. Bu nedenle mahkemece yapılacak iş; işletme, muhasebe ve hukuk konularında uzman olan üç kişilik bilirkişi kurulu aracılığı ile işyeri kayıtları üzerinde inceleme yapılarak işyerinde işgücü fazlalığının oluşmasına neden olan ekonomik, teknolojik veya yeniden yapılanma gibi olgular bulunup bulunmadığını saptamak, buna bağlı olarak fesih tarihi itibariyle işçi fazlalığı bulunup bulunmadığı, işçi fazlalığı söz konusu ise emekliliğe hak kazanmanın ölçüt olarak dikkate alınıp alınmadığı, alınmış ise bunun objektif ve genel bir uygulama ile istisnasız uygulanıp uygulanmadığını belirlemek ve sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir. Eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması hatalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21.04.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy