(4857 S. K. m. 25, 36)
Dava: Davacı, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, davanın kabulüne karar vermiştir.
Hüküm süresi içinde davalılar avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davalılardan Burulaş Anonim şirketi işyerinde diğer alt işveren davalılar işçisi olarak gişe görevlisi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan ve sendikal nedenle feshedildiğini belirten davacı işçi, feshin geçersizliğine ve işe iadesine, işe başlatmama tazminatının sendikal nedenle en az bir yıllık ücret tutarında belirlenmesini karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Burulaş şirket vekili, gişe hizmetlerinde çalışan personellerinin bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini savunurken, diğer davalılar vekili, Burulaş A.Ş.nin Bursa ilindeki tüm ulaşım hizmetlerini yürütmekle görevli olduğunu, yapılan ticari anlaşma ile ulaşım hizmetlerine ilişkin olarak tüm manyetik ve manyetik olmayan biletlerin temini, satışı, kart dolum cihazlarının ve validatörlerin temini, kart dolum makinelerinin kullanılması ve bilet satış hizmetlerinin gerçekleştirilmesi, cihazların kullanılması için personele teknik eğitim verilmesi işlerinin E-Kent A.Ş. tarafından üstlenildiğini, bu işlerin teknolojik ve uzmanlık gerektiren işler olduğunu, davacının E-kent A.Ş.nin üstlendiği bu işte işe başladığını, 21.12.2004 tarihinde işyerinin E-Tik Ltd.Şti.'na devri nedeni ile davacının E-Tik Ltd.Şti. bünyesinde çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II. maddesi uyarınca haklı nedenle feshedildiğini, sendikal nedenin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.
Mahkemece, davalılardan Burulaş A.Ş. asıl işveren olup, diğer davalıların altı işveren konumunda olduğu, davacının işe başladığı tarihte Burulaş A.Ş. işçisi olduğu, daha sonra işin bir kısmının Burulaş A.Ş. tarafından alt işverene devredilmesi sırasında gişe görevlisi tüm işçilerin sendika üyesi oldukları, davalılardan Burulaş Anonim Şirketinin asıl işini alt işverene bırakamayacağı, davalı Burulaş A.Ş.nin sendikaya karşı olması nedeni ile sendikalı işçilerin iş sözleşmelerinin feshini diğer firmalardan talep ettiği, davacının işten çıkarılmasında gösterilen nedenlerin tanık anlatımlarına göre gerçeği yansıtmadığı, feshin sendikal nedene dayandığı gerekçesiyle, davacının Burulaş şirkete ait işyerine işe iadesine, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti bakımından ise davalıların müştereken müteselsilin sorumlu olduğuna dair karar verilmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, mahkemece davalı Burulaş şirketinin gerçek işveren olduğu kabul edildiği halde diğer davalıların da işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretlerinden Burulaş şirketi ile birlikte müştereken müteselsilin sorumlu tutulması doğru olmamıştır.
Dosya içeriğine ve temyiz aşamasında getirtilen kayıtlara göre, davalı Burulaş A. Şirketinin 12.07.2002 tarihli sözleşme ile, bütünleşik toplu taşım elektronik bilet sisteminin yap-işlet-devret modeli ile kurulması ve işletilmesi hizmetini, davalı e-kent elektronik ücret Top. Sis. A
Şirketine ihale ile verdiği, bu sözleşme ile bilet sisteminin bütünü-Raylı sistem-otobüs, özel halk otobüsü ve idarenin talep edeceği diğer araçlarda kullanılacak makine ve ekipmanların tedariki, çalışır durumda temini, kurulması ve yapılması, yapım işleminden sonra, 72 ay süre ile işletilmesi, bakım onarımının yapılması, kullanılacak kart ve manyetik biletlerin temini, satış bilet bayilerin oluşturulması, kartların satımı, kredi yüklenmesi, kart kullanımının arttırılması, mücbir sebepler ve süre uzatım halleri haricinde 48 ay sonunca ekli malzemelerin mülkiyetinin devri öngörüldüğü, kısaca yap-işlet-devret anlaşması yapıldığı, yüklenici E-kent şirketinin projelendirme, mühendislik, finansman, deneme, devreye alma, işletme, eğitim ve yönetim hususlarını üstleneceğini taahhüt ettiği, bu sözleşmeden sonra bütünleşik toplu taşım elektronik bilet sisteminin taraflar arasında 20.06.2003 tarihli protokol ile yapımının tamamlanması nedeni ile işletmeye alındığı ve E-kent şirketinin işletmeye başladığı, işletme esaslarının belirlendiği ve 72 aylık işletilme süresinin başladığı, davacının bu işletilme sırasında işleten davalı E-kent şirketi tarafından işe alındığı, daha sonra davalı E-kent şirketinin 15.12.2004 tarihli protokol ile, işletme kapsamındaki Gişe işlemleri, bilet satışı ve kontör yükleme, para nakil ve toplanan paraların güvenliği hizmetini diğer davalı E-Tik Elektrik Transfer Kup. Tic. Ltd. şirketine devrettiği, davacının 24.03.2006 tarihinde sendikaya üye olduğu, iş sözleşmesinin bu şirket tarafından 21.03.2006 tarihinde feshedildiği anlaşılmaktadır.
Burulaş ile E-Kent şirketleri arasındaki sözleşme bütünleşik toplu taşım elektronik bilet sisteminin yap-işlet-devret modeli ile kurulması ve işletilmesi olup, gerçek anlamda bir yap-işlet-devret modelini içermektedir. Burulaş Şirketinin ihale makamı olduğu kabul edilmeli ve anılan davalının işe iade ile ilgili olarak sorumluluğuna gidilmemelidir. Gerçekten ihale makamı, işveren konumunda olmadığına göre, feshe bağlı yükümlülük de doğmamış olacaktır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 36. maddesinde ihale makamı konumunda olan kamu kurum ve kuruluşlarının sorumluluğu, 3 aylık ücretle sınırlandırılmıştır. Bu nedenle davanın davalı Burulaş şirketi yönünden husumetten reddi gerekir.
Davacının iddiaları arasında, E-Kent şirketi ile davalı E-Tik şirketi arasında yasaya aykırı bir işlem yapıldığı ve gişe hizmetlerinin E-Tik şirketine devredildiği hususu da bulunmaktadır. Mahkemece adı geçen iki şirket arasındaki sözleşme değerlendirmeye alınmamıştır.
Davalılardan Burulaş şirketinin ihale makamı olduğuna ve işverenlik sıfatı bulunmadığına göre, diğer davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olup olmadığı üzerinde durulmalı, muvazaalı bir uygulamaya gidilip gidilmediği de belirlenmeli ve sonucuna göre her iki davalı yönünden bir karar verilmelidir.
Mahkemece bütün bu yönlerden gerekli araştırmaya gidilmeli, gerekirse keşif yapılmak ve uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle gerçek durumun tespitine çalışılmalıdır. Davacının sendikal nedenle fesih iddiaları da bu kapsamda yeniden değerlendirilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik incelemeyle karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye İADESİNE, 16.04.2007 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy