(5393 S. K. m. 5, Geç. m. 5) (3417 S. K. m. 2, 4, 7, 8) (4853 S. K. m. 8) (506 S. K. m. 80) (YHGK. 02.05.2007 T. 2007/21-228 E. 2007/247 K.)
Dava: Davacı, tasarrufu teşvik kesintisi ve nema alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalılardan Kocaeli Belediye Başkanlığıavukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi G. D. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı işçi davalı Belediyeler hakkında açtığı bu davada, işyerinde çalıştığı dönemde 3417 sayılı yasa uyarınca tasarruf kesintisi ile işveren katkıpayıödemesinin yapılmadığını ileri sürerek, tasarruf teşvik ve nema alacağı isteklerinde bulunmuştur.
Davalı Belediyeler, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
01.04.1988 tarihinde yürürlüğe giren 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi Ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanunun 4. Maddesi, işverenlerin, işçilerin ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarını tahakkuk ettirerek ücret ödemesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Ziraat Bankasında işçiler adına açtıracakları Tasarruf Teşvik Hesabı'na yatıracaklarını hüküm altına almış, 7. maddesi ile de işverenler tarafından Tasarrufu Teşvik Kesintileri Aylık Bildirim Formlarının zamanında Ziraat Bankasına gönderilmemesi ve kesinti ve katkı tutarlarının ödenmemesi halinde SSK.nun re'sen veya ilgililerin başvurusu halinde 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri uyarınca tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılacağı öngörülmüştür.
29.04.2003 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun ile 3417 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış, anılan Kanunun 7. maddesinde; 3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesi kapsamındaki hak sahipleri tarafından bu Kanun kapsamına giren alacaklarla ilgili olarak yargı mercilerine açılmış ve devam eden davalar ile icra takipleri hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 8. maddesinde; 3417 sayılı kanun hükümlerine göre, ücretlerden yapılması gereken tasarruf kesintileri ile katkı paylarını süresi içinde ilgililer adına açılmış bulunan Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan işverenlerden; yatırılması gereken miktarlar ile gecikme zammı, resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak TC. Ziraat Bankası şubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırılır. hükmü öngörülmüştür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.05.2007 gün ve 2007/21-228-247 sayılı Kararında da açıkça belirtildiği gibi; çalışanların zorunlu olarak tasarrufa teşvik edilmesi ve bu tasarrufların değerlendirilmesi kapsamında oluşan hukuksal ilişkinin borçlusu işveren olup, Kurum, borç ilişkisinden doğan edimi ifayla yükümlü olan, kendisinden edimin ifası istenen kişi konumunda bulunmamaktadır. 4853 sayılı Kanundan doğan yükümlülüğün kapsamı; sigortalı nam ve hesabına tahsilden ibaret olup, mevzuatında öngörülmemesi karşısında, Kuruma verilen bu görev ve yetki aynı zamanda müteselsil borçluluğu kapsamamaktadır.
3417 ve 4853 sayılı Kanunlar uyarınca tasarrufu teşvik alacaklısına sağlanmaya çalışılan güvence; işveren karşısında güçsüz konumda bulunan çalışanın, belirtilen kesinti, katkı payı ve nema toplamı yönünden oluşan alacağını kamu alacağı seviyesine çıkararak, onun 6183 sayılı Kanun uyarınca Kuruma tanınan olağanüstü takip ve tahsil yollarından yararlandırılmasını sağlamak istenmiştir. Kurum, yukarıda anılan yasal düzenleme çerçevesinde davadan önce harekete geçerek Belediyede çalışan tüm işçileri kapsayacak şekilde tasarrufu teşvik kesintileri primlerini 506 sayılı Kanunun 80. maddesine istinaden icra yoluyla tahsil yetkisine sahiptir.4853 sayılı Yasanın 8. maddesigereği, Kurum haciz yoluyla tahsil ettiği tasarruf teşvikkesintisi ile katkı payını ilgilinin T.C. Ziraat Bankası nezdindekihesaplarına yatırmakla yükümlü olup, haciz yoluyla tahsil edilen miktar yönünden işverenin tasarrufu teşvik kesintisi ve nema alacağından sorumlu olduğu kabul edilemez.
5393 sayılı Belediye Kanunu Geçici 5. maddesinde yer alan"Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası belediyelere ait şirketlerin, 31.12.2004 tarihi itibariyle kamu kurum ve kuruluşlarından olan kamu ve özel hukuka tâbi alacakları, bunların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına karşılık olmak üzere 31.12.2005 tarihine kadar takas ve mahsup edilir"hükmü ve2005/8928 sayılı Bakanlar KuruluKararında yer alan esaslar çerçevesinde, Kurumca icra kanalı ile tahsil edilmeyentüm işçileri kapsayan tasarrufu teşvik kesintilerini de kapsayan davalı Belediyenin SSK'ya ve diğer kurumlara olan borçlarının ödenmesi ile ilgili olarak davalı Belediye ile Hazine Müsteşarlığınca uzlaşma bulunup bulunmadığı ve davalı Belediyenin genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylarından her aytaksitler halinde kesilmek suretiyle borçların tasfiyesi işlemlerinin başlatılıp başlatılmadığı anlaşılmamaktadır. Uzlaşma kapsamında tahsil edilecek tasarruf teşvikkesintisi ile katkı payını tahsil eden tasarruf teşvik kesintisi, işveren katkı payı ve bunların neması işçiye ait bir hakolsa da; yasa gereği, işverenden tahsil yükümü Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olmakla, Kurum tarafından tasarruf teşvik kesintisinin uzlaşma kapsamında tahsiline başlanmış olması halinde işverenin yükümlülüğünün devam ettiğinden söz edilemez. Aksihalde, davalı Belediyenin aynı borç sebebiyle mükerrer şekilde sorumluluğuna gidilmişolacaktır.Halböyleolunca,5393 Sayılı Yasanın 5. maddesi kapsamında uzlaşma kapsamına alınan tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarından sorumluluğun SSK ve Hazineye ait olduğu kabul edilmelidir.
Mahkemece; yukarıda açıklanan yasal gerekçeler doğrultusunda araştırma yapılarak, davalı Belediye'nin anılan kanundan doğan borçlarının SGK tarafından tahsil edilip edilmediği, davalı Belediyenin SGK.na olan borçları ile ilgili olarak Hazine müsteşarlığı arasında uzlaşma bulunup bulunmadığı belirlenmeli, varlığı halinde husumet değişikliğinin yasadan kaynaklanması, Dairenin son uygulamaları ve usul ekonomisi açısından davacının öncelikle davasını Hazine Müsteşarlığına yöneltmesi için davacıya süre verilmeli, sonucuna göre yargılamaya devam edilerek işin esası bakımından hüküm kurulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 25.12.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy