(5510 S. K. m. 10, 22, 26) (2918 S. K. m. 85, 91, 92) (818 S. K. m. 43, 44)
Dava: Davacı, iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine yapılan yardımların, davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davacı Kurum ve davalılardan A... Sigorta A.Ş. ile M... Seyahat Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı Kurum vekilinin tüm, davalı M... Seyahat Ltd. Şti. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Karayolları Trafik Kanunu'na göre, zorunlu mali sorumluluk sigortası, motorlu araç işleticisinin, bu nedenle üçüncü kişilere verdiği zararları, onun adına karşılamak üzere, hem üçüncü kişileri, hem de sigorta ettireni koruma amacı ile oluşturulmuş bir zarar sigortası türüdür.
Somut olayda dava, davalı Ş.'in %75, Kurum sigortalısı H.'ın %25 kusurlu olduğu trafik kazasında, Kurum sigortalısının vefatı neticesi, davacı Kurum tarafından, sigortalının hak sahiplerine yapılan yardımların, davalı işveren ile diğer davalılar ve (işverene ait olup) sigortalının kullandığı aracı sigortalayan sigorta şirketinden tahsiline ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu başlığını taşıyan 85. maddesinin birinci fıkrasında; bir motorlu aracın işletilmesi, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın, bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi durumunda, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları belirtilmiş, Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu başlığını taşıyan 91. maddesinin ilk fıkrasında; işletenlerin, bu Kanun'un 85. maddesinin birinci fıkrasına dayalı sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere, mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu açıklanmış, Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar başlığını taşıyan 92. maddesinde de; işletenin, bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği istemlerin, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında olduğu hüküm altına alınmıştır. Buna göre, anılan Kanun hükümleri kapsamında, işletenler, motorlu taşıtların kullanılmasından doğan, üçüncü kişilere verdikleri zararları karşılamak üzere, zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadırlar. Bu sigorta türünde, sigorta şirketi birinci, aracı sigorta ettiren ikinci, bu iki kişinin dışında olup da zarar gören kişi ise üçüncü kişi konumundadır. 91. maddede, sigorta ettirenin işleten sıfatına sahip kimseler olabileceği hükme bağlanmıştır. Sigorta şirketi, araç sahibinin, gerek müstahdeminin kusurundan ve gerekse, bizzat kendi kusurundan doğacak mali sorumluluğunu güvence altına almaktadır. Bu yönden, sigorta şirketleri, işletenin veya şoförlerinin, kusurları ile neden oldukları olaydan dolayı doğan mali sorumluluklarının belirli limitle sınırlı olarak kefili durumundadır. Bu nedenle de, zarar gören kişi, kendisine zarar veren aracı sigorta eden sigortacıya, zararının karşılığını alabilmek için başvurabilmektedir. Ancak, sigortalanan aracın şoförü, sigorta ettiren (işveren) ile birlikte ikinci kişi olup, sigorta ettiren işverenin, kazada kusurunun bulunmaması, zorunlu mali mesuliyet sigortasının kapsamının, üçüncü kişide vuku bulan zararın karşılanması olduğundan, sigortalanan aracı kullanan sürücünün kusuruna dayalı olarak ve sürücüde (kendisinde) oluşan zarar nedeniyle, sigortacı konumundaki sigorta şirketine yönelik, Kurumun istemde bulunulmayacağı açıktır.
Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda, sigorta şirketi yönünden davanın reddi gerekirken, kabulüne karar verilmiş olması isabetsizdir.
3- 506 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde, Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde Kuruma bildirilmemesi halinde bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası; meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde ilgililerin sigorta yardımları Kurumca sağlanır... Ancak, yukarıdaki fıkralarda belirtilen sigorta olayları için Kurumca yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile, gelir bağlanırsa bu gelirlerin 22. maddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri tutarı, 26. maddede yazılı sorumluluk halleri aranmaksızın, işverene ayrıca ödettirilir. düzenlemesine yer verilmiştir.
İşverenin, 506 sayılı Yasa'nın 10. maddesine dayalı tazmin sorumluluğunun sınırlarının belirlenmesi konusuna çözüm getiren Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun, 15.03.1995 T., 1994/800 E., 1995/166 K. sayılı ilamında ...Hal böyle olunca mahkemece yapılacak iş, hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tazminat (tavan) miktarını önce kusur durumunu hiç gözetmeksizin belirlemek ve belirlenen tazminat miktarını geçmemek üzere davalının olaydaki kusursuzluğu dikkate alınarak Borçlar Kanunu'nun 43. ve 44. maddeleri uygulanarak varılacak sonuç uyarınca rücu alacağına hükmetme... gereği öngörülmüş olup; işverenin sorumluluk sınırlarının belirlenmesinde, kendisinin kusurlu olup olmaması etkili bulunmakta ve eldeki davada olduğu gibi, işverenin kusursuz bulunduğu durumlarda, ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı olarak ortaya çıkan tazminat tavanından, Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44. maddeleri uyarınca, %50'den aşağı olmamak üzere indirim yapılarak, işverenin sorumlu olduğu tazminat tutarının belirlenmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı sigorta şirketi ile davalı M... Seyahat Ltd. Şti. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan M... Seyahat Ltd. Şti. ve A... Sigorta A.Ş.'ye iadesine, 05.04.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy