(4857 S. K. m. 1, 4) (657 S. K. m. 4, 17, 48, Ek. Geç. m. 12, 13, 14, 16) (5441 S. K. m. 5)
Dava: Davacı, izin ücreti alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi M. Başbayraktar Taşkın tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Müdürlüğünde çalıştığını yıllık izin ücretinin ödenmediğini belirterek izin ücreti alacağı isteğinde bulunmuştur.
Davalı davacının sözleşmeli memur olarak çalıştığını savunmuştur.
Mahkemece taraflar arasındaki ilişkinin iş sözleşmesi mahiyetinde olduğu kabul edilerek anılan istek hüküm altına alınmıştır.
Karar taraflarca temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Davalının temyizine gelince:
Davacının çalışmalarının İş Kanunu kapsamında olup olmadığı ve buna göre iş mahkemesinin görevli olacağı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.
4857 Sayılı İş Kanunu'nun I. maddesinin 2.fıkrasında, İş Kanunu'nun 4. maddesinde belirtilen istisnalar dışında kalan bütün işyerlerinde işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanunun uygulanacağı belirtilerek, geniş bir şekilde Kanunun kapsamı ortaya koyulmuştur. 657 Sayılı Yasa'nın 4.maddesinde kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle görüleceği hükme bağlanmıştır.
5441 Sayılı Devlet Tiyatrosu Kuruluşu Hakkında Kanun ve onu değiştiren 1310 sayılı Kanun'un 5. maddesinde sahne makinisti, aksesuarcılar ve sahne marangozlarının devlet tiyatroları uzman memurları olarak belirlenmiştir.
Maddenin devamında Devlet Tiyatroları sanatkar memurları uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınırlar. Yapılacak idari sözleşmelere bu maddede belirtilen hizmet özellikleri de yazılır. Bunların sözleşmelerinin sonunda hizmete devamları da aynı usule tabidir. Mali hakları ve özellikleri bu kanun içinde kalmak ve Devlet memuru niteliklerine halel gelmemek üzere sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurların hizmete alınma, hizmette devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülükleri idari sözleşmelerde belirtilir. düzenlemesine yer verilmiştir. Yine 657 Sayılı Yasa'nın Ek geçici 12, 13, 14 ve 16. maddelerinde Belediye Opera ve Tiyatroları ile Şehir ve Belediye Konservatuar ve Orkestralarının teknik bünyeye dahil olan stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve sanatkarlar hakkında bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 5441 sayılı kanun, 1309 ve 1310 sayılı kanun ile 29.7.1860 tarih ve 37 Sayılı Kanunlar ile bu Kanunlara atıf yapılan Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı belirtildikten sonra idari sözleşme, ücret limitleri ile Devlet Memurları Kanunu'nun derece yükselmesi ve kademe ilerlemesine ilişkin hükümleri gözönünde bulundurulmak suretiyle emeklilik keseneğine esas aylıkların tespiti esasları belirlenmiştir.
Somut olayda İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Müdürlüğünde çalışan davacı ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek geçici 12, 13, 14 ve 16 maddeleri ile 5441 Sayılı Yasanın bazı maddelerini değiştiren 1310 Sayılı Yasa Hükümlerine ve 7.5.1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların sözleşmeli olarak çalıştırılmalarına ilişkin esaslar hükümlerine göre Sanat ve Sahne Uygulatıcıları Hizmet Sözleşmesi başlığı altında birer yıllık sürelerle zincirleme şekilde devam eden sözleşmeler tanzim edilmiştir. Sözleşmenin 4. maddesinde ilgili görevinde 5441/1310 sayılı yasa ve 657 sayılı yasanın ilgili maddeleri ve sözleşme hükümleri ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Müdürlüğünün mevcut veya çıkarılacak Tüzük, Kararname, Yönetmelik, Yönerge, karar ve duyurularına tam olarak uymak zorunda olduğu 5. maddesinde ilgilinin 657 sayılı yasanın 48. maddesinin a fıkrasının 4, 5, 6 ve 7 bentlerinde belirtilen şartları taşımasının zorunlu olduğu bu şartlarda herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya sözleşme süresi içerisinde kaybetmesi halinde sözleşmenin re'sen fesh edilerek görevine son verileceği 17. maddesinde de İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Sanat ve Sahne Uygulatıcıları hakkında 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Yasası ile bu yasaya ek yada bu yasanın bazı maddelerini değiştiren diğer yasaların aylık ücretli iştirakçiler hakkındaki maluliyet ve sevk hükümleri gerektiğinde 5441/1310 sayılı yasalarla saptanmış olan bir yıllık sözleşme süresi içinde yada bu sürenin bitiminde Yönetim Kurulunun Kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu Müdürlüğü tarafından uygulanır denilmiştir.
Dosyada mevcut belgeler ve özellikle sözleşme örneklerinden davacının davalı Büyükşehir Belediyesine bağlı Şehir Tiyatrosunda idari nitelikte sözleşmeler ile çalıştığı anlaşılmaktadır. Davacı sosyal güvenlik hakları yönünden 506 Sayılı Yasaya tabi olarak çalıştığı anlaşılmakta ise de yapılan işin niteliği gereği İş Kanunu'na tabi çalıştırılan işçilerle benzer işi yapıyor olması sonucu etkilemez. İş yerinin özelliği, çalıştırılan personelin nitelikli elemanlardan seçilmiş bulunmasını haklı kılmaktadır. Sözleşmenin taraflarından birisinin idare diğerinin ise işçi olduğu sözleşmenin taraflarında eşitlik değil İdarenin yönetsel üstünlüğü ile otoritesini belirleyen unsurları taşıdığı anlaşılmaktadır. Yine sözleşmenin içeriğinden İş Hukukunda geçerli olan taraf serbestisi özgür davranma ve eşitlik ilkelerini görmek mümkün değildir. İdarenin baskın gücü ve egemenliği açıkça fark edilmektedir. Bu haliyle tipik bir iş sözleşmesinin varlığından söz edilemez.
Bu nedenlerle dava, konusu itibariyle idari yargının görev alanına girmektedir. Mahkemelerin görevini belirlemek kamu düzenine ilişkin bir hal olup yargılamanın her aşamasında re'sen gözününde bulundurulmalıdır. Davalı tarafça benzer gerekçeler ileri sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.
Buna göre davalının itirazlarının da değerlendirilmesi ile mahkemece dava dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeni ile reddi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 03.06.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy