(2709 S. K. m. 51, 53) (2821 S. K. m. 61) (2822 S. K. m. 1)
Dava: Davacı, ücretten yapılan kesintinin tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi N.Taşdelen tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davacının davalı Akdeniz Belediye Başkanlığından emekli olduğunu, davalı Belediye bünyesinde çalıştığı dönem içerisinde maaşından rızası hilafına Belediye Spor Kulübüne kesinti yapıldığını belirterek yapılan kesintilerin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili davanın reddi gerekeceğini savunmuştur.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
1982 Anayasasının 51. maddesinde, çalışanlar ve işverenlerin, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak için sendika kurabilecekleri ifade edilmiştir. 53. maddede de işçiler ve işverenlerin, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarının ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla Toplu İş Sözleşmesi yapma hakkı olduğu vurgulanmıştır.
2821 Sayılı Sendikalar Kanunu madde birde; Yasanın amacının çalışma ilişkilerinde ekonomik ve menfaatlerin korunması ve geliştirilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir.
2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun birinci maddesinde de işçi ve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarının ve çalışma şartlarını düzenlenmek üzere, Toplu İş Sözleşmesi yapmalarının, uyuşmazlıkları barışçı yollarla çözülmelerinin hedeflendiği açıklanmıştır.
Bu genel düzenlemeler yanında 2821 sayılı Kanunun 61. maddesinde; sendika aidatı dışında sendikaya ödenmek üzere bir kesintisinin yapılmasının toplu iş sözleşmesi ile kararlaştırılmayacağı emredici olarak düzenlenmiştir.
Danışıklı işlem (muvazaa) de görünüşteki işlemi yapan taraflar anılan işlemin gerçek iradelerine uymadığı ve hiç bir hukuki sonuç doğurmayacağı konusunda anlaşmalarının varlığı kabul edilir. Danışıklı işlemde sırf görünüşte kalan ve işlem taraflarınca hiçbir şekilde hukuki sonuç doğurmamak için açığa vurulmuş bir irade beyanı olduğundan, gerçek bir işlemden söz edilemez. Yokluk söz konusudur.
Somut olayımızda, 1.3.2002-28.2.2004 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin 49. maddesine d bendinin eklendiği 18.8.2003 tarihli ek protokole göre 15.8.2003'ten başlamak üzere 22 TL, 1.3.2004-28.2.2006 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin 37. maddesine f bendinin eklendiği 22.7.2004 tarihli ek protokole göre 15.8.2004 ten başlamak üzere 32 TL, 1.3.2004-28.2.2006 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin 37. maddesine f bendinin eklendiği 15.9.2005 tarihli ek protokole göre 15.9.2005 ten başlamak üzere 130 TL, 1.3.2006-28.2.2008 dönemlerine ait Toplu İş Sözleşmesi 37/e maddesinde ise 130 TL sendika üyesi işçilere spor yardımı ödenmesine dair hükümlere yer verilmiştir. Dosya içerisinde davacı tarafından maaşının ödendiği Finansbank A.Ş. Mersin Şubesine hitaben yazılmış 15.9.2005 tarihli yazı ile maaşından her ay 100 TL Akdeniz Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne verilmesi için kesinti yapılmasını talep ettiği yine Akdeniz Belediye Başkanlığına hitaben yazılmış 13.8.2004 tarihli yazı ile maaşından her ay 25 TL Akdeniz Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne verilmesi için kesinti yapılmasını talep ettiği görülmektedir. Davacının emekli olduğu tarihe kadar söz konusu kesintiler bakımından sendika nezdinde bir girişimde bulunmadığı gibi bu kesintilerin engellenmesi, yapılan kesintilerin kendisine iadesi için de yasal yollara başvurmamıştır. Yine davacının maaşından Akdeniz Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne ödenmek üzere kesilmesini talep ettiği tutarlar düşüldüğünde Toplu İş Sözleşmesinde spor yardımı olarak ödenmesi kararlaştırılan tutardan bir kısmının davacıda kaldığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle Davalı Belediye ile Belediyede çalışan işçiler adına Toplu İş Sözleşmesi imzalayan Sendika ve işçiler arasında bir kısım mali kaynağın Akdeniz Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne aktarılması hususunda danışıklı işlem meydana getirildiğini ortaya çıkmaktadır. O halde işçinin bir hak isteminde bulunması gerekçesi ortadan kalkmıştır. Gerçek olmayan hak istenemez. Toplu İş Sözleşmesi taraflarının Devletin mali kaynağını Anayasanın 51, 53; 2821 sayılı Yasanın 1, 61; 2822 sayılı Kanun 1, 61. maddelerine aykırı olarak amaç dışı kullandıkları tartışmasız ise de bu durumun hukuku sonuçları Dairemiz görev alanı dışındadır. Tüm bu anlatılan durumlar dışında davacı maaşından baskı yapılmak suretiyle rızası hilafına kesinti yapıldığını ileri sürülmüşse de davacının imzasını taşıyan Akdeniz Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübüne verilmesi için kesinti yapılmasını talep ettiği dilekçelerin tarihleri göz önünde tutulduğunda Borçlar Kanunu 31. maddede düzenlenen hak düşürücü sürenin de aşılmış olması karşısında da davanın reddi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır ve bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 01.06.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy