(4857 S. K. m. 17, 19, 20, 24)
Dava: Davacı, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi B.Kar tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 2000 yılı ile 11.01.2008 tarihleri arasında çalıştığını, 11.01.2008 tarihinde davacının disiplin kuruluna çağırıldığını, kent kartının başka bir personel tarafından usulsüz kullanılması nedeniyle sorumlu olduğunun bildirildiğini, bu nedenle işten atılabileceğini, ancak istifa etmesi halinde bu olumsuzluğun siciline işlenmeyeceği bildirilerek bu baskı altında davacıdan 11.01.2008 tarihinde İstasyonlar Müdürlüğü'ndeki görevimden ailevi nedenlerle istifa ediyorum şeklinde istifa dilekçesi alındığını, davalı şirketin iş akdini haksız ve geçersiz olarak feshettiğini, kıdem itibariyle çalışma şartları itibariyle davacının kendiliğinden istifa etmesinin mümkün olmayacağı gibi iddia edilen eylemle ilgili sorumlulukları da kabul etmediğini belirterek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı işveren vekili, davacının Gişe Memuru olarak çalışmaya başladığını ve daha sonra Operatör olarak görevlendirildiğini, şirket çalışanlarından gişe görevlisi Zeliha Korkmaz'ın işverence davacıya verilen kent kartı usulsüz olarak kullandığını, bu nedenle ilgililer hakkında soruşturma başlatıldığını, soruşturma neticesinde davacının da sorumlu olduğuna karar verildiğini, kendisiyle bu konuda görüşüldüğünü, siciline olumsuz kaydın düşmemesi için kendi isteğiyle hiç baskı altında kalmadan istifa dilekçesini yazılıp işverene verdiğini, bu nedenle davanın haksız ve yersiz olduğunu, işe iade şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece dosya üzerinde alınan bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 11.01.2008 tarihinde İstasyonlar Müdürlüğü'ndeki görevinden ailevi nedenlerle istifa ediyorum şeklinde dilekçe yazarak davalı işverene verdiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, dilekçeyi verirken davacının iradesinin hata, hile ve tehdit ile sakatlandığının belirlenemediğini, davacının kendi denetimi altındaki çalışanı Zeliha Korkmaz isimli Gişe Memuru'nun işverence kendisine verilen kent kartı alarak usulsüz işlemler yaptığı, olayın oluş şekline göre davacının bir daha iş bulmasını engelleyecek tarzda disiplin cezası almamak için yasal yollardan istifa ettiği, yasaya uygun olan prosedürün ise baskı olarak kabul edilemeyeceği, iş sözleşmesini kendi fesheden davacının işe iade talep edemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
İşçinin iş güvencesi hükümleri uyarınca feshin geçersizliğini isteyebilmesi için, iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi gerekir. Taraflar arasındaki iş ilişkisinin istifa suretiyle sona erip ermediği uyuşmazlık konusudur.
Genel olarak iş sözleşmesini fesih hakkı, hak sahibine, karşı tarafa yöneltilmesi gereken tek taraflı bir irade beyanı ile iş sözleşmesini derhal veya belirli bir sürenin geçmesiyle ortadan kaldırabilme yetkisi veren bozucu yenilik doğuran bir haktır. İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı 4857 sayılı İş Kanununun 24. maddesinde düzenlenmiştir. İşçinin önelli fesih bildiriminin normatif düzenlemesi ise aynı yasanın 17. maddesinde ele alınmıştır. Bunun dışında İş Kanununda işçinin istifası özel olarak düzenlenmiş değildir.
İşçinin haklı bir nedene dayanmadan ve bildirim öneli tanımaksızın iş sözleşmesini feshetmesi, istifa olarak değerlendirilmelidir. İstifa iradesinin karşı tarafa ulaşmasıyla birlikte iş ilişkisi sona erer. Şarta bağlı istifa ise kural olarak geçerli değildir.
İşçinin istifa dilekçesindeki iradesinin fesada uğratılması da ihtimal dâhilindedir. İşverenin sosyal ve ekonomik üstünlüğünü kullanarak, tazminatları ödeme koşulu, benzeri baskılarla işçiden yazılı istifa dilekçesi vermesini talep etmesi ve işçinin buna uyması halinde, gerçek bir istifa iradesinden söz edilemez. İşverenin haklı fesih nedenlerine dayanarak işçiye istifa dilekçesi vermesi hali bir baskıdır. Bu baskı uygulaması sonucu düzenlenen istifa dilekçesine de gerçek anlamda istifa olarak değer vermek mümkün değildir. Bu hallerde feshin işverence gerçekleştirildiği kabul edilmelidir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca aynı yasanın 18. maddesi kapsamında kalan işçinin iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshetmek isteyen işveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Yazılı fesih bildiriminin de, fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde içermesi zorunludur.
Dosya içeriğine göre davalı işyerinde kent kart kullanım usulsüzlüğü ile ilgili davacı dahil birkaç işçi hakkında soruşturma başlatıldığı, davacı ve diğer işçilerin savunma vermek için çağırıldığı, bu aşamada istifa etmeleri halinde soruşturma yapılmayacağı, aksi halde soruşturma yapılacağının belirtildiği ve dilekçe alındığı, emsal aynı nedenle iş sözleşmesi feshedilen işçinin açtığı davada Dairemizin 2008/26105 Esasında yapılan incelemede, istifa dilekçesinin baskı ile alındığı, feshin işveren tarafından gerçekleştirildiği ve geçerli nedene dayanmadığı anlaşılmaktadır. Somut uyuşmazlıkta, davacının soruşturma tehdidi altında dilekçe verdiği davalı tanık anlatımları ile sabittir. Davacının iş sözleşmesini kendi serbest iradesi ile sonlandırmadığı, işveren tarafından iş sözleşmesinin feshedildiğinin kabulü gerekir. Davacının iş sözleşmesi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesine aykırı olarak feshedildiğinden geçerli nedene dayanmamaktadır. Davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalıdır.
4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarda açıklanan gerekçe ile;
1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,
3. Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 5 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,
4. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,
5. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
6. Davacının yapmış olduğu 36.40 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 575-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,
Kesin olarak 01.06.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy