(2821 S. K. m. 31) (4857 S. K. m. 20, 21)
Dava: Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine karar verilirken, fesihte sendikal neden ulunmadığı kabul edilmiştir.
Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi B. K. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: İş sözleşmesinin davalı işveren tarafından geçerli neden olmadan ve sendikal nedenlerle feshedildiğini iddia eden davacı işçi, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve işe başlatmama tazminatının 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca en az bir yıllık ücreti tutarında belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı işveren vekili, davacının iş sözleşmesinin çalıştığı maden işletmesi işyerinin yer üstü hizmetlerinin ekonomik nedenlerle faaliyetinin durdurulması nedeni ile feshedildiğini, feshin işyeri ve işletme gereklerine dayandığını, sendikal neden bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece davacı dahil iş sözleşmesi feshedilen 9 işçinin kapatılan bölümde çalışmadıkları, işçilerin diğer işyerlerine değişik tarihlerde nakillerinin yapıldığı, davalının birden fazla işyeri bulunduğu, feshin kaçınılmaz olduğunun ve geçerli nedene dayandığının kanıtlanamadığı, çıkarılan 9 işçiden 4'ünün tekrar yargılama sırasında işe başlatıldığı, feshin geçersiz nedene dayandığı, sendikal neden iddiasını davacı işçinin ispatlayamadığı başlatıldığı gerekçesi ile feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine, işe başlatmama tazminatının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca davacının 5 aylık ücret tutarında belirlenmesine karar verilirken, sendikal nedenin kabul edilmemesi ve kısmi ret gerekçesi ile davalı yararına maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.
Karar davacı vekili tarafından sendikal neden ve davalı yararına vekalet ücretine karar verilmesi, davalı vekil tarafından ise cevap nedenleri ile temyiz edilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi fesihte sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında bulunacaktır. İspat yükü ise işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispatla yükümlüdür (m. 20/f.2). İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi ve bunu ispatlaması, işverenin geçerli fesihle ispat yükünü ortadan kaldırmaz.
Gerek işverenin geçerli sebebin varlığı gerekse işverenin gösterdiği sebep dışında bir sebeple dayandığı ileri sürülmesi durumunda bu vakıalar bir hukuki işlem olmadığından takdiri delillerle ispatı mümkündür.
Dosya içeriğine göre davalı işveren işletme, işyeri ve işin gerekleri ile fesihte, işletmesel karar sonrası istihdam fazlalığı meydana geldiğini, bu kararı tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmazlığını kanıtlayamadığı anlaşıldığından, mahkemece feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmesi isabetlidir. Keza davacı sendikal neden iddiasını somut delillerle kanıtlanmadığından sendikal neden kabul edilmeyerek işe başlatmama tazminatının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca belirlenmesi dosya içeriğine uygundur. Taraf vekillerinin bu yönlere ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
Ancak, işe başlatmama tazminatının belirlenmesi ve boşta geçen süre için ücret ve diğer hakların ödenmesi, feshin geçersizliğine bağlı ikincil bir sonuçtur. Asıl istek feshin geçersizliği ve işe iadedir. Dairemizin yerleşik uygulaması gereği bu tali sonuçların miktar belirtilmeksizin tespit niteliğinde hüküm altına alınması gerekir. Feshin geçersizliği istemi kabul edilmiştir. İşe başlatmama tazminatının talepten az veya sendikal nedenle 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca belirlenmemesi, davalı yararına vekalet ücretinin kabulünü gerektirmez. Mahkemece yazılı şekilde davalı yararına vekalet ücretine karar verilmesi isabetsizdir.
4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan gerekçe ile;
1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,
3. Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının (5) aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,
4. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,
5. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
6. Davacının yapmış olduğu 24.80 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 500-YTL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,
Kesin olarak 14.04.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy