(2908 S. K. m. 55)
Dava: Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, istemi kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davacı ve davalılardan Havsa Atatürk İlköğretim Okul Aile Birliği Başkanlığı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi K. Keleş tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davacının Havsa Atatürk İlköğretim Okulunda 1.12.1990 tarihinde işe başladığını, okulun temizlik işlerini yaptığını, her gün ders başlamadan iş başı yapıp, ders saatinin bitiminden sonra da 3 saat fazla çalışma yaptığını, yaz aylarında da çalışmalarını sürdürdüğünü, çalıştığı süre içerisinde yıllık ücretli izin hakkını kullanmadığını 29.9.2006 tarihinde haksız yere iş akdinin feshedildiğini belirterek tazminat ve işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.
Davalı Bakanlık vekili davacının çalıştığını iddia ettiği Havsa Atatürk İlköğretim Okulu ve Öğrencilerini Koruma Derneğinin 3.6.2004 tarihinde 2908 Sayılı Dernekler Kanunun 55 inci maddesi ve tüzüğün 25 inci maddesi prosedüre uygun olarak 3.6.2004 tarihinde genel kurul kararıyla feshedilerek ortadan kalktığını, davacının çalışmasının Milli Eğitim Bakanlığıyla ilgisinin bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Dahili davalı Havsa Atatürk İlköğretim Okulu Aile Birliği temsilcisi 2007 yılında Aile Birliğine başkan olarak seçildiğini, önceki yönetimden herhangi bir evrak teslim almadığını, davacının iddiası hakkında herhangi bir bilgisinin olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davacının çalışmalarının davalı Bakanlık'la bir ilgisinin olmadığı, davalı işverenin yönetim kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda ve ücreti dernek bütçesinden karşılanmak suretiyle davacıyı çalıştırdığı gerekçesiyle davalı Milli Eğitim Bakanlığı yönünden davalılardan Okul Aile Birliği ve Havsa Atatürk İlköğretim Okulu ve Öğrencilerini Koruma Derneği yönünden kabulüne, Milli Eğitim Bakanlığı hakkındaki davanın ise husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.
Karar davacı vekili ve dahili davalı Okul Aile Birliği temsilcisi tarafından süresi içinde temyiz edilmiştir.
1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre dahili davalı Okul Aile Birliği temsilcisinin tüm davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-) Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre davacı işçi dava dışı Okul Öğrencilerini Koruma Derneği işçisi olarak 1.12.1990 tarihinde işe alınmış, derneğin tasfiyesi üzerine Okul Aile Birliği Başkanlığı tarafından çalıştırılmaya devam edilmiştir. Davacı işçi Milli Eğitim Bakanlığına ait ilköğretim okulu işyerinde hizmetli olarak görev yapmıştır. Davacının sözleşmesi yenilenmeyerek 20.9.2006 tarihinde okul müdürü tarafından feshedilmiştir.
Davacının görev ifa ettiği ilköğretim okulu davalı bakanlığa aittir. Okulun temizlik işlerinin davalı Bakanlık görevlileri tarafından yerine getirilmesi gerektiği açıktır. Bakanlık tarafından belirtilen iş ya da işler için yeterli işçi görevlendirilmediği için, davacı işçi davalı dernekle davalı Birlik tarafından istihdam edilmiş, okul temizliği işlerini aralıksız olarak yerine getirmiştir.
İş Hukukunda işçinin bir işverene ait işyerinde çalıştığı halde başka bir işveren işçisi sayılabilmesi sınırlı hallerde mümkün olabilir. İşçinin asıl işverenden alınan iş kapsamında usulüne uygun olarak alt işveren işçisi olarak çalıştırılması halinde asıl işverene ait işyerinde bağımsız şekilde örgütlenen alt işveren işçisi olarak çalışma söz konusu olabilir. Geçici (ödünç) iş ilişkisinde ise işçi belli bir süre iş görme edimini başka bir işverene ait işyerinde diğer işverene karşı yerine getirmektedir. Davalı Bakanlık tarafından diğer davalı Okul Aile Birliğine verilen bir iş olmadığı için davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmamaktadır. Yine, uyuşmazlık konusu olayda geçici iş ilişkisinin unsurları da gerçekleşmemiştir.
Özellikle gurup şirketlerinde ortaya çıkan bir çalışma biçiminde işçilerin bir kısmı aynı anda birden fazla işverene ve birlikte hizmet vermektedirler. Daha çok yönetim organizasyonu kapsamında birbiriyle bağlantılı olan bu işverenler, aynı binalarda hizmet verebilmekte ve bir kısım işçiler iş görme edimini birden fazla işverene karşı yerine getirmektedir. Bu hizmetlerin, her bir işveren yönünden kısmi süreli iş ilişkisinin varlığına imkan verecek şekilde ayrıştırılması da mümkün değilse, birlikte istihdam olarak adlandırılabilecek bir çalışma şeklinden söz edilebilecektir. Tüm şirketlerin idare müdürlüğünün aynı kişi tarafından yapılması, şirketlerin birlikte kullandığı binanın girişinde verilen güvenlik hizmetleri, ulaşım, temizlik, kafeterya ve yemek hizmetlerinin yine tüm işverenlere karşı verilmesi buna örnek olarak gösterilebilir. Bu gibi bir ilişkide, işçiyle birden fazla işveren arasında tek bir iş ilişkisi vardır. Ücretin işverenlerin biri ya da birkaçı tarafından ödenmesi veya sosyal sigortalar priminin başka bir işverence yatırılması mümkündür.
Davacı işçi yönünden ücret ve primler davalı dernek ve Okul Aile Birliği tarafından yatırılmış olsa da iş görme edimi her iki davalı işverene karşı yerine getirilmiştir. Davalılar arasında davacı işçinin çalıştırılması noktasında amaç ve menfaatte birlik söz konusudur. Davacının iş görme ediminin her bir işveren yönünden kısmi süreli iş ilişkisi biçimde ayrıştırılması da mümkün değildir. Davacı aynı anda aynı işverenlere karşı iş görme edimini yerine getirmiştir. Bu bakımdan taraflar arasında birlikte istihdam olarak adlandırılabilecek bir ilişkinin varlığı kabul edilmelidir. Buna göre davaya konu işçilik alacaklarından her üç davalının müştereken sorumluluğuna gidilmesi gerekirken, davalı Bakanlık yönünden husumet yokluğu sebebiyle davanın reddi hatalı olup, bozmayı gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde ilgiliye iadesine, 16.06.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy