(5393 S. K. m. 14, 15) (2821 S. K. m. 60)
Dava ve Karar: Davacı, Bakanlığın Mayıs 2009 tarih ve 15606-23755 sayılı İzulaş A.Ş. İşyerinin 28 sıra numaralı Genel İşler işkoluna girdiğini tespit eden işleminin iptali ile adı geçen işyerinde yapılan işin niteliği itibariyle İşkolları Tüzüğünün 18 sıra numarasındaki Kara Taşımacılığı işkoluna girdiğinin saptanmasına karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi N. Çoruh tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Dava, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca işkolu tespit başvuru talebinin reddine ilişkin işleminin iptaline ve işyerlerinin İş Kolları Tüzüğü'nün 18 sıra numaralı Kara Taşımacılığı işkoluna girdiği istemine ilişkindir.
Davacı Nakliyat-İş Sendikası, davalı İZULAŞ A.Ş. işyerinin girdiği işkolunun tespiti için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na 7.02.2009 tarihinde başvurduklarını, bunun üzerine davalı Bakanlık tarafından mahallinde inceleme yapılarak 1580 sayılı Mülga Belediye Yasasında olduğu gibi 5393 sayılı yasa ile ulaşım hizmetlerinin belediyenin asli görevleri arasında sayıldığı, şirketin sermaye yapısına göre belediye şirketi olduğu, tespite konu İZULAŞ işyerlerinde yapılan işlerin başlangıçtan beri niteliği değişmediği belirtilerek gerekçesiyle işkolu tespit başvurularının reddedildiğini, Bakanlığın dayanak aldığı işkolu tespitine ilişkin kesinleşmiş yargı kararının kendi dönemine özgü olduğunu, karar tarihinden bugüne kadar şirketin ana sözleşmesinde yazılı amacı, faaliyet alanı, ortakların yapısı ve fiilen yapılan işin niteliği tamamen değişerek sadece otobüslerle toplu taşıma işi yapmak olduğu, 1580 sayılı yasayı yürürlükten kaldıran 5393 sayılı yeni Belediye Kanunun 14. maddesi ile Belediyenin görev ve sorumluluklarının 15. maddesi ile yetki ve imtiyazlarının belirlendiğini, yasadaki bu değişiklikle Yargıtay'ın Genel İşler işkolundaki içtihatlarında değişiklik gösterildiğini, işin niteliği gereği girdiği işkolunun belirleneceği yönünde içtihatlarının bulunduğunu, bu içtihatların yasalara ve uluslararası normlara tamamen uygun son derece yerinde bir karar olduğunu, belediyelerin başka şahıslara devredebilecekleri hizmetlerinin belediyelerin görev ve sorumluluklarının dışında kabulünün gerektiğini belirterek Bakanlığın Mayıs 2009 tarih ve 15606-23755 sayılı İZULAŞ A.Ş işyerinin İş Kolları Tüzüğü'nün 28 sıra numaralı Genel İşler işkoluna girdiğini tespit eden işleminin iptali ile adı geçen işyerinde yapılan işin niteliği itibariyle Tüzüğün 18 Sıra Numarasındaki Kara Taşımacılığı işkoluna girdiğinin saptanmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalılar, tespite konu işyeri ile ilgili İzmir 1. İş Mahkemesi'nde görülüp temyiz sürecinden geçerek kesinleşen 25.03.1992 tarih ve 1991/692-153 sayılı işkolu tespit kararında İZULAŞ A.Ş işyerlerinin İş Kolları Tüzüğünün 28 sıra numaralı Genel İşler işkoluna girdiğine ilişkin karar bulunduğunu, işkolu tespiti başvurusu üzerine iş müfettişlerince işyerlerinde yapılan incelemede mahkeme kararından sonra işyerlerinde yapılan işlerin niteliğinde değişiklik olmadığının saptandığını, kaldı ki 5393 sayılı yasada da mülga 1580 sayılı Belediyeler Kanununda olduğu gibi ulaşım hizmetlerinin belediyenin asli görevleri arasında sayıldığı savunarak açılan davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece kesin hüküm ve iptali istenen Bakanlık işleminin işkolu tespit kararı niteliğinde olmadığı, dolayısıyla işkolu tespitine itiraz davasının koşulları gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı Nakliyat-İş Sendikası, kararı temyiz etmiştir.
2821 Sayılı Sendikalar Kanunun değişik 60 ıncı maddesine göre çıkarılan 6.12.1983 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan İş Kolları Tüzüğü'nün 18 sıra numaralı Kara Taşımacılığı işkolunda Demiryolu dışında motorlu ve motorsuz her türlü kara taşıtları ve yük veya yolcu taşıma ve bununla ilgili depolama ve sürücülük işleri, kara taşıt araçları için terminal, garaj, bakım, ikmal ve onarım, park yerlerinde yapılan işler(deniz ve demiryolu ambarlarında yapılan işler hariç). şeklinde geniş bir düzenlemeye yer verilmiştir. 28 sıra numaralı Genel İşler işkolunda ise Belediyelerin 24 numaralı sağlık iş koluna giren işleri dışındaki belediye hizmetlerine ilişkin işlerle bu Tüzükte yer almayan işlerde, Sendikalar Kanununa göre işçi niteliği taşıyanlarca yapılan işler yer almıştır. Buna göre bir işyerinde yapılan işlerin Genel İşler işkolunda sayılması için belediyelerin 24 sıra numaralı Sağlık işkoluna giren işleri dışında belediye hizmetlerine ilişkin işlerden olması ve işçi niteliğini taşıyanlarca yapılması gerekir. Bu düzenlemede belediye hizmetlerine ilişkin işler kavramının üzerinde durulması gerekir. Bunun için de öncelikle belediye hizmeti kavramının kaynağını oluşturan 5393 sayılı Belediye Kanununun belediyelerin görev ve sorumlulukları düzenleyen 14. madde ile belediyelerin yetki ve imtiyazları düzenleyen 15. maddesi ve 70 maddelerinin birlikte incelenmelidir. Anılan 14. madde belediye hizmetlerinin tek tek sayıldığı, bu işlerin belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında kaldığı, dolayısıyla niteliği gereği belediye hizmeti olduğundan ister belediyelerce bizzat, ister belediyelerin iştiraki ile kurulan şirketler aracılığıyla yerine getirilsin Genel İşler işkoluna girmektedir. Anılan yasanın 15. maddesinde yer alan belediyelerin yetki ve imtiyazları, görev ve sorumluluğa göre daha geniş olarak düzenlenmiştir. Emsal gösterilen Dairemizin 19.12.2006 tarih ve 2006/31748-2006/33453 sayılı kararında raylı sistem ile şehir içi toplu taşıma faaliyetinin Mülga 1580 Sayılı Yasanın belediyenin görev ve sorumluluğu düzenleyen madde kapsamında sayılmaması nedeni İş Kolları Tüzüğü'nün 19 sıra numaralı Demiryolu Taşımacılığı işkoluna girdiği kabul edilmiştir. Keza evsel ve endüstriyel katı atık yakma ve enerji üretme faaliyetini yürüten İzaydaş A.Ş.'nin işyerinde görülen faaliyetlerin Tüzüğün 16 sıra numaralı Enerji işkoluna girdiğine ilişkin işkolu tespit kararına itirazın reddine dair
Kocaeli 2. İş Mahkemesinin 2006/65-311 sayılı kararının Dairemizin 4.7.2006 tarih ve 2006/18969-19701 sayılı ilamı ile onanması da bu görüşü desteklemektedir. Ancak 5393 sayılı Belediyeler Yasasında yapılan 19.7.2005 tarihli değişiklikle raylı sistem ile şehir içi toplu yolcu taşıma işinin de belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında kabul edilmiştir. Böylece şehir içi toplu yolcu taşıma hizmeti, ister kara, ister deniz isterse demiryolu ile görülmüş olsun 5393 sayılı yasa gereğince belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında sayılan belediye hizmeti olma özelliğinden dolayı Genel İşler işkoluna girmektedir.
Somut olayda İzmir Büyük Şehir Belediye Başkanlığı ve belediye şirketlerinin iştiraki ile kurulmuş ve ESHOT Genel Müdürlüğünce belirlenen güzergah ve saatler içerisinde İzmir metropol alanında toplu taşımacılık yapan İZULAŞ A.Ş.'nin işyerinin girdiği işkolunun tespit başvurusunun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından reddine dair işlemi doğrudur. İZULAŞ A.Ş,'nin yürütmekte olduğu şehir içi toplu yolcu taşıma faaliyeti niteliği itibarıyla bir belediye hizmeti olup İş Kolları Tüzüğü'nün 28 sıra numaralı Genel İşler işkoluna girmektedir. Bu nedenlerle doğru olan mahkeme kararının ONANMASINA, 22.12.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy