(4857 S. K. m. 62) (2004 S. K. m. 72)
Dava: Davacı, 22.718 USD borçlu olmadığının tespiti ile, hukuka aykırı olarak tahsil edilen 11.728 USD nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi C.Çelik tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı, davalı işveren bünyesinde Azerbaycan/Bakü'de müdür olarak çalışırken emrinde çalışan 8 mahalli personele 2005 yılında usulsüz şekilde zam yaparak 9 ay boyunca haksız ödeme yaptığı iddiasıyla işveren tarafından kendisinden 22.718 USD talep edildiğini ve bunun 11.728 USD (14.272,42 TL) kısmının ücretlerinden kesildiğini ileri sürerek, işverene 22.718 USD borçlu olmadığının tespiti ile ücretinden haksız yere kesilen 11.728 USD tarafına iadesini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı, davacının usulsüz şekilde Bakü bürosunda çalışan personele 2005 yılında zam yaparak kendilerini zarara uğrattığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının usulsüz şekilde Bakü müdürlüğünde çalışan işçilere zam yaparak işvereni zarar uğrattığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davacı temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Davalı işveren tarafından 22.718 USD zararın tahsili için 14.10.2007-14.09.2008 tarihleri arasında davacının ücret ve ikramiyelerinden kesinti yapılmıştır. Dosya içindeki bilirkişi raporuna göre yapılan kesinti 14.059,42 TL'dir.
4857 sayılı İş Kanunun 62.maddesi uyarınca işçinin ücretinden işverence kesinti yapılamaz. Ortada bir mahkeme kararı bulunmaksızın davalı işveren tarafından davacının ücretinden kesinti yapılması yukarıda belirtilen yasa hükmüne aykırıdır.
Mahkemece davalı işveren tarafından uğradığını belirttiği zararın tahsili için davacının ücretinden yapılan kesintinin davacıya iadesine karar verilmelidir.
2- Davacının açtığı menfi tespit davası yönünden ise; davacı 2004-2005 yıllarında davalı THY'nin Bakü müdürü olarak çalışmıştır.
Davalı şirket tarafından 21.09.2004 tarihli yazı ile davacıdan 2005 yılı bütçe teklifinin hazırlanması istenmiştir. Bunun üzerine davacı 23.09.2004 tarihli yazı ile hazırladığı bütçe teklifini İdari İşler Müdürlüğüne göndermiştir. Bu yazısının ücret başlıklı 2. kısmında personel ücretlerine zam yapılması gerektiğini gerekçeleriyle açıklamıştır. Bunun akabinde de 24.09.2004 tarihli yazı ile hazırladığı bütçeyi Finansman Başkanlığına sunmuştur. Davacı tarafından hazırlanan 2005 yılı bütçesi Yönetim Kurulunun 24.12.2004 tarih ve 256 sayılı kararı ile onanmış olup bu husus davacıya 13.01.2005 tarihli yazı ile bildirilmiştir. Davacı onaylanan bütçeye göre Bakü müdürlüğünde çalışan personele ücretlerini 2005 yılının ilk dokuz ayında zamlı olarak ödemiştir.
Dosya içindeki 2004 yılında personel alımı için davacı ile davalı işverenin ilgili makamları arasında yapılan yazışmalara göre davalı işveren tarafından alınan bazı yönetimsel kararların davalı THY özelleştirme kapsamında olması nedeniyle Özelleştirme İdaresi Başkanlığının iznine tabi olduğu sabittir.
Davacı tarafından Bakü ofisinde çalışan Azeri uyruklu işçilere 2005 yılının başından itibaren zamlı ücret ödenmeye başlanması üzerine davalı işveren tarafından dosya içindeki 1 Nisan 2005 tarihli yazıda mahalli personel ücretindeki artışların ancak Özelleştirme İdaresi Başkanlığının oluru ile mümkün olacağı bildirilmiştir. Buna karşın davacı 2005 yılı bütçesinin yönetim kurulunca onaylandığını belirterek zamlı ücret ödemeye devam etmiştir.
Yine dosya içindeki 12 Eylül 2005 tarihli yazıda davalı işveren mahalli personelin ücretlerine 1 Temmuz 2005 tarihinden itibaren zam yapıldığı belirtilmiştir.
Davalı THY'nin özelleştirme kapsamından olduğundan personel alımı ve personele zam yapılması gibi durumlarda Özelleştirme İdaresi başkanlığından izin alması gerektiği dosya içindeki 2004 ve 2005 yılına ait yazışmalardan anlaşılmaktadır. Müdür olarak çalışan davacının bu durumdan haberdar olmasına karşın 2005 yılı bütçesinin THY Yönetim Kurulunca onaylanması üzerine Özelleştirme İdaresi Başkanlığının kararını beklemeden ofiste çalışan Azeri uyruklu mahalli personele 2005 yılı için ücret artışı yapması hatalıdır.
Mahkemece Bakü ofisinde çalışan Azeri uyruklu mahalli personelin 2004 ve 2005 yılı iş sözleşmeleri ve varsa ücret bordroları getirtilmelidir. Özelleştirme İdaresi Başkanlığının onayı üzerine 1 Temmuz 2005 tarihinden itibaren bu mahalli personele ne kadar zam yapıldığı tepsi edilmelidir. 2005/Ocak-Eylül döneminde bu mahalli personele 2004 yılındaki ücretlerine göre ne kadar ücret ödemesi yapıldığı tespit edilmeli, 1 Temmuz 2005 tarihinden itibaren yapılan ücret artışı sonucu verilen zam miktarı düşülerek davacının mahalli personele ödediği fazla ücret miktarı tespit edilerek işverenin uğradığı zarar hüküm altına alınmalıdır.
Mahkemece bu hususlar yerine getirilmeden eksik inceleme ile davacının menfi tespit davasının reddi hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 23.05.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy