(2821 S. K. m. 61, 63) (2822 S. K. m. 9) (5521 S. K. m. 5, 15) (YHGK. 17.02.2010 T. 2010/ 9-52 E. 2010-89 K.)
Dava ve Karar: Davacı, 5000 TL sendika üyelik ve dayanışma aidatı asıl alacağının dava gününden itibaren bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek işletme kredi faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içerisinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ö. F. Tüfek tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Dava, 2821 s. Sendikalar Yasasının 61/2 fıkrası uyarınca üyelik aidat alacağının faiziyle birlikte tahsiline ilişkindir.
Davacı vekili, hizmet iş sendikası ile davalı Aksalur Belediye Başkanlığı arasında aralıksız 4 dönem TİS imzalandığını, davalıya bağlı işyerlerinde çalışmakta olan işçilerden sendika üyelerinin listelerinin işverene verildiğini, üye olmayanların da dayanışma aidatı kesilerek 2822 S. kanunun 9. maddesine göre TİS'ten yararlandırıldığını, ancak 1.4.2001-14.3.2008 tarihleri arası dönem içerisinde işçilerden kesilerek davalı Belediyece emanete alınan aidatların sendikaya ödenmemesi nedeni ile sendika üyelik ve dayanışma aidatının dava gününden itibaren bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek işletme kredi faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ve duruşma günü bildirir tebligat yapılmış ancak davalı davaya karşı yanıt vermemiştir.
Mahkemece Aksalur Belediye Başkanlığı yazısı ile hizmet İş Sendikası Genel Başkanlığı adına Belediyenin emanet hesaplarında 6065,42 TL borç bakiyesi bulunduğunun bildirildiği gerekçesiyle davanın kabulüne 1.4.2001-14.3.2008 tarihleri arası dönem için sendika üyelik ve dayanışma aidatı asıl alacağının dava gününden itibaren bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek işletme kredi faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmiştir.
Davalı, Aksalur Belediyesinin tüzel kişiliği 5747 s. kanun uyarınca sona erdiği, hesaplanan aidat alacağının fahiş olduğu, asıl alacağa bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek işletme kredi faizi uygulanmasına karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu, kanuni faiz uygulanması gerektiği vekalet ücretinin fahiş olduğu, gerekçesiyle kararı temyiz etmiştir.
5521 S. İş Mahkemeleri Yasasının 5. maddesine göre iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihteki davalının Türk Medeni Yasası gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılır. İş Mahkemelerinin yetkisi kamu düzenine ait olduğundan anlaşma ile bertaraf edilemeyeceği gibi genel yetki kurulları da uygulanmaz. Hatta davalı tarafından yetki itirazında bulunulmamış olsa bile mahkemece yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gerekir. (Dairemizin 24.4.2009 gün ve 9425-11511, 19.2.2008 gün ve 2007/30633-2008/1051, 10.2.2009 gün ve 2009/1089-1968 s. içtihatları da bu doğrultudadır.)
2821 s. Sendikalar Kanunu'nun 63. maddesinin 2. fıkrasında, bu kanundan doğan tüm anlaşmazlıkların iş davalarına bakmakla görevli mahkemelerde çözümleneceği hükümü düzenlenmiştir.
5521 s. İş Mahkemeleri Yasasının gerekçesinde mahkemenin yer itibariyle yetkisi konusundaki hükmün kamu düzenine ait olduğu maddenin gerekçesinde açıkça ifade edilmiş ve 5. maddede belirtilen yetki kuralına aykırı sözleşmelerin geçersiz olduğu belirtilmiştir. Kamu düzenine ait ve kesin olan yetki kuralına aykırı sözleşme yapılamaz. Mahkeme yetkisizliğini her zaman kendiliğinden gözetir. Taraflar da duruşma bitinceye kadar yetki itirazında bulunabilirler. Yani bu durumda yetki itirazı ilk itirazlardan değildir.
5521 s. İş Yasanın 15. maddesinde yer alan; Bu Kanununda sarahat bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası hükümleri uygulanır kuralından hareketle İş Mahkemelerinin yetkisi konusunda yapılacak sözleşmelerin geçerli olacağı kabul edilemez. Çünkü İş Mahkemelerinin yer bakımından yetkisi konusu 5521 s. Kanunda açık ve kesin bir biçimde düzenlenmiştir. İş Mahkemeleri Yasasının düzenlediği özel yetki kurallarında, Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası hükümlerinin uygulanmasını gerektirir bir boşluk veya belirsizlik bulunmamaktadır. İş Mahkemeleri Kanununda kamu düzenine ait kesin yetki kuralı düzenlenmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda; davacı sendikanın istek konusu üyelik aidat alacağının kanuni dayanağı 2821 s. Sendikalar Yasasının 61. maddesi olup, aynı Yasasının 63. maddesinde bu kanundan doğan tüm anlaşmazlıklarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtildiğine göre görevli mahkemenin yer itibariyle yetkisi o mahkeme için öngörülen özel yetki kurallarına göre belirlenmelidir. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda özel yetki kuralları varsa öncelikle o hükümlerin uygulanması gerekir. Aksi durumda 5521 S. Kanun'un konuya ait yetki kurallarına göre davanın işverenin ikametgahı sayılan yer mahkemesi dışında açılma imkanı bulunmamaktadır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 17.2.2010 tarih ve 2010/ 9-52 E, 2010-89 K s. kararı bu yöndedir.)
Bu sebeple somut olayda davalı Aksalur Belediye Başkanlığı'nın ikametgahı Ürgüp İlçesi olup Ürgüp Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi davaya bakmaya yetkilidir. O durumda dava dilekçesinin yetkisi yönünden reddine karar verilmesi gerekir iken işin esasının tetkiki hatalı olup kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz edilen kararın yukarda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istem halinde ilgiliye iadesine, 01.06.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy