(2004 S. K. m. 166, 218, 219, 235, 248)
Dava: Davacı, ikramiye, kıdem ve ihbar tazminatı ile izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi N. U. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı dava dilekçesinde; Ankara 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin,2004/49 esas numaralı kararı ile, işçisi olarak çalıştığı Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş.'nin 18/03/2005 tarihinde iflasına ve iflasın açılmasına karar verildiğini, tasfiye işlemlerinin Ankara 21.İcra-İflas Müdürlüğünün 2005/12 esas numaralı dosyası üzerinden yürütüldüğünü, iflasla birlikte iş akdinin feshedildiğini ancak iflastan sonrada bahsi geçen şirkette çalışmaya devam ettiğini, bir süre sonra da iş akdinin iflas idaresi tarafından feshedildiğini, müflis Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San.ve Tic. A.Ş. nezdinde çalıştığı döneme ilişkin ödenmeyen işçilik alacaklarının tahsili için iflas idaresine başvurduğunu, başvuru üzerine iflas idaresinin 13/12/2005 tarih ve 203 numaralı kararı ile alacaklarının, iflas alacağı olarak,sıra cetvelinin 1.sırasına kayıt ve kabulünün yapıldığını,ödenmeyen işçilik hak ve alacaklarından son işveren olan iflas idaresinin sorumlu olduğunu iddia edip, ödenmeyen işçilik alacağının tahsilini talep etmiştir.
Davacı, dava dilekçesinde, davalı olarak Müflis Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş. İflas İdare Memurluğu'nu göstermiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı, davacının iş akdinin ekonomik kriz nedeniyle 02/06/2003 tarihinde feshedildiğini, davacının talep ettiği, müflis şirkette çalıştığı döneme ilişkin işçilik alacaklarının sıra cetvelinin 1.sırasına kaydının yapıldığını, davacının, müflis şirketin boş olan tesislerinin korunması için, iflas idaresi tarafından 01/03/2006 tarihinde bekçi olarak işe alındığını, bu son iş akdinin iflas idaresi tarafından 14/06/2007 tarihinde feshedildiğini, bu döneme ilişkin (01/03/2006-14/06/2007 dönemine ilişkin) davacının hak etmiş olduğu tüm işçilik hak ve alacaklarının, masa borcu olarak kabul edilerek, eksiksiz olarak davacıya ödendiğini, davacının müflis şirkette çalıştığı döneme ilişkin hak ettiği ve ödenmeyen işçilik hak ve alacaklarının masa borcu olarak kabul edilemeyeceğini, zira bu dönemde, davacıyı iflas idaresinin çalıştırmadığını, bu alacakların iflas alacağı olduğunu ve sıra cetvelinin 1.sırasına kaydının yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının talep ettiği, müflis şirkette çalıştığı döneme ilişkin işçilik alacaklarının, iflas alacağı olarak, sıra cetvelinin 1.sırasına kaydının yapıldığı, davacının bu döneme ilişkin işçilik hak ve alacaklarının masa borcu olarak kabul edilemeyeceği, zira bu dönemde, davacıyı iflas idaresinin çalıştırmadığı, bu alacakların iflas alacağı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davacı temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının talep ettiği, müflis şirkette çalıştığı 10/05/1993-02/06/2003 dönemine ilişkin işçilik alacaklarının, iflas alacağı mı yoksa masa borcu mu olduğu, bu bağlamda yerel mahkemenin bu davada görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Dosyadaki tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
a) Davacının,10/05/1993-02/06/2003 tarihleri arasında, Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş.'de çalıştığı, iş akdinin 2003 tarihinde, ekonomik kriz nedeniyle bu şirket tarafından feshedildiği, davacının bu şirkette çalıştığı döneme ilişkin, işçilik hak ve alacaklarının ödenmediği, bu durumun işveren olan Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş. tarafından da kabul edildiği,
b) Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş. hakkında, Ankara 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2004/49 esas numaralı dosyası ile iflas kararı verildiği ve 18/03/2005 tarihinde iflasın açıldığı, iflas ve tasfiye işlemlerinin Ankara 21.İcra-İflas Müdürlüğünün 2005/12 esas numaralı dosyası üzerinden yürütüldüğü,
c) Davacının, talep ettiği, Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş.'de çalıştığı döneme ilişkin, ödenmeyen işçilik alacağının, İflas İdare Memurluğu'nun 13/12/2005 tarih ve 203 numaralı kararı ile iflasta düzenlenen sıra cetvelinin 1.sırasına, iflas alacağı olarak, kayıt ve kabulünün yapıldığı,
d) Davacının, müflis şirketin boş olan tesislerinin korunması için, iflas idaresi tarafından 01/03/2006 tarihinde bekçi olarak işe alındığı, bu son iş akdinin iflas idaresi tarafından 14/06/2007 tarihinde feshedildiği, bu döneme ilişkin (01/03/2006-14/06/2007 dönemine ilişkin) davacının hak etmiş olduğu tüm işçilik hak ve alacaklarının, masa borcu olarak kabul edilerek, eksiksiz bir şekilde davacıya ödendiği anlaşılmaktadır.
Konuyla ilgili mevzuat hükümlerinin incelenmesinde;
a) İİK nun 166 ncı maddesi ile 218 ve 219 uncu maddelerinde, iflas kararının iflas dairesine bildirileceği, bu bildirim üzerine iflas dairesinin müflisin mallarının korunması için gerekli tedbirleri alacağı ve defter tutmaya başlayacağı, iflas dairesinin defter durumuna göre, ya tasfiyenin tatiline karar vereceği veya basit tasfiye usulünü uygulayarak tasfiye yapacağı yahut da deftere kaydı yapılan mallar ve hakların değeri adi tasfiye masraflarını karşılamaya yetecek ise adi tasfiye usulü ile tasfiyenin yapılacağını ilan edeceği belirtilmiştir.
b) Yine İİK. nda, müflisten alacaklı olanların, iflas masasından, iflas alacaklarını ve masa borçlarını talep edebileceği belirtilmiştir.
Tasfiye sırasında düzenlenen sıra cetveline, yukarıda belirtilen alacaklardan sadece iflas alacakları ile yasada düzenlenen diğer bir kısım alacakların kaydedilebileceği, masa borçlarının, sıra cetveline geçirilmeyeceği, masa borçları için sıra cetvelinden ayrı bir pay cetveli düzenleneceği de öngörülmüştür.
Masa borcuna örnek olarak, iflas idaresinin tasfiye işlemlerini yürütebilmek için bir yer kiralaması sonucunda oluşan kira borcu gösterilebilir. Bu borç masa borcu olup, sıra cetveline geçirilmez. Bir masa borcunun, iflas idaresince iflas alacağı olarak, sıra cetveline geçirilmesi durumunda, masa aleyhine genel mahkemelerde dava açılabileceği teoride kabul edilmiştir.
c) Adi tasfiye usulünde, İİK. nun 219 ve devamı maddeleri uyarınca, tasfiyenin adi tasfiye usulünce yapılacağı ilan edilir, ilanda müflisten alacaklı olanlara ve istihkak iddiası bulunanlara, ilandan itibaren bir ay içinde alacaklarını ve istihkak iddialarını kaydettirmeleri ve delillerini vermeleri gerektiği belirtilir.
İflas idaresi, masaya bildirilen her türlü alacağın mevcut olup olmadığını, ne oranda mevcut olduğunu, alacağı yazdıran kişinin o alacağın gerçek alacaklısı olup olmadığını ve alacağın imtiyazlı olup olmadığını, imtiyazlı ise sırasının ne olduğunu araştırıp tespit eder.
İflas idaresinin yaptığı inceleme sonucu kabul edilen her alacak tespit edilen sırasına göre sıra cetveline kaydedilir. Kabul edilmeyen alacaklar da red sebepleri ile birlikte sıra cetvelinde gösterilir.
d) İİK nun 235 inci maddesinde, sıra cetveline itiraz düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, sıra cetveline itiraz edenlerin, cetvelin ilanından itibaren 15 gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecbur olduğu belirtilmiştir.
İkinci fıkrasında, itiraz eden talebinin haksız olarak ret veya tenzil edildiğini iddia ederse yukarıda belirtilen davanın masa aleyhine açılacağı, başkasının kabul edilen alacağına veya ona verilen sıraya itiraz etmesi halinde ise davanın o alacaklı aleyhine açılacağı öngörülmüştür.
Maddenin son fıkrasında, eğer itiraz alacağın esasına ya da miktarına yönelik olmayıp yalnızca sıraya ilişkin ise itiraz edenin şikayet yoluyla icra mahkemesine dava açacağı belirtilmiştir.
e) İİK nun 248 inci maddesinin başlığı; İflas masrafları ve masa borçları şeklindedir. Bu düzenlemeye göre, iflas masrafları iflas alacaklarından önce ödenecektir. Düzenlemede her ne kadar masa borçlarından bahsedilmemişse de uygulamada ve teoride masa borçlarının iflas alacaklarından önce ödeneceği kabul edilmektedir.
İflas masraflarına örnek olarak, iflas kararının ilanı ve gereken yerlere bildirilmesi için yapılan masraflar, defter tutma, malların korunması ve satışı için yapılan masraflar gösterilebilir.
İflas masrafları ve masa borçlarının, iflas alacaklarından önce ödeneceğini yukarıda belirtmiştik. İflas masrafları ile masa borçlarının hangisinin önce ödeneceği konusunda yasa da bir açıklık yoktur. Ancak bir kez daha belirtelim, iflas masrafları ve masa borçları her halükarda iflas alacaklarından önce ödenecektir.
Ayrıca, iflas masrafları ile masa borçlarından masanın sorumlu olduğu, bu alacaklardan müflisin sorumlu olmadığı uygulamada ve teoride kabul edilmiştir.
Bir alacağın masa borcu mu yoksa iflas alacağı mı olduğu konusunda uyuşmazlık çıkar ise bu uyuşmazlık hangi mahkemede giderilecektir? Varlığı ve miktarı konusunda bir uyuşmazlık bulunmayan iflas idaresince iflas alacağı olarak kabul edilen alacağın masa borcu olduğu iddia edilirse şikayet yoluyla tetkik merciinde değil, iflas masası aleyhine genel mahkemelerde dava açılması gerektiği, bu davada görevli mahkemenin itiraz edilen alacak miktarı esas alınarak tayin edilmesi gerektiği öğretide kabul edilmiştir.
Somut olayda, davacı müflis Köy-Tür Entegre Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş. nezdinde çalıştığı döneme ilişkin ödenmeyen işçilik alacağının tahsili için iflas idaresine başvurduğunu, başvuru üzerine iflas idaresinin 13/12/2005 tarih ve 203 numaralı kararı ile alacağının, iflas alacağı olarak, sıra cetvelinin 1.sırasına kayıt ve kabulünün yapıldığını, ödenmeyen ve yukarıda miktarı belirtilen işçilik hak ve alacaklarından son işveren olan iflas idaresinin sorumlu olduğunu iddia edip, ödenmeyen işçilik alacağının tahsilini talep etmiştir.
Davalı ise davacının müflis şirkette çalıştığı döneme ilişkin hak ettiği ve ödenmeyen işçilik hak ve alacaklarının masa borcu olarak kabul edilemeyeceğini, zira bu dönemde, davacıyı iflas idaresinin çalıştırmadığını, bu alacakların iflas alacağı olduğunu ve sıra cetvelinin 1. sırasına kaydının yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Yukarıda yapılan tespitler kapsamında somut olay değerlendirildiğinde; uyuşmazlık, varlığı ve miktarı konusunda tartışma bulunmayan, işçilik alacağının masa borcu olarak kabul edilip edilmeyeceği noktasında toplanmaktadır. Bu uyuşmazlığın genel mahkemelerde çözülmesi gerektiği, genel mahkemenin önüne gelen bu uyuşmazlıkta, varlığı ve miktarı tartışmasız olan bu alacağın, iflas alacağı mı yoksa masa borcu mu olduğu konusunda bir tespit hükmü vermesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu davada iş mahkemelerinin görevli olmadığı, genel mahkemelerin görevli olduğu, yerel mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekirken yargılamaya devamla hüküm tesis etmesinin hatalı olduğu anlaşılmış olup bu husus bozmayı gerektirmiştir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 09.05.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy