(2822 S. K. m. 16, 66) (5521 S. K. m. 5, 15)
Dava: Davacı, 16.3.2009 tarihli toplu iş sözleşmesinin yürürlüğünün durdurulması için ihtiyati tedbir konulmasını, yoklukla batıl olduğunun tespitini ve hukuka aykırı olarak yapılan toplu iş sözleşmesinin iptaline karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir.
Hüküm süresi içinde davacı Belediye Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ö. F. T. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Dava 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu 16. maddesine göre, toplu iş sözleşmesinin yoklukla batıl olduğunun tespitiyle toplu iş sözleşmesinin iptaline ilişkindir.
Davacı vekili 16.3.2009 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesinin yoklukla batıl olduğunun tespitiyle hukuka aykırı olarak yapılan toplu iş sözleşmesinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı cevap dilekçesinde süresinde açılmayan usul ve yasaya uygun olmayan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece davanın esastan reddine karar verilmiştir.
Hüküm davacı belediye vekilince süre tutum dilekçesiyle temyiz edilmiştir.
2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 16. maddesinin 3. fıkrasında Hükümsüzlük konusundaki dava, işyerinin bağlı olduğu bölge çalışma müdürlüğünün bulunduğu mahaldeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemede açılır. Toplu iş sözleşmesi birden fazla bölge çalışma müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsıyor ise davanın Ankara İş Mahkemesinde açılması gerekir. şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Tanır Belediyesi Gaziantep Bölge Çalışma Müdürlüğüne bağlı olması sebebiyle yetkili mahkeme Gaziantep iş mahkemesidir.
2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 66. maddesinin 2. fıkrasında, bu kanundan doğan bütün anlaşmazlıkların iş davalarına bakmakla görevli mahkemelerde çözümleneceği hükmü düzenlenmiştir.
5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanununun gerekçesinde mahkemenin yer itibariyle yetkisi konusundaki hükmün kamu düzenine dair olduğu maddenin gerekçesinde açıkça ifade edilmiş ve 5. maddede belirtilen yetki kuralına aykırı sözleşmelerin geçersiz olduğu belirtilmiştir. Kamu düzenine dair ve kesin olan yetki kuralına aykırı sözleşme yapılamaz. Mahkeme yetkisizliğini her zaman kendiliğinden gözetir. Taraflar da duruşma bitinceye kadar yetki itirazında bulunabilirler. Yani bu halde yetki itirazı ilk itirazlardan değildir.
5521 Sayılı İş Kanununun 15. maddesinde yer alan; Bu kanunda sarahat bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri uygulanır kuralından hareketle İş Mahkemelerinin yetkisi konusunda yapılacak sözleşmelerin geçerli olacağı kabul edilemez. Çünkü İş Mahkemelerinin yer bakımından yetkisi konusu 5521 Sayılı Kanunda açık ve kesin bir şekilde düzenlenmiştir. İş Mahkemeleri Kanununun düzenlediği özel yetki kurallarında, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanmasını gerektirir bir boşluk veya belirsizlik bulunmamaktadır. İş Mahkemeleri Kanununda kamu düzenine dair kesin yetki kuralı düzenlenmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda; davacı sendikanın istem konusu toplu iş sözleşmesinin iptaline dair davalarının yasal dayanağı 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 16. maddesi olup, aynı Kanunun 66. maddesinde bu kanundan doğan bütün anlaşmazlıklarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtildiğine göre görevli mahkemenin yer itibariyle yetkisi o mahkeme için öngörülen özel yetki kurallarına göre belirlenmelidir. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda özel yetki kuralları varsa öncelikle o hükümlerin uygulanması gerekir. Aksi halde 5521 Sayılı Kanun'un konuya dair yetki kurallarına göre davanın işverenin ikametgahı sayılan yer mahkemesi dışında açılma imkanı bulunmamaktadır. (Yargıtay H.G.K.'nun 10.2.2010 gün ve 2010/9-52 E, 2010/89 K sayılı kararı bu yöndedir.)
Somut olayda 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 16. maddesinde özel yetki kuralına yer verilmesi, İş Mahkemelerinin yetkisi kamu düzenine dair olup, Mahkeme yetkisizliğini her zaman kendiliğinden gözeteceğinden ve sonuç itibarıyla yetkili mahkeme Gaziantep İş Mahkemesi olduğundan dava dilekçesinin yetki yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde ilgiliye iadesine, 26.10.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy