(2821 S. K. m. 31)
Dava: Davacı, işe iadesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, istemi hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi S. Bıçaklı tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, Gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, Toleyis Sendikasının 2008 yılı haziran ayında sendikal örgütlenmeye başladığını, davacının öncülüğünde ve mesai saatleri dışında bilgilendirme çalışma toplantıları yapıldığını, hali hazırda sendikal faaliyetlerin devam ettiğini, davalı işverenin 27.6.2008 tarihinde davacıyı görüşmeye çağırarak ifadesini aldığını ve iş aktinin sona erdirildiğinin bildirildiğini, istifa etmesi halinde yasal hakların ödeneceğinin söylendiğini, bu teklif kabul edilmeyince bir daha işe gelmemesinin söylendiğini, davacının fesih bildiriminin yazılı yapılmasını talep etmesi üzerine davacının pazar günü tekrar işe çağrılıp bundan sonra otelin değişik bölümlerinde görevlendirildiğinin bildirildiğini, sendikal örgütlenmenin hız kazanması ve davacının sendikal örgütlenmede aktif rol alması rahatsızlığı sebebiyle işverenin davacıyı Eskişehir ilinde kurulu İ... Otel de görevlendirdiğini, davalı işverenin sözleşme nakil yetkisini sendikal faaliyeti önlemek amacıyla kötüye kullandığını, davacının 21.7.2008 tarihinde dilekçeyle işverene başvurarak nakli kabul etmediğini, konunun bir daha değerlendirilerek nakil işleminden vazgeçilmesi talebinde bulunduğunu, bunun üzerine davalı işverenin 21.7.2008 tarihli yazıyla nakli kabul etmeyen davacının iş aktinin haklı sebeplerle feshedildiğinin bildirildiğini, davalı işverenin davacıyı sırf sendikalı olması sebebiyle işten çıkardığını belirterek müvekkilinin işe iadesine ve yasal haklarına karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, davacının 6 aylık kıdemini doldurmadığından işe iade davasını açamayacağını, iş aktinin haklı ve geçerli sebeplerle feshedildiğini, davacının iş başvuru formunda bir başka yerde çalışmaya açık olduğunu belirttiğini, ayrıca belirsiz süreli iş sözleşmesinde davalı işverene nakil yetkisi verildiği, müvekkili şirketin işletmekte olduğu Eskişehir'deki İ... Otelin yiyecek içecek departmanında tecrübeli bir personele ihtiyaç duyulduğunu, bu sebeple davacının söz konusu yerde görevlendirildiğini, görevlendirilmeyi kabul etmemesi üzerine iş aktinin haklı sebeple feshedildiğini, diğer çalışanlardan nakil yapılan kişilerin terfi ettirilerek görevlendirildiğini, davacının da durumunun aynı şekilde olduğunu, talep edilen tazminat miktarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, işverenin iş sözleşmesindeki nakil yetkisine dayanarak davacıyı Eskişehir ilinde kurulu işletmiş olduğu İ... Otel de görevlendirdiği, davacının nakil yetkisini kabul etmemesi gerekçe gösterilerek iş aktinin 21.7.2008 tarihinde feshedildiği, ancak dosyaya celp edilen Toleyis Sendikası yazısından davalı işyerinde sendikalı olarak 5 çalışanın bulunup, bunların davacı, C. G., G. Ö., S. A. A., T. K. olduğu, davacının 15.7.2008 tarihinde Eskişehir de görevlendirildiği, 21.7.2008 tarihinde iş aktinin feshedildiği, davacının sendikaya üye olma tarihinin 9.7.2008 tarihi olduğu, sendikalı olan C. G.'nun 1.9.2008 tarihinde işten çıkartıldığı, G. Ö.'ün 10.9.2008 tarihinde sözleşmesinin yenilenmediği, yine sendikaya kayıtlı S. A. A.'nın 8.9.2008 tarihinde sözleşmesinin yenilenmediği, ancak İ... Otel Eskişehir'de 1.8.2008 tarihinde bir servis elemanının işe alındığı, davacının davalı tarafından iddia edildiği gibi terfi ettirilerek nakledilmesinin söz konusu olmadığı, davalı tarafından sendikal faaliyeti önlemek amacıyla sözleşmede yer alan nakil yetkisi ve fesih yetkisinin kötüye kullanıldığı gerekçesiyle feshin geçersizliğine, işe iadeye ve işe başlatmama halinde ödenmesi gereken tazminatın 2821 Sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesine göre işçinin 1 yıllık ücreti seviyesinden belirlenmesine karar verilmiştir.
Hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Sendikal tazminat 2821 Sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri veya sendikaya girmeleri veya girmemeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. 3 üncü fıkrada ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, işin sevk ve dağıtımında, işçinin mesleki ilerlemesinde, işçinin ücret, ikramiye ve primlerinde, sosyal yardım ve disiplin hükümlerinde ve diğer hususlara dair hükümlerin uygulanması veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayırım yapamayacağı kuralı mevcuttur. Konuya dair bir başka güvence bahsi geçen maddenin 5 inci fıkrasında öngörülmüş ve işçilerin sendikaya üye olmaları veya olmamaları sebebiyle iş sözleşmelerinin feshedilemeyeceği, yine yasaya uygun sendikal faaliyetler sebebiyle işten çıkarılamayacakları ya da farklı uygulamaya tabi tutulamayacakları hükme bağlanmıştır.
İşverenin 2821 Sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinin 3, ve 5 inci fıkralarına aykırı davranması halinde işçinin bir yıldan az olmamak üzere sendikal tazminata hak kazanacağı hususu da yasada ifadesini bulmuştur.
2821 Sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde 4773 Sayılı yasayla yapılan değişiklik sonrasında, işçinin iş sözleşmesinin sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetleri sebebiyle feshedilmesi halinde doğrudan sendikal tazminat talep hakkının olmadığı açıklanmış ve 4857 Sayılı İş Kanununun iş güvencesine dair hükümlerinin uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Fesih dışında kalan sendikal nedene dayanan ayrımcılık hallerinde ise, işçinin doğrudan sendikal tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.
4773 Sayılı yasayla sözü edilen maddeye eklenen 7 nci fıkrada ise, iş güvencesi hükümlerinin uygulaması dışında kalan hallerde ve feshe bağlı tazminat istekleriyle sınırlı olmak üzere ispat yükünün işverene ait olduğu öngörülmüştür. Bu durumda sendikal sebeple fesih iddiasıyla açılan feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davasında ispat yükü, önceden olduğu gibi işçi üzerindedir. Ancak, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamaya bir işçinin açmış olduğu sendikal tazminat isteklerini içeren bir davada, aksinin ispatı işverene aittir.
Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.
Somut olayda, yargılama sırasında dinlenen davacı tanıkları iddia doğrultusunda, davalı tanıkları ise savunmayı teyit eder şekilde beyanda bulunmuşlardır.
Dosya içeriğinden, işyerinde fesih tarihi itibariyle çalışanlardan kaç işçinin sendika üyesi olduğu, kaçının üyelikten çekildiği, üyelikten çekilenlerden çalıştırılan işçi olup olmadığı, kaç işçinin iş sözleşmesinin feshedildiği ve işten çıkarılanların tamamının sendika üyesi olup olmadığı, işyerinde çalışması devam eden sendika üyesi işçiler bulunup bulunmadığı, sendikanın yetki başvurusunda bulunup bulunmadığı gibi hususlar anlaşılamamaktadır. Feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunun kuşkuya yer vermeyecek bir şekilde açıklığa kavuşturulması için belirtilen yönlerden gerekli araştırmaya gidilmeli ve toplanacak deliller dosya içeriğiyle yeniden değerlendirmeye tutularak bir karar verilmelidir. Eksik incelemeyle hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde ilgiliye iadesine, 29.06.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy