(2821 S. K. m. 22, 25, 62) (2822 S. K. m. 13, 14, 15)
Dava: Davacı, Çalışma Genel Müdürlüğünün 28.10.2008 tarih ve 34511-50128 sayılı yetki tespiti yazısına itirazlarının kabulü ile şirkete ait işyerinde çalışan sendikalı işçi sayısının tespiti ve davalı sendikanın yetki tespiti için gerekli çoğunluğa sahip olmadığının tespiti ile sendikanın yetki tespiti isteminin reddine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.
Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ö.F.Tüfek tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı sendikanın 07.10.2008 tarihi itibari ile yaptığı yetki başvurusu üzerine davalı bakanlıkça işyerinde çalışan işçi sayısının 263, davalı sendikaya üye işçi sayısının 160 olduğu belirtilerek yetki tespiti yapıldığım, ancak yetki başvuru tarihi itibari ile işyerinde 292 işçinin çalıştığı ve bunlardan 106 tanesinin sendika üyesi olduğunu, davalı sendikaca başvuru tarihinden bir ay ve öncesinde sendika üyeliğinden istifa edenlerle, emekliye ayrılanların kayıtlara geçirilmeyerek usulsüz işlem yapıldığını, üye sayısının gerçeğe aykırı olarak fazla gösterilerek bakanlığın yanıltıldığını, kayıtlara göre davalı sendikanın çoğunluğa sahip olmadığını, belirterek çalışma genel müdürlüğünün 28.10.2008 tarihli yetki tespiti yazısına itirazlarının kabulü ile sendikanın yetki tespiti için gerekli çoğunluğa sahip olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir
Davalı bakanlık vekili cevap dilekçesinde, 2822 sayılı yasanın 13 ve 14. maddeleri uyarınca yapılan başvuruların 2821 sayılı yasanın 22, 25 ve 62. maddeleri gereğince sendikalar, noterler ve işverenler tarafından yapılan bildirimlere göre değerlendirilip sonuçlandırıldığını, hizmet iş sendikasının 07.10.2008 tarihli yetki başvurusu üzerine, yapılan bildirimlere göre oluşturulan bakanlık bilgisayar kayıtlarının başvuru tarihi itibari ile değerlendirilmesi sonucu 28.10.2008 tarihli yetki yazısında belirtilen sonucun elde edildiğini, iddiaların yerinde olmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Davalı Hizmet iş sendikası vekili cevap dilekçesinde, Çalışma Genel Müdürlüğünün 28.10.2008 tarihli yazısında Motaş AŞ işyerinde 07.10.2008 başvuru tarihi itibari ile 263 işçi çalıştığı ve 160 tanesinin sendika üyesi olduğunun tespit edildiğinin belirtildiğini, davanın haksız olduğunu ve reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, aylık prim bildirgelerine göre, davacı şirkete ait işyerinde Ağustos 2008 aylık döneminde 1 işçinin işten ayrılıp, 3 işçinin işe alındığı, Eylül 2008 ayında 13 yeni işçinin işe alındığı, işten ayrılan işçi bulunmadığı, Ekim 2008 ayında 4 işçinin işe alındığı, işten çıkan işçi bulunmadığı, sendika üyeliğinden istifa edildiğine ilişkin noter istifa namelerinin Ağustos, Eylül ve Ekim ayları arasındaki döneme ait olduğu, davacı şirket personel müdürü M. K.'ın, sendikal hakların kullanılmasını engellemek yönündeki eylemlerinin sabit görülerek mahkumiyetine karar verildiği, yeni TİS için hazırlıkların başlayacağının bilindiği bir dönemde, çok sayıda yeni işçi alınmasının iyi niyetli bir davranış olarak nitelendirilemeyeceği dikkate alındığında, 01.09.2008 ve sonraki tarihlerde işe alınan 17 işçi yetki tespiti hesabında işyerindeki çalışan işçi sayısına dahil edilmediği, 07/10/2008 yetki başvuru tarihi itibari ile davacı şirkete ait işyerlerinde tespite esas işçi sayısının 277, hizmet iş sendikası üyesi işçi sayısının ise 140 olduğu tespit edildiği, yetki başvuru tarihi itibari ile tespite esas işçi sayısının yarıdan fazlasının (277/2+1=140) davalı hizmet iş sendikası üyesi olduğu, davalı bakanlığın yetki tespitine ilişkin 28.10.2008 tarihli yetki tespit işleminde maddi hatalar bulunmakla birlikte, sonuç itibari ile davalı sendikanın yetkili olduğunun belirtilmiş olmasına göre işlemin iptalini gerektirir bir yönün bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm davacı vekili tarafından, yetki tespiti tarihinde şirkette çalışan işçi sayısının 294 olduğunu, sorunun yetki tespit tarihinden aylar öncesinden işe alınan yeni işçilerin (17 adet) toplam işçi sayısına dahil edilip edilmeyeceği noktasında toplandığını, Şirketin şehir içi yolcu taşımacılığı yaptığını, personel sayısı, araç sayısı ve taşınan yolcu sayısı sürekli artış gösterdiğini, son 3 ayda işe alınan 17 personelin mutlak bir zorunluluk ve gereklilik nedeniyle işe alındığını, yetki tespitinden kısa bir süre önce ise alınan işçiler kavramından anlaşılması gerekenin son 2-3 ay olmayıp, yapılan işin mahiyeti gereği en çok 1-3 gün olması gerektiğini, dolayısıyla sendikanın yeterli çoğunluğa sahip olmadığını, her yıl ortalama 10-12 araç alımı yapıp bu araçlarla ulaşım hizmeti sunan şirketin aynı anda Personel alımı da yapmasının işin gereği olduğunu, ayrıca şirket Genel Müdürünün Sendikal haklan kullanılmasının engellenmesi suçu yerel mahkeme tarafından kabul edilmiş olmasına rağmen dosyanın temyiz aşamasında olduğu henüz kesinleşmediği gerekçesi ile temyiz edilmiştir.
Dava olumlu yetki tespitinin iptaline ilişkindir.
2822 sayılı Yasanın 15. maddesi gereği açılan yetki tespitine itiraz davaları kamu düzeni ile ilgili olduğundan mahkemece delillerin yargılamanın tüm safhalarında kendiliğinden toplanması ve değerlendirilmesi gerekir. Çoğunluk tespit tarihine yakın zamanda işyerinde çalışan işçi sayısındaki değişiklikler muvazaa olgusunun varlığını akla getirmektedir. Muvazaa hakkı ortadan kaldırılan bir sebep olduğu için işveren tarafından salt sendikanın yetkisini etkisiz bırakmak için muvazaalı şekilde işçi alınıp, işten çıkartılmadığının, işçilerin sendika üyeliklerinden istifaya zorlanıp zorlanmadığının mahkemece kendiliğinden nazara alınıp irdelenmesi gerekir.
Muvazaa iddiası olan işçiler ile ilgili getirtilen SGK bordrolarında bu işçiler kayden çalışıyor gözükseler de, muvazaaya yönelik mahkeme incelemesi yeterli değildir. Bu nedenle başvuru tarihinden kısa bir süre önce işçi alınmasının nedenlerinin araştırılması ve gerektiğinde işyerinde sigortalı çalıştıkları bildirilen işçilerin başvuru tarihi ve soması itibariyle işyerinde fiilen çalışıp çalışmadıkları konusunda tanıkların dinlenilmesi gerekir. Ayrıca Ağustos, Eylül, Ekim 2008 aylarında gerçekleşen sendika üyeliklerinden istifalar konusunda da yeterli araştırma yapılmalıdır.
Kısacası davacı işverenin başvuru tarihinden kısa bir süre önce işe aldığı işçiler ile yetki sürecinde yapmış olduğu diğer işlemlerin davalı sendikanın tespite konu işyerinde yasal çoğunluğunu bertaraf etmeye yönelik olup, olmadığı araştırılıp incelendikten sonra ortaya çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekir iken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerekmektedir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 05.10.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy