(1475 S. K. m. 14) (2004 S. K. m. 223, 227)
Dava: Davacı, kıdem tazminatı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davacı ve davalılardan M.. C.. Camlı Pencere Sistemleri San. Ve Tic. A.Ş. İflas İdaresi Başkanlığı 4.İcra İflas Müdürlüğü (Bursa) avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ş.Kırmaz tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı, 01/09/1992 tarihinde davalılardan Cam-Pen Camlı Pencere Sistemleri San. Ve Tic. A.Ş. de işe başladığını, 10.04.2002 tarihine kadar aralıksız olarak çalıştığını, bu tarihte davalı C.. A.Ş.nin ortakları tarafından C. K. P Camlı Pencere Sistemleri san. ve Tic. Ltd. Şti adı altında muvazalı olarak yeni bir şirket kurulduğunu ve diğer davalı şirketin aynı iş yerinde aynı işçilerle 11.04.2002 tarihinden itibaren faaliyet göstermeye başladığını, davacının bu tarihten itibaren çalışmasına C. K. P Ltd . Şti de akdin feshi tarihine kadar aralıksız olarak devam ettiğini, 14.3.2008 tarihinde evlilik nedeniyle iş akdini sona erdirdiğini ileri sürerek kıdem tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı M.. C.. Camlı Pencere sistemleri Tic. Ve San. A.Ş., şirketleri hakkında Bursa 1.Asliye ticaret Mahkemesinin 2002/602 E 2003/252 K sayılı ve 20/04/2003 tarihli kararı ile iflas kararı verildiği ve tasfiye işlemlerine Bursa 4.İflas Müdürlüğünün 2003/3551 sayılı dosyası ile başlandığını, M.. şirket hakkında iflas kararı verildiği tarih itibarıyla şirketin varlığının sona erdiğini, bu tarihten sonra şirketin tasarrufta bulunması, borçlanması ve bu tarihten sonra doğacak borçlardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, şirketin normal yol ile devrinde dahi eski şirketin sorumluluğu 2 yıl ile sınırlı olduğunu, olayımızda ise şirket hakkında iflas kararı verildiğini, dolayısıyla M.. şirketin iflas tarihinden sonra doğan hiçbir borçtan , hiçbir şekilde sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, İİK. hükümlerine göre iflasına karar verilen şirketin borçlarının iflasın açıldığı tarih itibarıyla hesaplandığını, o tarihten sonra doğan alacakların hiçbir şekilde iflas masasına kaydedilmediğini, iflas tarihi itibarıyla M.. şirketten alacaklı olanların süresi içinde iflas masasına müracaatla bu alacaklarını kaydettirebildiklerini, davacının M.. şirketten bir talepte bulunmasının mümkün olmadığını, ayrıca davacının talep ettiği alacaklarının M.. şirket açısından zamanaşımına uğradığını, savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
CKP şirketi; evliliğini sebep göstererek ayrıldığını ancak akabinde başka bir yerde çalışmaya başladığını davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesinde, işyerinin devri ya da el değiştirmesi halinde, son işverenin kıdem tazminatının tamamından sorumlu olacağı, devreden işverenin ise, devir tarihine kadar olan süreden ve devir tarihindeki ücretle sorumlu olacağının düzenlendiğini, bu durumda, davalı CKP şirketinin kıdem tazminatının tamamından diğer davalı C..'in ise 11.04.2002 tarihine kadar olan süreden sorumlu olacağı ,davacının evlilik tarihinden sonra 1 yıl içinde iş akdini sona erdirmesi sebebiyle kıdem tazminatına hak kazandığı gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin müşterek ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
D) Temyiz: Kararı davacı ile davalılardan M.. C.. Camlı Pencere Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. İflas İdaresi Başkanlığı 4.İcra İflas Müdürlüğü Bursa temyiz etmiştir.
E) Gerekçe: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalılardan M.. C.. Camlı Pencere Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. İflas İdaresi Başkanlığı 4.İcra İflas Müdürlüğü Bursa tüm temyiz itirazlarının reddine,
2- Davacının temyizine gelince;
Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalılar arasındaki devir ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri noktasında toplanmaktadır.
Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir.
Davacı yargılama aşamasında davalılar arasında muvazalı devir olduğunu, tasfiye halindeki C..'in muvazaalı ve kanuna karşı hile teşkil eden hareketler ile iflasına karar verilmesine rağmen fiilen varlığının devam ettirildiğini, CKP şirketinin C.. in maaşlı elemanlarınca kurulduğunu, kıdem tazminatının tamamından her 2 şirketin müşterek müteselsil sorumlu olmaları gerektiğini, 15 işçi tarafından davalılar aleyhine açılan davalarda dava konusu isteklerin müşterek müteselsilen kabulüne karar verildiğini ileri sürmüştür.
Aynı işverenler aleyhine açılan ve Dairemizin 2010/ 40926 E - 40940 E arası esasında kayıtlı, İnegöl 1. Asliye Hukuk ( İş) Mahkemesinin 2009/518 E , 2010/ 396 K sayılı ve takip eden 15 adet dosyada " dosyasına gelen bilgi ve belgelerden duruşmada dinlenilen yeminli tanık ifadelerinden sahibi H. Ç. olan C.. A.Ş.'nin 03.04.2002 tarihinde yapmış olduğu kira sözleşmesi gereğince, 10.04.2002 tarihi itibarı ile işyerinde ticari faaliyetine son verip, 11.04.2002 tarihi itibariyle aynı iş yerinde CKP Ltd. Şti.'nin faaliyet göstermeye başladığı, bu kira sözleşmesi gereğince, C.. Camlı Pencere Sistemleri. Tic. ve San. A.Ş.'nin ham madde ve mamül üretimi yapan fabrikasını bütün alet, edavat, müştemilat, teferruat ve mütemmim cüz'leri ile birlikte işletme hakları da dahil olmak üzere 8 yıllığına CKP Camlı Pencere Sistemleri San.ve Tic.Ltd.Şti. ne kiraladığı, kira akdinin karşı tarafı olan CKP'nin ortakları ve yöneticilerinden birinin C..in sahibi H. Ç.'in şoförü olan Ü. K., diğerinin ise A. Y. Sayıner isimli bir başka şahıs olduğu, kurucu ortakların ikisinin kuruluş şirket müdürü olarak 05.04.2002-09.03.2006 tarihleri arasında yetkili oldukları, akabinde hisse devri sonucunda ortaklardan birinin değiştiği, patronun akrabası olduğu belirtilen A. A. ile yine şoför Ü. K. olarak devam edildiği, şirket müdürü olarak Ü. K.'ın sorumluluklarının bu dönemde 09.03.2006-09.03.2009 tarihleri arasını kapsadığı, yeni bir hisse devri ile şirket ortaklarının bu kez H. Ç.'in eski işletmesi olan O.. Cam Şirketinden işçisi olan K. T. ile yine şoför Ü. K. olduğu, bu ortakların hali hazırda bu şirketin 200 er payla ortakları olduğu, son şirket müdürü şoför Ü. K.'ın ise yetki süresinin 09.03.2009 da sona erdiği görülmüş, CKP'nin kira sözleşme içeriğindeki adresinin C..le aynı adres olup, Organize Sanayi Bölgesi 1. Caddede bulunduğunun belirtildiği görülmüş, akabinde C..in alacaklısı olan Y.. Cam şirketinin 11.06.2002 tarihinde 2002/5842 esas sayılı icra takip dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsus iflas yolu ile İcra takibi yaptırdığı, bir kaç ay sonra 21.08.2002 tarihinde C..'in alacaklısı olduğunu iddia eden Y.. Cam San.Tic.Ltd.Şti.'nin bu kez C.. hakkında iflas talebinde bulunduğu ve 30.04.2003 tarihi itibariyle C..in ve H. Ç.'in ayrı ayrı iflaslarına karar verildiği anlaşılmış, Bursa 4. İcra Hukuk Mahkemesine başvuran Y.. Cam Sanayi Tic.Ltd.Şti.'nin iflas işlemlerinde muvazaalı işlemler olduğunu beyan edip, şikayette bulunduğu, şikayet dilekçesinde M..in ticari işletmesinin hileli bir şekilde kiralandığı ve iflas idaresinde bu duruma göz yumulduğu iddialarında bulunduğu görülmüş, 4. İcra Hukuk Mahkemesince şikayetin kabulüne ve İİY'nın 227.maddesi uyarınca mevcut iflas idaresinin görevden alınarak İİY'223 maddesi gereğince yeni bir iflas idaresi kurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Ödemediği borcu sebebiyle, hakkında kambiyo senetlerine mahsus iflas yoluyla icra takibi yapılan, alacaklılarından mal kaçırma gayesi içinde olup, hakkında iflas kararı verilme aşamasında olduğunu bilen bir şirketin patronun kendi şoförünün kurduğu yeni bir şirketle kira sözleşmesi yaparak tüm mal varlığını kiralaması, işçileri ile birlikte aynı işyeri olmak üzere devretmesi, işçilere ait çarşaf listelerde şirket sahibi olarak gözüken Ü. K. ve K. T.'un hala isimlerinin maaşlı işçiler olarak görünüşü, asıl patron H. Ç. ve C. Ç.'in resmi ve gayri resmi elde edilen tüm paralar ve kazançları Bursa'daki merkezde teslim alışları dikkate alındığında, emek ve alın terleri ile çalışıp şirketin faaliyetine devam etmesini sağlayan, günlük mesailerini düzenli yapıp, alacakları maaşları ve hak edişleri dışında hiç bir şey düşünmeyen, patronlarınca yapılan muvazaalı işlemler hakkında bilgi sahibi olmayıp, bilgi sahibi olsa dahi ses çıkaramayıp ekmeğini kaybetme korkusu yaşayan işçilerin, muvazaalı bir devir işleminden dolayı mağdur edilmesi, iflas masasına devredilmiş bir şirketin sorumlu olmayacağının söylenip, kıdem tazminatı açısından, çalışma süresi açısından, ücret alacağı ve kısa çalışma dönemi ücreti alacağı açısından çalışma süreleri pay edilip hak kaybına uğramalarının engellenmesi amacıyla, her iki davalının aslında aynı şirket olduğu düşünülerek tüm alacaklardan müşterek ve müteselsilen sorumlu olacakları yönünde vicdani kanaat hasıl olmuştur." şeklindeki gerekçe ile davalılar arasındaki devir olgusunun muvazaalı olduğu mahkemece kabul edilmiş Dairemizce de karar onanmıştır.
Somut olayda davacımız da emsal dosyalarda ki işçilerle birlikte aynı işyerinde çalışmıştır. Dairemizin incelemesinden geçerek onanan emsal dosyalarda devir olgusunun muvazaalı olarak gerçekleştiği kesinleşmiştir. Dava konusu kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerekirken muvazaa olgusuna değinilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.
F) Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı bozulmasına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 14.11.2013 tarihinde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy