(4857 S. K. m. 17, 32, 34, 41, 57) (5510 S. K. m. 80) (1475 S. K. m. 14)
Dava: Davacı, kıdem ve ihbar tazminatı, izin ücreti, ücret alacağı ile fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.
Karar: Hüküm süresi içinde davalı avukatı ile ihbar olunan avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi D. Ö. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin Çan Linyit İşletmesi Müdürlüğü'nde 22.10.2005 tarihinden 24.09.2007 tarihine kadar alt işveren Soylular Ltd. Şti.nde şoför olarak aylık net 1.200,00 TL ücret ile günlük 11 saat çalıştığını, sigortasının asgari ücret üzerinden gösterildiğini, 2007 yılı Mayıs ayından itibaren maaşından kesinti yapıldığını, iş bitiminde ödeneceği söylendiği halde yapılan kesintilerin ödenmediğini, müvekkilinin işten çıkarılmasının ardından kendisine hak ettiği yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücretleri ve hafta sonu tatil ücretinin ödenmediğini, işten çıktıktan sonra müvekkilinin banka hesabına bazı ödemeler yapılmasına rağmen bu ödemelerin neye istinaden yapıldığının açıklanmadığını iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, ücret alacağı, hafta tatili alacağı, fazla mesai ücreti alacağının ödetilmesini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı Çan Linyit vekili, ihale makamı olduklarını ve husumet ehliyetlerinin olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Müdahil şirket vekili, iş sözleşmesi sona erince davacının kıdem ve ihbar tazminatının ödendiğini, fazla çalışma yaptığı zaman bordrolara yansıtıldığını ve davacının bir itirazının olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, feshin işverence bildirimsiz olarak yapıldığı sonucuna varılıp, yapılan ödemelerin mahsubu ile bilirkişi raporunda belirtilen net tutarlar üzerinden yapılan ıslah doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davalı ve müdahil davalı şirket temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı ve müdahil davalı şirketin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, mahkemece net tutarlar üzerinden kabul edilen alacaklardan, net miktarın bulunması için 5510 sayılı yasanın 80. maddesi uyarınca kesinti yapılıp yapılamayacağı noktasındadır.
Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kıdem ve ihbar tazminatı dışındaki alacaklar hesaplanırken gelir vergisi ve damga vergisi kesilmiş, ancak SGK kesintisi yapılmadan bulunan tutara net tutar denilerek sonuca ulaşılmış, davacı vekili bu tutar üzerinden davasını ıslah etmiş ve mahkemece hüküm, net olarak kurulmuştur.
Hüküm net tutardan kurulmasına rağmen, alacaklar hesaplanırken 5510 sayılı yasanın 80. maddesi uyarınca prim kesintisinin yapılmaması nedeniyle, karar temyiz edilmiştir.
5510 sayılı yasanın 80/1-a,b hükümlerine göre, Hak edilen ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay için yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınır. Ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları, emekli ikramiyesi ile Bakanlıkça tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, görevin yerine getirilmesi için zorunlu olarak yapılan ayni yardımlar ile Bakanlıkça belirlenecek diğer ayni yardımların asgari ücretin % 30'unu geçmeyen kısmı, prime esas kazanca tabi tutulmaz.
Dairemizin yerleşik kararlarına göre, kural olarak işçilik alacakları hesaplanan brüt tutar üzerinden hüküm altına alınmalıdır. Ancak davacının isteği net tutar üzerinden ise talep aşılamayacağından, net tutara göre hüküm kurulmalıdır.
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, sendikal tazminat, ayrımcılık tazminatı, iş güvencesi tazminatı gibi ücret niteliğinde olmayan tazminat alacaklarında net tutar bulunurken, 5510 sayılı yasanın 80. maddesi uyarınca % 14 oranında sosyal güvenlik primi ve % 1 oranında işsizlik sigortası kesintisi yapılmaz, sadece vergi kesintisi yapılır. Ayrıca kıdem tazminatından gelir vergisi de kesilmez. Ancak gazetecilerin 24 aylık kıdem süresini aşan kısım için hesaplanan kıdem tazminatı tutarı üzerinden gelir vergisi kesilmelidir. Gemiadamlarının hem tazminat niteliğindeki hem de ücret niteliğindeki alacaklarından ise gelir vergisi kesilmez. Bütün işçilik alacakları damga vergisine tabidir. Prim, ikramiye, ücret, boşta geçen süre ücreti gibi ücret niteliğindeki alacaklarda ise net tutar bulunurken, hem vergi kesintilerinin hem de 5510 sayılı yasada düzenlenen prim ve işsizlik sigortası kesintisinin yapılması gerekir.
Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kıdem ve ihbar tazminatı dışındaki alacaklarda net tutarlar bulunurken sadece vergi kesintisi yapılıp, 5510 sayılı yasanın 80. maddesindeki kesintiler yapılmadığından belirlenen rakamlar doğru değildir.
Mahkemece kıdem ve ihbar tazminatı dışındaki alacaklardan 5510 Sayılı Yasanın 80. maddesinde belirtilen kesintiler yapılmadan hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 05.09.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy