(AİHS m. 11) (2709 S. K. m. 53) (DEMİR VE BAYKARA - TÜRKİYE DAVASI)
Dava: Davacı, sendika ile M... Belediye Başkanlığı arasında imzalanarak bağıtlanan ve 09.03.2009-14.03.2010 tarihleri arasında 1 yıl süre ile geçerli olmak üzere akdedilen sözleşmenin uygulanmasından kaynaklı oluşan maddi zararın tespiti ile tespit edilen zararın işleyecek faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi O. F. T. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: A) Davacı isteminin özeti:
Davacı, T... B... ve Y... Y... H... E.... Sendikası (T... B...-S....), 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'na göre Yerel Yönetim Hizmetleri hizmet kolunda örgütlü ve üye çoğunluğu oluşturduğu pek çok Büyükşehir, İl, ilçe ve Belde Belediyeleriyle toplu sözleşme bağıtlamış bir sendika olduğunu, idare ile sendika arasında imzalanarak bağıtlanan ve 15.03.2009-14.03.2010 tarihleri arasında 1 yıl süre ile geçerli olan sözleşmenin, M... Belediye Başkanlığı tarafından tek taraflı tasarruf ile uygulanmamakta olduğunu, taraflar arasında 15.03.2009-14.03.2010 yürürlülük süreli, TİS'in hukuken geçerli ve uygulanması gereken bir TİS olarak kabul edilmesi gerektiğini sözleşmenin uygulanmamasından kaynaklı oluşan maddi zararın tespiti ile, tespit edilen zararın işleyecek faizi ile birlikte ödenmesini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, TİS'in uygulanmamasından kaynaklanan bir zarar söz konusu ise bu zararın açılacak bir eda davası ile tazmini mümkün iken, tespit davası açılmasının mümkün olmadığı, eda davası açılabilecek hallerde tespit davası açılamayacağı zararın tespit edilmesi mümkün olmadığı gibi zarar miktarına ilişkin ilaçlandırılmış bir talep de bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Hüküm süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
E) Gerekçe:
1982 Anayasası'nın, Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı başlığını taşıyan 53.maddesinin üçüncü fıkrası (Ek fıkra: 07/05/2010 - 5982 S.K./6. md.) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. hükmü, 07/05/2010 kabul tarihli, 13/05/2010 tarih ve 27580 (mük.) sayılı R.G.de yayımlanan 5982 sayılı Kanunun (Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun) 6. maddesi ile eklenmiştir. 5982 sayılı Kanunun 6. madde gerekçesinde ...Maddeye eklenen yeni hükümlerle, memur ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı getirilmektedir. Toplu sözleşme konusunda kamu işvereni ile memur ve diğer kamu görevlileri anlaşırlarsa, toplu sözleşme imzalanacak ve uygulamaya konacaktır. Eğer anlaşma olmazsa, konu Uzlaştırma Kuruluna götürülecektir. Uzlaştırma Kurulunun vereceği karar kesin olacak ve toplu sözleşme yerine geçecektir
. denmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 12.11.2008 tarihli, 34503/97 Başvuru numaralı, Demir ve Baykara/Türkiye kararında: Somut olayda Gaziantep Belediyesi ile T... B...-S... arasında 27.02.1993'de bir Toplu İş Sözleşmesi imzalamışlardır. Sendika memur sendikasıdır. Yapılan TIS Yargıtay tarafından iptal edilmiştir. Mahkeme 11.madde ışığında olayı yorumlarken diğer uluslararası metinler ve belgeler ışığında hareket etmiştir. (Avrupa Sosyal Şartı Uluslararası belgelere) 87 sayılı ILO Sözleşmesinin imzalanmasına rağmen memurlara sendika hakkı verilmemesinin 11.maddenin ihlali olarak görülmüştür. Keza 98 sayılı ILO Sözleşmesinin imzalandığını buna uyulmamasının da 11.madde aykırılık teşkil ettiği belirlenmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 11. maddesine göre; 1- Herkes asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak hakkına sahiptir. 2- Bu hakların kullanılması, demokratik bir toplumda, zorunlu tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amaçlarıyla ve ancak yasayla sınırlanabilir.
T... B... Y... Y... H... E... Sendikası ile M... Belediye Başkanlığı arasında, 657 sayılı kanuna tabi olarak M... Belediye Başkanlığı'nda çalışanları kapsayan, Toplu İş Sözleşmesi 09.03.2009 tarihinde imzalanmıştır.
Sonuç: Somut olayda taraflar arasında imzalanan TİS yukarıda açıklanan sebeplerle geçerli ise de, davacı sendika maddi zarardan söz edip bunun ne olduğunu açıklamadığı gibi, böyle bir davanın her bir sendika üyesi için münferiden açılacak eda davasında görülebileceği, kaldı ki sendikanın zararı üyeleri adına isteyebileceği, ancak üyelerini ilgilendiren her nevi eda davası için mutlaka üyelerinin yazılı başvurusunu ve yetki belgesi alması gerekeceği, sendika için belirtilen dava konusu zararın dolaylı zarar olduğu dikkate alındığında sonucu itibari ile doğru olan kararın bu gerekçe ile ONANMASINA, 22.11.2011 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy