(5521 S. K. m. 5, 15) (2821 S. K. m. 61, 63) (YHGK. 17.02.2010 T. 2010/9-52 E. 2010/89 K.)
Dava: Davacı, İmamoğlu Belediye Başkanlığı ile imzalanan toplu iş sözleşmeleri uyarınca, sözleşmelerden yararlanan sendika üyesi işçilerden kesilen üyelik aidatları ile sendika üyesi olmayan işçilerden kesilen dayanışma aidatlarının ödenmediğini belirterek aidatların işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ö. F. T. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı, İmamoğlu Belediye Başkanlığı ile imzalanan toplu iş sözleşmeleri uyarınca, sözleşmelerden yararlanan sendika üyesi işçilerden kesilen üyelik aidatları ile sendika üyesi olmayan işçilerden kesilen dayanışma aidatlarının ödenmediğini belirterek aidatların işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile davalıdan tahsilini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı cevap dilekçesi vermemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davalı temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Mahkeme'nin davaya bakmaya yetkili olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesine göre iş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihteki davalının Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yerel mahkemesinde bakılır. İş mahkemelerinin yetkisi kamu düzenine ilişkin olduğundan anlaşma ile bertaraf edilemeyeceği gibi genel yetki kuralları da uygulanmaz. Hatta davalı tarafından yetki itirazında bulunulmamış olsa bile mahkemece yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gerekir. (Dairemizin 24.4.2009 tarih ve 9425 -11511, 19.02.2008 tarih ve 2007/30633-2008/1051, 10.02.2009 tarih ve 2009/1089-1968 sayılı içtihatları da bu doğrultudadır.
2821 Sayılı Sendikalar Kanunu'nun 63. maddesinin 2. fıkrasında, bu kanundan doğan bütün anlaşmazlıkların iş davalarına bakmakla görevli mahkemelerde çözümleneceği hükmü düzenlenmiştir.
5521 Sayılı İş Mahkemeleri kanununun gerekçesinde mahkemenin yer itibariyle yetkisi konusundaki hükmün kamu düzenine ilişkin olduğu maddenin gerekçesinde açıkça ifade edilmiş ve 5. maddede de belirtilen yetki kuralına aykırı sözleşmelerin geçersiz olduğu belirtilmiştir. Kamu düzenine ilişkin ve kesin olan yetki kuralına aykırı sözleşme yapılamaz. Mahkeme yetkisizliği her zaman kendiliğinden gözetilir. Taraflar da duruşma bitinceye kadar yetki itirazında bulunabilirler. Yani bu halde yetki itirazı ilk itirazlardan değildir.
5521 sayılı İş Kanununun 15. maddesinde yer alan; Bu Kanununda sarahat bulunmayan hallerde Hukuk Mahkemeleri Usulü Kanunu hükümleri uygulanır kuralından hareketle İş Mahkemelerinin yetkisi konusunda yapılacak sözleşmelerin geçerli olacağı kabul edilemez. Çünkü İş Mahkemelerinin yer bakımından yetkisi konusu 5521 sayılı Kanunda açık ve kesin bir şekilde düzenlenmiştir. İş Mahkemeleri Kanunu'nun düzenlediği özel yetki kurallarında, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanmasını gerektirir bir boşluk veya belirsizlik bulunmamaktadır. İş Mahkemeleri Kanununda kamu düzenine ilişkin kesin yetki kuralı düzenlenmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda; davacı sendikanın istem konusu üyelik aidat alacağının yasal dayanağı 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 61. maddesi olup, aynı Kanunun 63. maddesinde bu kanundan doğan bütün anlaşmazlıklarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiştir.
Görevli mahkemenin yer itibariyle yetkisi o mahkeme için öngörülen özel yetki kurallarına göre belirlenmelidir. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda özel yetki kuralları varsa öncelikle o hükümlerin uygulanması gerekir. Aksi halde 5521 Sayılı Kanun'un konuya ilişkin yetki kurallarına göre davanın işverenin ikametgahı sayılan yer mahkemesi dışında açılma imkanı bulunmamaktadır.(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.02.2010 gün ve 2010/9-52 E, 2010/89 Karar sayılı kararı bu yöndedir.)
Somut olayda davalı İmamoğlu Belediye Başkanlığı'nın ikametgahı İmamoğlu İlçesi olup, İmamoğlu İş Mahkemesi davaya bakmaya yetkilidir. Bu nedenle yetkisizlik karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmesi hatalıdır.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 19.06.2012 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy