(506 S. K. m. 87) (6100 S. K. m. 297)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan ... Temizlik İnşaat Tekstil Gıda Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. ile T.C. Sağlık Bakanlığı ... Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili özetle, davacının 2007 yılının Kasım ayından itibaren asıl işveren T.C. Sağlık Bakanlığı ... Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin yemekhane bölümünde bulaşıkçı, kat personeli olarak çalışmaya başladığını, davacının bu çalışmasının asıl işveren Sağlık Bakanlığı bünyesinde ki hastanede aralıksız olarak gerçekleştiğini, davacının iş akdinin haksız olarak feshedildiğini, en son net maaşının 860,00 TL olduğunu, ayrıca 145 TL yol yardımı aldığını, davacının kullanmadığı 48 günlük izin hakkı olduğunu ve karşılığının davacıya ödenmediğini, davacının çalıştığı süre içinde resmi ve dini bayramların tamamında çalışmasına rağmen karşılığı ücretlerin ödenmediğini çalışma saatlerinin haftalık 60 saati aştığını, davacının tüm çalışma dönemine ait olmak üzere 2.500 TL eksik ödenen ücret alacağı bulunduğunu iddia ederek; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti ve ödenmeyen ücret alacaklarının faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı T.C. Sağlık Bakanlığı vekili özetle, alacakların zamanaşımına uğradığını, davalı Kurumun, yemek hizmeti sunan firmalarla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmesi Kanunu kapsamında hizmet satın aldığını, davacının son olarak ... Temizlik İnş. Teks. Gıda Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’ne bağlı olarak çalıştığını, tüm ücret ödemelerininde aynı şirket tarafından yapıldığını, ... Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 506 sayılı kanunun 87. Maddesi anlamında asıl işveren olmayıp, ihale makamı konumunda olduğunu, davacının fazla çalışma ve genel tatil ücreti alacak hakkı bulunmadığını davacının çalıştığı süre boyunca bütün yıllık izinlerini kullandığını, davacının eksik ücret alacağı bulunmadığını, dava konusu taleplerle ilgili müvekkili Bakanlığın hiçbir sorumluluğu ve kusuru olmadığını, sorumluluğun yalnızca hizmet akdiyle çalıştıran yüklenici firmalara ait olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Gıda İnş. Araç Kiralama Taah. A.Ş. vekili özetle; davayı husumet yönünden kabul etmediklerini, davacının iddialarının asılsız olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Temizlik İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili özetle; davacının ... Şirketiyle ... Et şirketinin ortak girişim işçisi olduğunu, bu şirkete karşı da davanın teşmil edilmesi gerektiğini, kendi ihalelerinin bittiğini, yeni ihale alan ... şirketinin davacının işine son verdiğini, bu sebeple feshe bağlı alacaklardan sorumlu olmadıklarını, davacının bulaşıkçı olarak çalıştığını, her hangi bir ücret alacağı ve yıllık izin alacağının söz konusu olmadığını, fazla çalışma iddialarının doğru olmadığını, alacakların zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak; Davalı ... Gıda İnş. Araç Kiralama Taah. A.Ş’ne karşı açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı, davalı T.C. Sağlık Bakanlığı vekili ile davalı ... Temizlik İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı Sağlık Bakanlığı ile davalı ... Temizlik İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır. Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu da incelemesi mümkün değildir.
Kısmi davada ise zamanaşımı yalnızca dava edilen kısım için kesilir. Henüz açılmayan (saklı tutulan) ve daha sonra ıslahla arttırılan bölüm için zamanaşımı işlemeye devam eder. Ancak kısmi davadaki miktar, kısmi davanın açıldığı dava tarihine göre geriye doğru belirlenen zamanaşımı süresini kapsar. Bakiye alacak talep edildiği tarihe göre, geriye doğru zamanaşımı süresi içinde kalıyor ise zamanaşımına uğramadığı kabul edilmelidir. Kısaca kısmi davadaki alacak miktarı belirlendiği tarihten itibaren öncelikle ileriye doğru gerçekleşen alacak için mahsup edilmeli, bakiye alacak ise ondan sonraki süreyi kapsamalıdır. İlk kısmi davada belirlenen alacak mahsup edildikten sonra bakiyenin talep edildiği tarihten geriye doğru zamanaşımı süresi içinde kalan alacak, alacaklı lehine hüküm altına alınmalıdır.
Dosya içeriğine göre kısmi olarak açılan davada davacı vekili bilirkişi hesap raporundan sonra ıslah sureti ile alacakları arttırmış ve davalı vekili ise ıslaha karşı zamanaşımı itirazında bulunmuştur. Hüküm altına alınan fazla mesai çalışmaları karşılığı ücret alacaklarının kısmi olarak istenen miktar dışlandığında kalan kısmında ıslah tarihine göre geriye beş yıllık süre dikkate alındığında bu süre dışında kalan miktarların zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır. Mahkemece ıslaha karşı zamanaşımı itirazı dikkate alınmadan, fazla mesai karşılığı ücretin hüküm altına alınması hatalıdır.
3-Dava dilekçesi ile talep edilen genel tatil ücreti alacağı davacı tarafından ıslah edilmediği halde, mahkemece talepten fazlasına hükmedilmesi isabetsizdir.
4-Davacı yıllık izin hakkının bir kısmını kullanmış olup, bu izin günlerinin fazla mesai ve genel tatil ücreti hesaplanırken dışlanmaması hatalıdır.
5-Hüküm altına alınan alacakların net mi yoksa brüt mü olduğunun hükümde belirtilmemesinin HMK’nun 297/2. maddesine aykırı olduğunun ve infazda tereddüde yol açacağının düşünülmemesi de isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılardan ... Temizlik İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine, 12.03.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)