(4857 S. K. m. 59)
Dava: Davacı, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili; davacının iş akdinin haksız feshedildiğini, alacaklarının ödenmediğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti, fazla mesai ve tatil alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili; talep edilen alacaklara yönelik zamanaşımı itirazında bulunarak, davacının çalışmalarının aralıklı olduğunu, proje temelli kurulan iş akdinin projenin bitimi ile kendiliğinden sonra erdiğini, son çalışmanın ise davacının istifasıyla sonlandığını, davacının yıllık izin iddialarının her çalışma dönemine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, davacının tüm yıllık izinlerini kullandığını, davacının yurt dışı şantiyelerinde saat ücreti karşılığında çalıştığını ve son ücretinin 3,11 USD olduğunu, hak edişlerin bordroya yansıtılarak ödendiğini, bankaya yatan ücrete ihtiraz-i kayıt konulmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece verilen ilk karar davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2015 tarihli 2014/11352 E. 2015/9434 K. sayılı ilamı ile özetle;
"...
Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
Davacı işçi, 1400 dolar net ücret aldığını ve yanında barınma ve üç öğün yemeğin de işverence karşılandığını iddia etmiş, davalı işveren ücretin 3.11 dolar/saat olduğunu savunmuştur.
Davacı tanığı iddiayı doğrulamıştır. Mahkemece savunmaya itibarla hesap yapan seçeneğe göre hüküm kurulmuş ise de, varılan sonuç eksik incelemeye dayanması nedeniyle hatalıdır.
Davacı işçi davalının ..... şantiyelerinde şoför olarak çalışmıştır. Ücret taraflar arasında tartışmalı olduğundan mahkemece davacının çalışma dönemi ve görevi belirtilerek ilgili sendikalarla, işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılıp davacının yaptığı iş, kıdemi ve tanık beyanları birlikte değerlendirmeye tabi tutularak aldığı ücret tespit edilip işçilik alacaklarının buna göre hüküm altına alınması gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalıdır.
Bordrolarda tahakkuku yapılan izin ücretlerinin ödenip ödenmediği denetime elverişli bir şekilde açıklığa kavuşturularak sonuca gidilmesi gerekirken, bu konuda denetime elverişli bulunmayan rapora itibarla eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalıdır. " gerekçesiyle bozulmuştur.
Bozma kararı sonrası mahkemece bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı, taraflar vekilleri temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Davalıya ait yurt dışı işyerinde çalışan davacının tazminat ve alacaklarının belirlenmesine esas ücret taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan ücret araştırmasına gelen cevapta sendika emsal ücretin günlük 8 saat karşılığı 1200 USD olabileceğini bildirmiştir. Hesabına itibar edilen bilirkişi raporunda günlük çalışmanın yasal 7,5 saat olması karşısında sendika tarafından bildirilen ücretin 7,5 saatlik karşılığının 1125 USD olduğu tespiti yapılarak davacının ücreti 1125 USD kabul edilmiştir.
Davalı işverence sunulan mesai şeritlerinde günlük mesainin 8 saat olarak belirtilmesi karşısında, hesaba esas alınan ücretin 1200 USD yerine 1125 USD olarak belirlenmesi hatalıdır.
3- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işçinin kullandırılmayan izin sürelerinin hesabı noktasında toplanmaktadır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, bordroda tahakkuku yapılan izin ücretlerinin, ilgili dönem ücretleri üzerinden gün karşılıkları bulunarak, yıllık ücretli izin hesabından tenzili ile sonuca gidilmiş ise de, 4857 sayılı İş Kanununun 59 uncu maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre davacının toplam hizmet süresi ve son ücreti üzerinden hesaplanacak yıllık izin ücretinden davacıya ödendiği belirlenen bordro tahakkuklarının tenzili ile sonuca gidilmelidir. Yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.
4- Mahkemenin bozmadan önceki kararına dayanılarak yapılan icra takibine davalı işveren tarafından yapılan bir kısım ödemeler mahkemece mahsup edilerek karar verilmiş ise de, varılan sonuç hatalıdır.
Mahkemece hüküm kurulurken önceki kararda oluşan usuli kazanılmış hakların ihlal edilmemesi ve mükerrer ödemeyi doğuracak durumlardan kaçınılması gerekmektedir. O halde, mahkemece icra dosyasına yapılan ödemeler yok imiş gibi ve fakat davalı yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, bir başka deyişle icra takibinde yapılan ödemelerin tahsilde (infazda) değerlendirilmesine karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
5- Kabule göre de; bakiye karar harcının hesabında davalı tarafından bozmadan sonra yatırılan 698 TL harcın dikkate alınmaması isabetsizdir.
6- Yargılama giderlerine yönelik olarak da icra dosyasına yapılan ödemelerin infaz aşamasında değerlendirilmesine karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 22/01/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)