(6100 S. K. m. 353)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili; müvekkilinin 15.02.2007 tarihinden itibaren davalı ... işverenin taşeronları bünyesinde açma-kapama-okuma servisinde elektrik teknisyeni olarak çalıştığını, özelleştirme sürecinden itibaren de davalı şirketin sermayesinin tamamına sahip olan dava dışı ... AŞ. işçisi olarak devam ettiğini ve dava tarihinde halen çalışmasını sürdürdüğünü, Aralık 2011 tarihinden itibaren de ... Sendikası üyesi olduğunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerinin davalının taşeron şirketlerle arasındaki ilişkinin muvazaalı olup işçilerin en baştan davalı ... işçisi sayılmaları gerektiğini belirlediklerini, raporun iptali için ... 1. ... Mah.2011/681 esas sayılı dosyasından dava açıldığını ancak reddedildiğini, davacının yaptığı işi davalı ...'nin kadrolu elemanları ile birlikte yaptıklarını ancak onların faydalandıkları ... ile imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmadıklarını, oysa üyelik tarihinden itibaren faydalandırılmaları gerektiğini, ayrıca 6772 sayılı yasa gereğince ilave tediye alacağına da hak kazandığını beyanla, ilave tediye, ikramiye, sosyal yardım, iş güçlüğü tazminatı, elektrik yardımı, bakım tazminatı, cumartesi çalışma zammı alacaklarına hükmedilmesini istemiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, müvekkili şirket ile davacı arasında hizmet akdi bulunmadığını, yüklenici firma ile davalı arasındaki ilişkinin ise eser ilişkisi olup, asıl işveren- alt işveren ilişkinin bulunmadığını, personel ve teknik elemanların tamamının yüklenicinin elemanları olduğu ve bunların ücretlerinin ödenmesinden doğrudan doğruya yüklenicinin sorumlu olduğunu, davacının sendika üyesi olmadığı için Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinden yararlanamayacağını, ...'e dayanışma aidatı ödemek için başvuruda bulunulmadığını, davacı kamu işçisi sıfatını haiz olmadığı için ilave tediyeye hak kazanmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davalı ... ile yapılan Hizmet Alım Sözleşmeleri bağlamında abone adreslerinde mevcut endekslerin okunup faturaya dönüştürülmesi işlemlerinin taşeron firmalarca üstlenildiği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 10/05/2011 tarihli raporunda endeks okuma işlevine yönelik yapılan hizmet alımı ihalelerinin ve uygulamalarının muvazaalı bir işleme dayandığı ve alt işveren firmalarında çalışan işçilerin başlangıçtan itibaren asıl işveren olan ... işçileri sayılarak işlem görmeleri gerektiğinin belirtildiği, bu tespite yapılan itirazın ... 1.İş Mahkemesi'nin 2011/681 E. Sayılı dosyada incelenip reddedildiği, bu nedenlerle davacının davalı kurum işçisi sayılması gerektiği ve işçilik alacaklarından sorumlu olduğu; davacının ... Enerji ve Dağıtım A.Ş. nezdinde 20/08/2007 tarihinde çalışmaya başladığı, dava tarihi itibariyle çalışmasına devam ettiği, ... Sendikasının yazısına göre davacı 13/07/2012 tarihinde sendikaya üye olduğu anlaşıldığından, ... Sendikası ile imzalanan İşletme Toplu İş Sözleşmesinin hükümlerinden yararlanabileceği belirtilerek, davacının ilave tevdiye, ikramiye, sosyal yardım, iş güçlüğü tazminatı, elektrik yardımı, cumartesi çalışma zammı ve bakım tazminatı alacağı talepleri hüküm altına alınmıştır.
İstinaf Başvurusu:
İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davacı ve davalı taraflar istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:
Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, davacının gerçek işvereninin davalı ... olduğu ve davalı ...'ın özelleştirildiği tarihe kadar 6772 sayılı yasa kapsamında kamu işvereni vasfında olduğundan, Toplu iş sözleşmesi gereğince 6772 sayılı yasanın 1 ve 3. maddeleri kapsamında davacının ilave tediye alacağı hesaplamasının doğru olduğu ancak 28.05.2013 tarihinde özelleştiği için kamu işvereni vasfı sona erdiğinden 28.05.2013 tarihinden sonraki döneme ilişkin ilave tediye alacağı hesaplanmasının hatalı olduğu, davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun yerinde olduğu, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda elektrik yardımı alacağı ile ikramiye alacaklarının her bir dönem hak edilen miktarlar ayrı ayrı yazılmak suretiyle toplam miktarın belirtildiği, ilk derece mahkemesince toplam miktarlar üzerinden olacak şekilde net 5.155,76 TL ikramiye alacağı, net 685,17 TL'lik elektrik yardımı alacağına hükmedilmesi gerekirken toplam miktar değil de son satırda yazılan miktarlar üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğu, davacı vekilinin ise bu yöne ilişkin istinaf itirazının yerinde olduğu, sair istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı belirtilerek, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak, yeniden esas hakkında karar verilmiştir.
Temyiz:
Karar süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Davalı vekili temyizinde, davacıya bordrolar ile sosyal yardım ve ikramiye alacaklarının tahakkuk ettirilerek ödendiğini, davacının son işveren ... Enerji Şirketi’nde geçerli olan toplu iş sözleşmesinden faydalandırıldığını, hesaplamalarda bordrolardaki tahakkukların mahsup edilmediğini ileri sürmüştür.
Dava dilekçesinde, davalı ...Ş ile davalının ihale yolu ile hizmet satın aldığı dava dışı taşeron şirketler arasındaki hizmet alım ilişkisinin muvazaalı olduğu, davacının gerçek işvereninin davalı .... olduğu, davacının ... İş Sendikası ile olan 01/03/2011-28/02/2013 arası geçerli 14. dönem toplu iş sözleşmesi ile 01/03/2013-28/02/2015 yürürlük süreli 15. dönem toplu iş sözleşmelerinden yararlandırılmadığı ileri sürülmüştür. Bu hali ile dava dilekçesinde ... Sendikası ile davalı .... arasındaki toplu iş sözleşmelerinden kaynaklanan alacakların ileri sürüldüğü, dava dışı son işveren ... Enerji Şirketi’nin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesine dayanan bir talebin dava dilekçesinde yer almadığı anlaşılmaktadır.
Dosyada davacının 13/07/2012 tarihinde ... Sendikası’na üye olduğuna dair sendika üye kayıt fişi mevcut olup, hükme esas bilirkişi raporunda davacının üyeliğinin davalılara 20.07.2012 tarihinde tebliğ edildiği, buna göre davacının toplu iş sözleşmesinden 20.07.2012 ve devamında yararlanacağı belirlenmiştir.
Dairemizce dosyadaki bordrolarda örnekleme olarak yapılan incelemede örneğin 11,12/2013 ayları bordrolarında sendika aidatı ve dayanışma aidatı kısımlarının boş olduğu yani bu kesintilerin yapılmadığı, bununla birlikte ikramiye ve sosyal yardım tahakkuklarının yapıldığı görülmektedir. Ancak, örneğin 8/2014 ayı bordrosunda sendika aidatı kesintisi yapıldığı, ikramiye ve sosyal yardım tahakkuklarının da yapıldığı görülmektedir. Bu bordrolar imzasızdır.
Davacının dava dışı ... Enerji Şirketi’nde çalıştığı dönemde ... Enerji Şirketi’nin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanıp yararlanmadığı, yararlanmış ise hangi tarih aralıklarında yararlandığı tespit edilmelidir.
Davacının aynı anda geçerli olan iki ayrı toplu iş sözleşmesinden yararlanması mümkün değildir. Bir diğer deyişle, davacı bir dönem için sadece bir toplu iş sözleşmesinden yararlanır, iki toplu iş sözleşmesinin karma bir şekilde uygulanması ya da aynı anda uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle, davacıya davalı ...Ş’nin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesi hükümleri uygulanmalı, dava dışı ... Enerji Şirketi’nin taraf olduğu toplu iş sözleşmesi uyarınca ödendiği anlaşılan miktarlar hesaplanan alacak kalemlerinden mahsup edilerek sonuca gidilmelidir.
Bordrolardaki tahakkukların ödenip ödenmediğinin tespiti noktasında davacıya ait banka hesap hareketlerinde eksik olan dönemler var ise celbedilerek irdelenmelidir. Hesaplamalar esnasında dava dilekçesindeki ve davacı vekilinin diğer dilekçelerindeki taleplerle bağlılık kuralı gözetilmelidir.
Sonuç: Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ve bu karara karşı istinaf başvurusunu esastan reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesi’ne, bozma kararının bir örneğinin ise kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi’ne gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine 04.02.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)