(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili, 17. Dönem Bankacılık Okulu mezunu olan davalılardan ...'ın Trabzon şubesinde çalışırken 15.07.2009 tarihinde istifa ettiğini, ... tarafından imzalanan 27.10.2008 tarih ve 3795 sayılı taahhütnamenin 4. maddesi uyarınca eğitim masraf ve mecburi hizmet süresine tekabül eden miktar düşüldükten sonra kalan tutar olan 15.377,08 TL eğitim gideri ve 10.000,00 TL cezai şart ile dava tarihine kadar hesaplanan vergiler ve avans faizi miktarı ile 28.716,89 TL'ye ulaştığını, diğer davalıların ise kefalet senedi imzalayarak söz konusu borcu ödemeyi kabul ve taahhüt ettiklerini belirterek 28.716,89 TL'nin dava tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Cevabının Özeti: Davalı, mezun olduğu 4 sınıfta toplam 120 öğrencinin eğitim gördüğü 17. Dönem Bankacılık Okulunun toplam eğitim maliyetinin 224.881,00 TL ve öğrenci başına eğitim giderinin 1.874,03 TL olduğunu, eğitimle hiçbir ilgisi bulunmamasına rağmen işletme maliyetleri ile eğitim süresince aldığı ve hiçbir ad altında geri istenilmesi mümkün olmayan maaş ve sosyal güvenlik giderleri toplamının da eğitim maliyetine eklenmesinin mümkün olmayacağını, sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu, cezai şart istenemeyeceğini, talebin kabulü halinde de Borçlar Kanunu gereği tenkisat yapılması gerektiğini, ayrıca iş başı yaptığı dönemde 5 yıl olan ve mülakatsız yönetmen pozisyonuna yükselme süresinin 7 yıla çıkarılarak sözleşmenin imzasından sonra işçi aleyhine durum yarattığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının eğitim giderini talep etme hakkı bulunduğu, cezai şart yönünden ise davalı işçi tarafından tek taraflı olarak taahhüt edilen cezai şart koşulunun geçerli olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan 22. Hukuk Dairesi’nin 2016/15288 Esas, 2016/23041 Karar sayılı kararı ile “Dosya içeriğine göre; davalı ...’ın karar tarihinden 12/05/2011 tarihinde vefat ettiği, birden fazla mirasçısı bulunduğu nüfus kayıt örneğinden anlaşılmaktadır.
Mirasçılardan sadece bir tanesinin davalı vekiline vekalet verdiği, diğer mirasçıları temsil ettiğine dair dosyada bir belgenin de bulunmadığı görülmektedir. Bu sebeple mahkemece önce taraf teşkili sağlanmalı, ondan sonra uyuşmazlık hakkında karar verilmelidir..” gerekçesi ile bozulmuş olup Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz: Bozmadan sonra verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-İş sözleşmesinde kararlaştırılan ceza-i şartın koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır. Davalı ..., 27/10/2008 tarihinde imzaladığı taahhütnamede, Bankacılık Okulunda eğitimini tamamlamadan veya tamamladıktan sonra davacı Bankanın görev vereceği birimler veya şubelerde 8 aylık eğitim süresine karşılık 3 yıllık mecburi hizmeti kayıtsız, şartsız kabul etmiştir. Taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesinin “Mecburi Hizmet ve Süresi” başlıklı 3.maddesinde; “Personel, Bankacılık okulunda eğitimini tamamlamadan veya tamamladıktan sonra Bankanın görev vereceği birimler ve şubelerde 3 yıl mecburi hizmet yapacaktır. Banka tarafından, Disiplin mevzuatının ilgili hükümleri, Bankacılık Okulu Yönetmeliği ve taahhütname hükümleri ile sair ve saklı haklı nedenler haricinde öğrenim süresi ile 3 yıllık mecburi hizmet süresi içinde işbu sözleşme feshedilemez. Sözleşmenin sayılan haller dışında feshedilmesi halinde, Banka personele 10.000,00 TL tutarında cezai şart öder. Personel tarafından ise haklı nedenler haricinde, öğrenim süresi ve 3 yıllık mecburi hizmet süresi içinde iş bu sözleşme feshedilemez. Sözleşmenin haklı nedenler dışında feshedilmesi halinde, personel tarafından Bankaya 10.000,00 TL tutarında cezai şart ödenir...” hükmü ile ceza-i şart hususu açıkça düzenlenmiştir. Dosyada mevcut bilgi ve belgelerden iş sözleşmesinin feshinin davalı işçi tarafından sözleşmede belirlenen 3 yıllık süre dolmadan ve haklı neden gösterilmeden gerçekleştirildiği sabittir. Davalı ..., imzaladığı taahhütname ile, 3 yıl mecburi hizmet yapmayı ve iş sözleşmesi ile haklı nedenler haricinde 3 yıllık mecburi hizmet süresi içinde sözleşmenin feshedilmesi halinde 10.000 TL ceza-i şart ödemeyi kabul etmiştir. Sözleşmede işveren yönünden de aynı koşulda ceza-i şartın hüküm altına alındığı, taraflar arasında denklik/karşılıklılık bulunduğu anlaşıldığından Mahkemece ceza-i şart isteminin, davacı ile davalılar arasında denklik içermemesi gerekçesi ile reddi yerinde değildir. Açıklanan nedenle ceza-i şart isteminin kabulü gerekirken reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 01.10.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi. (¤¤)