- Yargıtay/Ceza 13/76
(Dava No. 927/75; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün, Başkan, Ülfet Emin ve
Ahmet İzz-et.
İstinaf eden: Türkiye İş Bankası A.Ş. Lefkoşa Şubesi Müdürlüğü
(Sanık)
ile
Aleyhine istinaf edilen: İhtiyat Sandığı Müdürlüğü, Lefkoşa.
- a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: A.M. Berberoğlu
Aleyhine istinaf edilen namına: Argun F. Korkut.
11/74 sayılı Kuralla tadil edilen 1/73 sayılı 1972 İhtiyat Sandığı Kuralı - Kuralın 4(1)(a) ve (b), 13(1)(2), 18(1)(b)(c),(2),(3) v-e
24(1) (2) (4) (5) ile 31. maddeleri - Müstahdemlerini İhtiyat Sandığına kayıt ettirip gerekli prim ve depozitleri ödemeği ihmal etme ve Kuralın yürürlüğe girmesinden önce işleyenlerden kesilen paraların 6 ay geçmesine rağmen İhtiyat Sandığına devretmeğ-i ihmal etme - İlk Mahkemenin bir Banka olan Sanığı itham edilen suçlardan mahkûm etmesi ve kesilen paraların Ihtiyat Sandığına yatırılmasını emretmesi.
İstinaf - Mahkûmiyet aleyhine istinaf - Sanık Banka bünyesinde
Emeklilik Sandığı oluşturduğu ve 1972- İhtiyat Sandığı Kuralından muaf tutulması için müracaat ettiği nedeniyle mahkûm edilemiyeceğini öne sürdü - Bu sebebin Kuralın öngördüğü "geçerli sebep" olup olmaması - Geçerli sebebin yalnız davanın dinlendiği tarihte değil suçun işlenmiş olduğu iddia ed-ilen tarihte de mevcut olması gerekir - 1. suçta suçun işlendiği geçerli bir tarih mevcut olmadığından, 2. suçta ise hiçbir tarih olmadığından istinafın kabulü ile mahkûmiyetin iptali.
Ceza Usulü - İthamname ve tafsilâtından suçun işlendiği tarihin ve -
hangi şahıslar tarafından işlendiğinin belirtilmesi gereği - Örnek ithamnameler - Ceza Usulü Nizamlarındaki örnek ithamnamelere göre davanın hazırlanması - İstinaf konusu suçlarda suç tarihi belli olmadığından istinafın kabulü ile mahkûmiyetin iptali.
Fa-sıl 155 Ceza Usulû - Yasanın 38 ve 39. maddeleri - 39. maddeye göre
ithamnamenin suçun ne vakit, nerede, hangi sanıklar tarafından işlendiğini göstermesi zorunluluğu - İstinaf konusu suçların işlendiği tarih belirtilmediğinden istinafın kabulü ile mahkûm-iyetin iptali.
1953-54 Ceza Usulü Nizaınnamesi - Nizamname ekindeki örnek
ithamnameler - Bunlarda suçun işlendiği tarihin belirtilmiş olması.
1/73 sayılı 1972 İhtiyat Sandığı Kuralı - Kurala aykırı "geçerli
sebebi" olmaksızın Kurala girmeyi red veya- ihmal etme suçlarıGeçerli sebebin suçların unsurunu teşkil etmesi - Geçerli sebebin sadece duruşmanın yapıldığı tarihte değil suçun işlendiği iddia edilen tarihte de varolması gerekir.
Yargıtayın suçun işlendiği iddia edilen tarih varolmadığından istinaf-ı kabul ederek mahküıniyeti iptal etmesi.
OLAY: Sanık merkezi Türkiyede olan bir bankanın LefkoşaŞubesidir.
Sanık istihdam ettiği 45 personelin maaşlarından kestiği prim ve
Depozitleri İhtiyat Sandığı'na yatırmadı.
Sanık çalıştırdığı 45 personelin 1972- İhtiyat Sandığı Kuralı
gereğince İhtiyat Sandığı'na kayıt ettirip gerekli prim ve depozitleri ödemeği ihmal etmekle ve konu Kural yürürlüğe girmezden önce personelden kestiği paraları 6 ay geçmesine rağmen
İhtiyat Sandığı'na devretmeği ihmal etmekle itham- edildi.
Sanık kendi bünyesinde bir Emeklilik Sandığı oluşturduğunu
ve bu hususta kendisine muafiyet uygulanması içinmüracaatta
bulunduğunu öne sürerek suçiarı kabul etmedi.
İlk Mahkeme Sanığı itham edildiği suçlardan suçlu bularak
mahkûm etti, ancak c-eza vermemeyi uygun görerek Sanığı ihtarla serbest bıraktı. İlk Mahkeme sozkonusu Kuralın kapsamı dışına çıkanlara ödedikleri paranın ileride iade edilebileceğine
ilişkin konu Kural hükümlerini dikkate alarak Sanığınithamnamede belirtilen prim ve depozitl-eri İhtiyat Sandığı'nayatırmasını emretti.
Sanık Kurala göre geçerli sebebi olmaksızınİhtiyat San-
dığına girmeyi reddeden veya ihmal eden ve primleri yatırmayanın suç işlemiş olacağını, gerekli muafiyet belgesi verilmesi için müracaat yaptığı için geçer-li sebebin mevcutolduğunu iddia ederek hükmü istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme,11/74 sayılı Yasa ile tadil edilen 1/73 sayılı
1972 İhtiyat Sandığı Kuralının 4(1)(b) maddesine göre Kuralın öngördüğü geçerli sebebi olmaksızın İhtiyat Sandığına girmeği -red veya ihmal eden veya bu kural altındakimükellefiyetlerini yerine getirmeyenlerin suç işlemiş olacaklarını belirtti.
Yüksek Mahkeme geçerli sebebin hem suçun işlendiği iddia edilen tarihte hem de davanın dinlendiği tarihte mevcut olması gerektiği kanaa-tine vardı. Geçerli sebebin suçun işlenctiğiiddia
edilen tarih olan 7 Mayıs 1975 tarihinde mevcut olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirten Yüksek Mahkeme, 1. Dava
19 Nisan 1975 tarihinde dosyalandığına ve daha sonraki bir tarihte suçun işlendi-ği iddia edildiğine göre Ssnığın itham edildiği suç için geçerli bir tarihin varolmadığı sonucuna vardı ve hükmün iptalini emretti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Aydın Hasan ile Gönyeli İdare Kalkınma Encümeni arasındaki
6/74 sayılı Ceza İsti-naf.
__________________
H Ü K Ü M
-İstinaf eden (sanık) 1 Mart 1976 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından -
l. davada 1972, İhtiyat Sandığı Kuralının 4(1)(a) ve (b)
-13(1)(2), 18(1)(b)(c), (2), (3) ve 24(l)(2)(3)(4)(S). maddelerine aykırı olarak 7 Mayıs 1975 tarihinde istihdam etmekte olduğu 45 müstahdemini İhtiyat Sandığına kayıt ettirip gerekli prim ve depozitleri ödemeği ihmal etme; ve
2. davada da 1972 İhtiyat San-dığı Kuralının 31. maddesine
aykırı olarak Kural yürürlüğe girmezden ewel bir akit sonucu veya herhangi bir toplu sözleşme sonucu kesilen para birikimlerini 6 ay geçmesine rağmen İhtiyat Sandığına devretmeği ihmal etme suçlarından mahkûm olmuştur.
Biday-et Mahkemesi sanığa her iki dava için ceza vermemeği uygun görüp sanığın her iki davadan ihtarla serbest bırakılmasına karar vermiştir. Bidayet Mahkemesi aynı zamanda Kuralın kapsamı dışına çıkanlara ödedikleri prim ve depozitlerin iade olunacağı hususunda- mevcut hükümleri göz önünde tutarak ileride sanığın müracaatı olumlu sonuç verdiği takdirde yapmış olduğu ödemeler iade olunabileceği için sanığın 1. davada 7 Mayıs 1975 tarihine kadar birikmiş prim ve depozitleri, 2. davada yatırmayı ihmal ettiği miktara- eşit miktarı yani iğuralın yürürlüğe girmesinden önce Biriktirme Sandığında toplanmış olan parayı İhtiyat Sandığına ödemesi için emir vermiştir.
İstinaf eden 4 Mart 1976 tarihinde dosyalamış olduğu İstinaf İhbarnamesi ile Bidayet Mahkemesinin mahkûmiyet -kararı aleyhine aşağıdaki iki sebepten istinaf eylemiştir:-
"1. Sanık Banka ilgili ğCural hükümleri uyarınca bünyesinde bir
Emeklilik Sandığı oluşturduğu ve gerekli muafiyet belgesinin verilmesi için 9.1.1976 tarihinde yazılı müracaatta bulunduğu cihetl-e, herhangi bir suç işlediği iddia edilemez, dolayısıyle mahkûmiyet kararı hatalıdır.
Muhterem Bidayet Mahkemesinin, Biriktirme Sandığında toplanan paralar İhtiyat Sandığına devredilmesini emreden Kararı ukarıda (1) de östğrilen gerekçe karşısında hatalıdı-r."
İthamnamede yer alan iki dava aynğn şöyledir: -
"İTHAM OLUNDUĞU SUÇ
1972 İhtiyat Sandığı Kuralının 4(1) a ve b 13(1) 2), 18(1) b,c, 2,3, 24(1)(2)(3)(4)(5)'inci maddelerine aykırı hareket etmek.
SUÇUN TAFSİLATI
Sanık Türkiye İş Bankası Anonim Şirk-eti Lefkoşa Şubesi Müdürlüğü 7.5.1975 tarihinde yanında istihdam etmekte olduğu 45 müstahdemini yukarıda belirtilen maddelere aykırı olarak İhtiyat Sandığına kayıt ettirig gerekli prim ve depozitleri ödemeği ihmal etmiştir.
İTHAM OLUNDUĞU SUÇ
2. - İkinci dava
1972 İhtiyat Sandığı Kuralının 31'inci maddesine aykırı hareket etmek.
SUÇUN TAFSİLATI
Sanık Türkiye İş Bankası Anonim Şirketi Lefkoşa Şubesi Müdürlüğü İhtiyat Sandığının yukarıda zikredilen maddesi hilâfına kural yürürlüğe girmez-den ewel bir akit sonucu veya herhangi bir toplu sözleşme sonucu kesilen para birikimlerini 6 ay geçmesixıe rağmen İhtiyat Sandığına devretmeyi ihmal etmiştir."
İthamnameden görüleceği gibi İthamname Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yargı tarafından 19 Nisan 1975 t-arihinde tasvip edilip dosyalanmıştır.
İlk önce 1. istinaf sebebini ele alalım. Bu istinaf sebebine göre, gerekli muafiyet belgesinin verilmesi için 9 Ocak 1976 tarihinde yazılı müracaat bulunduğu cihetle sanığın herhangi bir suç işlediği iddia edilemez. -Bidayet Mahkemesinin kararına göre ise geçerli sebebin suçun işlendiği tarihte mevcut olması gerekir. Bu hususta Bidayet ğlahkemesi hükmünde şöyle demiştir:-
"Kurallın kastettiği geçerli sebeb suçun işlendiği tarihte mevcut olan ve suçu kesin ve nihai olar-ak ortadan kaldıran bir sebebtir."
İstinaf edenin aleyhine getirilen 1. davada l/1973 sayılı l972, İhtiyat Sandığı Kuralının bir çok maddelerine atıfta bulunulmaktadır. Bu maddelerden bir tanesi de 11/1974 sayılı Kuralın 3. maddesi ile
tadil edilmiş şek-li ile esas Kuralın 4. maddesidir. Bu maddenin (1). fıkrasının (b) bendine göre, :ğuralın öngördüğü geçerli sebebi olmaksızın İhtiyat Sandığına girmeği red veya ihmal eden veya bu Kural tahtında herhangi bir mükellefiyetini yerine getirmekte kusur eden her-hangi bir şahıs, suç işlemiş olur. Görüleceği gibi Kuralın tadil edilmiş şekli ile 4(1)(b) maddesi tahtında getirilen suçun önemli uiısurlarından birisi "geçerli sebebin" mevcut olmasıdır. İstinaf edenin avukatı bu "geçerli sebebin" 9 Ocak 1976 tarihinde, -gerekli muafiyet belgesinin verilmesi için müracaat yapıldığından, mevcut olduğunu iddia etmiştir. Kanaâtımızca mahkûmiyet açısından, "geçerli sebebin" yalnız davanın dinlendiği tarihte değil de, suçun işlenmiş olduğu iddia edilen tarihte de mevcut olması -gerekir. Bu nedenle şimdi de bu "geçerli sebebin" suçun işlendiği iddia edilen 7 Mayıs 1975 tarihinde mevcut olup olmadığını eleştirmek gerekir.
Suçun işleniş tarihini saptamak için 1. davaya baktığımız zaman görüyoruz ki l. davada suçun işlendiği iddia e-dilen tarih, yani 7 Mayıs 1975 tarihi, davanın dosyalanmış olduğu 19 Nisan 1975 tarihinden sonraki bir tarihtir. Bundan dolayı 1. davada sanığın itham olduğu suç için herhangi bir geçerli tarih mevcut değildir. Bu nedenle Kuralın 4(1)(b) maddesinin öngördü-ğü "geçerli sebebin" suçun işlendiği iddia olunan tarihte mevcut olup olmadığını tesbit etmek olanağı yoktur, çünkü l. davada işlendiği iddia olunan suçun geçerli bir tarihi yoktur.
2. davaya gelince, davanın tafsilât kısmından görüleceği gibi, bu davada i-ddia edilen suçun hangi tarihte işlendiği İthamnamede belirtilmiş değildir. Fasıl 155, Ceza Usulü Kanununun 39. maddesine göre bütün ithamnamelerin 39. maddede vaz edilen hükümlere uyması gerekir. Bu maddenin (g) bendine göre suçun ne vakit, nerede, hangi -şahıslar tarafından işlendiğine dair sanığa bilgi verilmesi gerekir. Fasıl 155, Ceza Usulü Kanununun 38. maddesi her davanın tesbit ediimiş örnekte (prescribed form) olması gerektiğini öngörmektedir. Ceza Usulü Kanununun 176. maddesi tahtında yapılan Ceza -Usulü Nizamlarında verilen örneklerde iddia olunan suçun işlendiği tarihin belirtilmesi gerekir. (Bak A dın Hasan v. Gön eli İdare ve Kalkınma Encümeni, Ceza İstinaf No.6/74.
1. davanın tafsilât kısmında tarihin ve davanın önemli unsurlarının ve bilhass-a "geçerli sebeb" unsurunun; ve 2. davada herhangi bir tarihin belirtilmemesi bir ayna, kanaatımızca İthamnamenin dosyalandığı 19 ğIisan 1975 tarihinde sanığın l. davada o tarihten sonra, yani 7 Mayıs 1975 tarihinde, "işlenecek" bir suç ile itham olunması -Bidayet Mahkemesinin mahkûmiyet kararını iptal etmek için kâfi sebeptir.
Yukarıda tüm söylenenler göz önünde tutulduğunda Bidayet Mahkemesinin her iki davada da vermiş olduğu mahkûmiyet kararı kanaatımızca geçerli olamaz ve iptal edilmesi gerekir.
Bu ned-enle mahkûmiyet aleyhine yapılan işbu istinaf kabul olunur ve Bidayet Mahkemesinin 1 ve 2. davalarda vermiş olduğu mahkûmiyet kararı iptal olunur.
(M.Necati Münir Ertekün) (Ülfet Emin) (Ahmet İzzet)
Başkan. Yargıç. - Yargıç.
19 Temmuz, 1976
Full & Egal Universal Law Academy