-Yargıtay/Ceza 2/78
(Dava No.1757/77; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ahmet İzzet, Salih S. Dayıoğlu ve Ergin Salâhi.'
İstinaf eden: Saim Hekimoğlu, Girne.
ile-
Aleyhine istinaf edilen:Girne Belediyesi, Belediye Başkanı, Başkan Vekili-, Meclis Üyeleri ve Kasaba hemşehrileri.
Arasında.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ali Ertuğrul.
İzneve plâna uymayan inşaat yapmak - Fasıl 96 Yollar ve Binalar Yasası - Yasanın 3 ve 20. maddelerine aykırı izne ve- plâna uymayan inşaat yapma.
Ceza aleyhine istinaf - İzne ve plâna uymayan inşaat yapma suçunda ceza takdiri.
Ceza Usulû - İddia Makamının davası bittikten sonra Sanığın takip edeceği yollar a) Sanık isterse yeminli şahadet verebilir b) Yeminsiz şahadet -verebilir c) Hiçbir şey söylemeyebilir.
Mûdafaa - Sanığın çeşitli mercilere dağıttığı yazıyı müdafaa olarak sunması - Bunun İddia Makamının davası bittikten sonra Sanığın takip edeceği yollardan biri olmaması ve usulsüz olması - Ilk Mahkemenin Sanığı, yaz-dığı yazıdaki iddiaları sözlü şahadete dönüştürmesi hususunda ikaz etmemesi.
OLAY: Sanık, Girne Belediyesinden almış olduğu izne uymadan inşaat yapmakla itham edildi.
İlk Mahkeme, Sanığa SOOTL para cezası vererek yapmış olduğu fazla inşaatı 30 gün içeri-sinde yıkmasını emretti.
Sanık, İlk Mahkemede avukatının ve tanığının hazır bulunması için izin istediği halde bu iznin verilmediğini ve fazla inşaatın yıkılmasına ilişkin cezanın çok ağır olduğunu iddia ederek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Sanı-ğın çeşitli mercilere yazdığı yazıyı İlk Mahkemede müdafaa olarak sunduğunu dikkate aldı. Bu yazıda öne sürdüğü iddiaların sözlü şahadete dönüştürmesi hususunda Sanığın ikaz edilmesi gerektiğini dikkate alan Yüksek Mahkeme, Sanığın müdafaasını gerektiği gi-bi yapamadığı kanısına vardı ve davayı İlk Mahkemeye iade etti.
HÜKÜM
Ahmet İzzet:
İstinaf eden (sanık) Fasıl 96, Sokaklar ve Binalar Kanunu, Madde 3 ve 20'ye aykırı olarak 26 Ekim, 1977 tarihinde, Girne'de Atatürk Caddesinde Varaka/Plân XII/21.1.1 v-e Kıta 56 ve 57 sayılı gayri menkul mal üzerinde, Girne Belediyesi'nden almış olduğu izne ve plâna uymadan ve izinsiz olarak inşaat yapmak suçundan Girne Kaza Mahkemesi tarafından suçlu bulunarak SOOTı, para cezasırıa mahkûm edildi ve inşaatın doğusunda 3.-35 metre fazla inşaatı otuz güne kadar yıkması emrolundu.
Sanık bu karardan istinaf etmiştir.
İstinaf özetle şu noktalar üzerinden yapılmıştır:
1. Alt Mahkeme sanığın avukatının ve tanığının mahkemede hazır bulunması için müsaade istediği halde mahkeme b-unu kabul etmedi ve duruşmayı avukatının ve tanığının gıyabında neticelendirdi.
2. Sanığın verdiği yeminli ifadeyi Belediye avukatının reddetmemesine ve bu hususta hiçbir istintak yapmamasına rağmen, alt mahkeme bu şahadeti nazarı itibara almayarak sanık a-leyhine karar verdi. Şahadetinin istintaksız kabulü üzerine sanık, tanık çağırmak gereğini duymadı.
3. Alt Mahkeme sadece 3.35 metrelik fazla inşaat yaptığı bulgusuna vardı. Kamu açısından bunda herhangi bir sakınca olmadığı nedeni ile ve plânın tadil edil-mesi ile izin alınabileceği gözönünde tutulduğunda, fazla inşaatın yıkılmasını içeren ceza çok ağır ve adaletsizdi r.
İlk olarak 2. istinaf sebebini ele almayı uygun gördük.
Tutanaklara göre İddia Makamının davası kapandıktan sonra sanığa hakları izah ed-ildi. Sanık da yemin altında şahadet vereceğini bildirdi. Yemin ettikten sonra sanık "söylemek istediğim herşeyi yazdım, müsaade edin de yazılı şekli ile size vereyim" diyerek Girne Mahkemesi Yargıcına hitap eden ve dağıtımı 1. T.C. Büyükelçiliğine ve Ğ. K-ıbrıs Komite Kurulu Başkanlığına yapıldığı bildirilen bir yazıyı Mahkemeye verdi. Mahkeme bunu emare olarak işaretleyerek dava dosyasına koydu. Bunu müteakip sanık davayı ikame eden Girne Bele
diyesinin a.vukatı tarafından hiçbir istintaka tabi tutulmadı-. Sanıkbaşka şahit çağırmaya.cağını bildirerek müdafaasına son verdi. Sanığın bu celsede avukatı olmayıp kendi kendini müdafaa ediyordu.
Ceza Usulü Kanununa ve bugüne kadarki uygulamaya göre İddia Makamının davası tittikten sonra sanığın takip edeceği üç -türlü yol vardır.
l. Sanık isterse yemin altında şahadet verir ve isterse şahit
çağırabilir. Bu yol takip edildiği takdirde sanık İddia Makamı
tarafından istintaka. tabi tutulabilir.
2. Sanık isterse olduğu yerden yeminsiz bir ifade verebilir ve
şahit çâğı-rabilir. Yeminsiz ifade verdiği takdirde İddia Maka-
mı kendisine herhangi bir sual soramaz.
3. Sanık isterse hiçbir şey söylemez.
Görülecektir ki Alt Mahkeme sanığın yazılı müdafaasını kabul etmekle şimdiye kadar hiç takip edilmemiş bir usul takip etmişt-ir. Kanaatımızca Alt Mahkeme hakiminin vazifesi, sanığa bunu gayet iyice izah etmek ve hiç olmazsa yazılı olarak hazırlanan müdafaayı sözlü şahadet şekline dönüştürmekti. Bunu yapmamakla ve özellikle sanığın avukatı da olmadığı nazarı itibara alındığında, -kanımızca Alt Mahkeme hata işlemiştir. Belki de sanığın müdafaası usulsüz bir şekilde alındığı içindir ki Girne Belediyesinin avukatı sanığı istintak etmemiştir. Fakat bunun neticesi olarak sanık, tanık çağırmak fırsatını bulmamıştır. Bunlar ışığında, sanı-ğın müdafaasını gerektiği şekilde yaptığı söylenemez. Yalnız bu sebepten istinafın kabul edil- - mesi gerekir.
Vardığımız bu netice ışığında diğer istinaf sebeplerine değinmek gereği kalmamıştır. Yalnız iki husus üzerinde birkaç söz söylemek istiyorûz.
So-n zamanlarda tarafları temsil eden avukatların makul sebep olmada.n veya birçok defalar mahkemenin verdiği bir ara karara canları sıkılarak, davadan çekilmek temayülünde oldukları görülmektedir. Bu gibi hallerde böyle bir müracaatı mahkemenin gayet iyi inc-elemesi, makul sebep yoksa avukata davadan çekilme izni vermemesi, makul sebep varsa ve çekilme izni verirse, avukatsız kalan tarafa, istediği takdirde, tekrar bir avukat bulmak için makul bir süre tanıması gerekir.
İstinaf eden, Alt Mahkemede davanın birç-ok defalar tehir edildiğini ve kendisine haksızlık olduğunu iddia etti. Ancak, tutanaklar incelendiği zaman görülecektir ki istinaf edenin şikâyetçi olduğu ertelemelerin birkaçı muhtelif tarihlerde tuttuğu avukatların davadan çekilmeleri, birkaçı ise sanığ-ın yeteri kadar çaba göstermemesi nedeni ile olmuştur.
Bu konuda şunu da belirtmek istiyoruz. 30 Kasım, 1977 tarihinde yapılan duruşmada Mahkeme başka avukat bulması için sanığa yarım
saat müsaade verdi, fakat "bu müddet zarfında, Mahkemeye geç gelişini na-zarı itibara alarak, tutuklu kalmakla, Girne şehri dahilinde dilediği yerde bir polis refakatinde temas kurmasına" izin verdi. Bu kanımızca gayet usulsüz bir harekettir ve sanığın savunması ile ilgili girişimlerini kısıtlayıcı niteliktedir.
Değinmek istedi-ğimiz diğer bir husus, verilen yıkma emridir. İnşaattaki 3.35 metre fazlalık, sanığın Belediyeye sunduğu plânlara aykırı olabilir. Ancak, Belediye tarafından verilen bir inşaat iznine aykırılık her zaman yıkma emri gerektirmeyebilir.
Yukarıda söylenenler ı-şığında davanın yeniden dinlenmesi en adil bir çare olacaktır. Bu sebeple istinaf kabul edilir. Alt Mahkemenin hükmü iptal edilir ve davanın en erken bir zamanda başka bir hakim huzurunda görülmek üzere Girne Kaza Mahkemesine iadesi emrolunur.
(Ahmet İzz-et)(Salih S. Dayıoğlu)(Ergin Salâhi)
YargıçYargıçYargıç
7 Mart 1978
Full & Egal Universal Law Academy