-Yargıtay/Ceza 35/79
(Dava No. 1958/79;Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay, N. Ergin Salâhi.
İstinaf eden: Zafer Suphi, Lefkoşa.
ile-
Aleyhine istinaf edilen: Başsavcılık.
A rasında.
İstinaf ed-en namına: Mustafa Menteş.
Aleyhine istinaf edilen namına: Erden Algun.
Sigortasız araç sürme - Fasıl 333 Motorlu Taşıt Vasıtaları (Üçüncü Şahıs Sigortası) Yasasının 3(1)(2) ve (3). fıkralarına aykırı üçüncü şahıs sigortası kapsamadığı halde araç sürme -- Ilk Mahkemenin Sanığa 200TL. para cezası vermesi ve Sanığı 6 ay süre ile ehliyet kullanmaktan men etmesi.
Cezaya karşı istinâf - Sürüş ehliyeti bulundurmaktan men cezasında ceza takdiri - Sanığın cezanın fazla olduğuna dair istinafı.
Sürüş ehliyeti bulu-ndurmaktan men cezası - Yargıtayın Sanığın ehliyete ihtiyacı olduğunu ve diğer faktörleri gözönünde tutarak men cezasını iptal etmesi.
Sigortasız araç sürmede ehliyetten men cezasına ilişkin davaya ve kişiye ait özel sebeplerin kullanılması ve tezekkûrû.
-
OLAY: Sanık Girne-Güzelyurt anayolunda üçüncü şahıs sigortası yürürlükte olmaksızın araç sürmekle itham edildi. Davasını kabul eden Sanık, İlk Mahkeme tarafından 200TL. para cezasına çarptırıldı ve 6 ay müddetle ehliyet almak ve bulundurmaktan men edildi-. Sanık ceza aleyhine istinaf etti.
SONUÇ: Çoğunluk kararı Sanığın ehliyete ihtiyacı bulunduğunu ve Sanığın sabıkası olmadığını dikkate aldı ve Sanığa verilen ehliyetten men cezasını iptal etti. Sanığa verilen para cezasının ise az olduğu kanısına varan ç-oğunluk kararı para cezasını 3000TL. ye yükseltti. Azınlık kararı ise, özel hallerde 6 aydan daha fazla ehliyetten men cezaları verilebileceğini, bu davada ise özel bir sebebin ileri sürülmediğini belirtti ve İlk Mahkeme kararının onaylanması gerektiğini s-avundu.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- Hsan Muharrem v. Police 22 C.L.R. sayfa 105.
2- Police v. Cemal Ahmet, Ortaköy, Vol.j R.S.C.C. p.50.
3- Solomos Stylianot.ı v. Police 1962 C.L.R. sayfa 152.
4- Superintendent of Gendarmerie, Lefka, and C-hristodoulos
Antoni Hadji Yianni of Petra 2 RSCC p.21.
5- Johns v. English (1951) 2 All E.R. s.l853.
HÜKÜM
Ülfet Emin, Başkan: İstinaf eden, sanık, 9.10.1979 tarihinde Girne Kaza Mahkemesi tarafından 9.6.1979 tarihinde Girne--Güzelyurt anayoluııun 18--.9. milleri arasında F336 plâkalı arabayı üçüncü şahıs sigorta.sı meriyette olmadığı halde Fasıl 333 üçüncü şahsa karşı Sigorta Yasasının 3(1)(2)(3)'üncü maddelerine aykırı olarak sürdüğünâen kabahatlı bulunarak 200TL. para cezası vermesine ve 6 ay müdâet-le ehliyet almaktan ve/veya bulundurmaktan menolunmasına karar verildi.
istinaf eden İlk Mahkemenin saptadığı cezanın aşikâr surette fahiş olduğunu ileri sürerek cezaya karşı istinaf eyledi.
Dava zabıtla rına göre sanık ticaretle iştigal etmektedir ve be-nzeri suçtan lıerhangi bir sabıkası yoktur. Yine zabıtlara göre sürüş ehliyetine sanığın ihtiyacı vardır. İlk Mahkeme sanığa verilecek cezayı tesbit ederken işlenen suçun ciddi olduğunu nazarı itibara alarak daha önce belirttiğimz cezayı vermiştir. Suçun n-asıl ve ne vakit işlendiğini, sanığın benzeri herhangi bir sabıkası olmadığını, sürüş ehliyetine de ihtiyacı olâuğunu göz önünde tutarak sanığın 6 ay müddetle ehliyet almaktan ve/veya elinde bulundurmaktan menolunmasının aşikâr surette l.ahiş olduğu ve erı-liyet ile ilgili cezanın iptal edilmesi gerektiği kanısındayım. ancak kuşkusuz ki İlk Mahkeme sanığa verilecek olan para cezasını tesbit ederken sanığın 6 ay müddetle sürüş ehliyeti almasırıâan veya elinde bulundurmasından menolunduğu hususunu göz önünde b-ulundurulmuştur. Sanığa verilen sürüş ehliyeti ile ilgili ceza iptal edilecekse geriye kalan para cezası aşikâr surette azdır. Kanaatimce ehliyet hususundaki ceza iptal edilecekse para cezasının 2000TL'den 3000TL'sına çıkarılması gerekir.
Şakir Sıdkı İlka-y: Sayın Başkanın vermiş olduğu hüküm ve varmış olduğu netice ile hemfikirim. Sadece işaret etmek istiyorum ki müstenifin sürüş ehliyetine ihtiyacı olduğuna dair özel sebebin Mahkemeye ne şekilde sunulması gerektiği hususu önünde konu edilmediği cihetle Al-t Mahkeme tarafından tezekkür edilmedi. Binaenaleyh ben bu hususta herhangi bir hukuki görüş belirtmemeyi ve istinafı kabul eâerken. Başkanın hükmünde belirttiği gerekçelere dayanmayı uygun gördüm.
N. Ergin Salâhi: Önümüzdeki meselede sanık, 9.6.1.979 tar-ihinde Cuma.rtesi akşam üzeri 17.40 raddelerinde Girne-Güzelyurt anayolu
güzergahında seyahat etmekteyken Polis tarafından durdurulmuş, kontrol edilmiş ve neticede F336 plâkalı aracı sigortasız kullandığı tesbit edilmiştir. Bilâhare 9.10.1979 tarihinde, Ma-hkemedeki yargılanmasında davasını kabul etmiş ve hafifletici sebep olarak sigortasının bittiğinin farkında bulunmadığını, tüccar olduğunu, ehliyetine ihtiyacı olduğunu avukatı vasıtası ile ileri sürerek ruhsatının iptal edilmemesi talebinde bulunmuştur. K-onuyu değerlendiren Bidayet Mahkemesi sanığın ileri sürdüğü hususları gözönünde bulundurmakla beraber ruhsatının elzem olmadığını, ruhsatının iptal edilmesi halinde tevziatı başkalarının da yapabileceği kararına vararak 200TL. para cezası ve 6 ay müddetle -ruhsatının iptaline karar vermiştir.
Müstenif iki istinaf sebebi ileri sürmüştür.
"l. Muhterem Bidayet Mahkemesinin sanığa 6 ay müddetle ehliyet almaktan veya bulunduraıaktan men eden cezası aşikâr surette fahiştir.
2.Muhterem Bidayet Mahkemesi huzurun-daki şahadet ışığında iş icabı ehliyete ihtiyacı olmadığı kanaatına. varması ve/veya bu hususu sanık lehine değerlendirmemesi hatalıdır."
İstinaf sebeplerini ele aldığımızda Fasıl 333 madde 3(1)(2)(3)'ü tadil eden 7/60 numaralı Yasa altında bu gibi suçlar-a verilecek cezalar özel ve istisnai sebepler dışında asgari olarak 6 ay süre ile sürücünün ruhsatının iptalini öngördüğü cihetle en azından ilk nazarda verilen ceza aşikâr surette fahiş değildir.
Müdafaa avukatı tarafından yapılan beyanlara ve bunların d-eğerlendirilmesi hususuna gelince, bu konuya eğilip bir karara varabilmek için konu üzerinde mevcut hukuki durumu incelemekte fayda vardır. Sigortasız araç kullananların ruhsatlarının ne gibi hallerde alınacağına dair İngiliz içtihat kararları Hasan Muharr-em v. Police 22 C.L.R. sayfa 150'de özetlenerek takip edi miştir.
Bu davada Jones v. English (195'1) 2 All E.R. 853'deki isbat külfeti ile ilgili kriterler kabul edilerek iktibas edilmiş ve şöyle denmektedir:
"But where, on a plea of guilty or after evide-rıce has been heard, a defendant has been convicted of an offence for which the penalty of discqualification is laid down by Act of Parliament and he seeks to rely on special reasons for the non-imposition of disqualification, he ought to give evidence, an-d the justices ought to hear evidence on the point and not merely to accept statements. This is highly desirable because the onus is on the defendant to show special reasons why he should not be disqualified."
Hasan Muharrem davasında ve bu davadan ewelki- İngiliz içtihat kararlarında olaya veya vakaya ait özel sebepler sadece geçerli sebep olarak kabul edilmekteydi. Bilâhare Superintendent of Gendarmerie, Lefka, and Chistodoulos Antoni Hadji Yianni of Petra 2RSCC p.21
Anayasa davasında Motorlu Araçlar Kanu-nu Fasıl 333 madde 3'ün Anayasaya aykırı bulunmadığını ve madde 3'de görülen asgari 6 ay ruhsatın iptali şartının M:ahkemelerin takdir yetkisine müdahale etmediğini, özel istisnai sebepler mevcut olması halinde Mahkemelerin 6 aydan da daha az cezalar vereb-ileceğini gözönünde bulunduran zamanın Yüksek Anayasa Mahkemesi yukarıda değindiğim gibi Fasıl 333 madde 3'ü Anayasaya aykırı bulmamış, ancak bu davada Hasan Muharrem davasının özel sebeplerle ilgili dar kısıtlamanın Anayasaya aykırı olup olmayacağı hususu-nda bazı. imalarda bulunmuşlardır. Daha sonra Police v. Cemal Ahmet,Ortakö, . Volume 3 RSCC p.50 Hasan Muharrem davasının özel sebeplerle ılgılı dar sınırlandırması Anayasaya aykırı bulunmuştu. Bilâhare bu konuyu detaylı olarak inceleyen zamanın Yüksek Mah-kemesi Solomos St lianou v. Police 1962 CLR sayfa 152'deki içtihadi kararlarında Hasan Muharrem davasındaki özel sebeplerle ilgili içtihadi kararları genişleterek bu gibi kararlarda vakaya ait özel sebepler yanında şahsa ait özel sebeplerin de kaale alınma-sı hususunda hüküm vermişlerdir. Yukarıda iktibas edilen kararın ilgili kısmında şöyle denmektedir:
"And such modification should be that not only facts special to the offence but also all the circumstances of the case, including consideration of hardship- and similar mitigating circumstances personal to the convicted person, should be taken into account in deciding whether the minimum period of disqualification should be imposed or not."
Ancak yukarıda iktibas edilen Stylianou davası Hasan Muharrem davası-nda özel sebeplerin isbat külfetinin sanıkta olduğu hususundaki içtihadi prensipleri ortadan kaldırmadığı görüşündeyim. Bu böyle olmakla beraber şimdiye kadar Mahkemelerin özel sebepler üzerine lâyıkı ile eğilmedikleri ve sanıkların bu hususlarda şahadet v-erme yönüne gitmemeleri bir teamül halini almış bulunduğu da bir vakıadır.
Önümüzdeki meselede sanık şahadet vermemiş, kendisi de beyanda bulunmamış, sadece avukatı yukarıda değindiğim bazı beyanlarda bulunmuştur. Saniyen mevcut içtihat kararlarını kaale -almasak dahi kanaatımca gerek şahadetle veya gerek beyan şeklinde sanıkların ruhsatlarının iptal edilmemesi için kendilerine has özel sebepleri mevcutsa bunları detaylı olarak Mahkemeye bildirmeleri gerekir. Aksi halde ruhsatlarının iptali yönüne gidilmesi- doğaldır.
Önümüzdeki meselede sanığın aracının tipi yani iş aracı olup olmadığı, işinin kapasitesi, yanında tevziatçı çalıştırıp çalıştırmadığı ve daha birçok hususlara değinilmemiştir. Kanaatımızca bir sanığın ruhsatına ihtiyacı olduğunu beyan etmesi kâ-fi değildir. Bidayet Mahkemesi sanığın avukatı tarafından yapılan beyanlara itibar etmemiş ve ruhsatına ihtiyacı olmadığı kanaatına vararak ruhsatını iptal yönüne gitmiştir. İkinci istinaf sebebi üzerinde de istinafta lâyıkı ile durulmamış ve Mahkemenin bu- takdir yetkisini ne sebeple yanlış kullanıldığına dair hemen hemen hiçbir sebep ileri sürülmemiştir. Bu sebeple Bidayet Mahkemesinin takdir yetkisine müdahale edilmemesi gerektiği görüşündeyim.
Ülfet Emin, Başkan: Sayın Yargıç N. Ergin Salâhi'nin özel se-beplerle ı gıli hukuki görüşlerine katılmadığımı bu aşamada beyan etmeyi uygun gördüm.
Sonuç olarak istinaf oy çokluğu ile kabul edilir ve oy çokluğu ile İlk Mahkemenin sanığın 6 ay müddetle sürüş ehliyeti almasını veya bulundurmasını meneden hükmü iptal -edilir ve İlk Mahkemenin saptadığı 200TL. ceza oy çokluğu ile 3000TL.'ye yükseltilir.
(Ülfet Emin) (Şakir Sıdkı İlkay) (N. Ergin Salâhi) Başkan Yargıç Yargıç
19 Kasım 1979
Full & Egal Universal Law Academy