-Yargıtay/Ceza36/77
(Dava No. 1678/77;Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ahmet İzzet, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 1678/77 sayılı (Lefkoşa Emniyet Müdürlüğü ile Nusret Ahmet ve diğeri arasında) Ce-za davasında,
3/1962 sayılı Yasa'nın yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığı hususunda sunulan konu.
Havaleyi sunan namına: Osman Enginsoy.
Sanıklar namına: Rifat Mehmet.
Yargıtaydan görûş istemi - Alt Mahkemenin hukuki bir, sorun hakkında Yüksek Mahkem-enin görüşünü sorması - 3/1962 sayılı Yasanın yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığı - İlk Mahkeme Yargıcının davayı görmeye yetkili olmadığına karar vermeşi - Savcılığın Fasıl 155 Ceza Usulü Yasasının 149. maddesi uyarınca Yargıtaydan görüş alınmasını iste-mesi.
Egemen iıs bölgesinde işlenen suçlar - Egemen Üs Bölgesinin yabancı memleket olarak kabul edilip edilmemesi.
Yetki - 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası - Kaza Mahkemelerinin bölgesel yetkisi - Egemen Lls Bölgesinde işlenen suçlar - Yasanın 26(3) maddesi- - Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları dışında
"Kıbrısta" işlenen suçların Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yetki alanı içinde sayılması.
3/62 sayılı Ceza (Tadil) Yasası ile değiştirilen Ceza Yasasımn 6. maddesinin 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasımn 26(1) maddesi -ile yûrûrlûkten kalkmış olması.
9/76 sayılı Mahkemeler Yssası - Yasanın 85. maddesi yürürlükten kaldırılan yasaları sıralaması - 3/1962 sayılı Yasanın tümünün yürürlükten kaldırılmamış olması -Ancak 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının Ceza Yasasının 3/62 say-ılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile Ceza Yasasının 6. maddesini yürürlükten kaldırmış olmasıBu nedenle K.T.F.D. sınırları dışında "Kıbrısta"ki bu tabir içine Egemen Üs Bögleleri de girmektedir - İşlenen suçları görmeye Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yetkili ol-ması.
Görûş istemi - Fasıl 155 Ceza Usulü Yasasının 149. maddesi - Bu madde tahtında Başsavcılığın, İlk Mahkemenin konuyu Yüksek
Yüksek ahkemeye sunmasını istemesi - İlk Mahkemerıin Yüksek Mahke- menin görüşünü sorması.
9/76 sayılı Mahkemeler Yasanın 26(-1) maddesi - Kaza Mahkemelerinin KTFD sınırları dışında Kıbrısta işlenen suçları yargılama yetkisine sahip olup olmaması.
OLAY: Sanıklar, Beyarmudu İngiliz Üsler Bölgesinde, NAAFI makamlarına ait aile kantinini kırıp girme, sirkat ve hırsızlık mal kabul-ü suçlarıyla itham edildiler. Sanıklar suçlarını kabul etmediler.
Sanık avukatı, duruşma başlamadan önce Lefkoşa Kaza Mahkemesinin davaya bakmaya yetkili olmadığını iddia - etti İlk Mahkeme Sanık avukatının itirazını kabul etti ve 3/62 sayılı Yasaya göre Y-üksek Mahkemenin davayı görecek hakimi tayin etmesi gerektiğini biı yapılmadan Lefkoşa Kazâ Mahkemesinin davayı görmeye yetkisi olmadığını belirtti.
Başsavcılık bir istida dosyalayarak İlk Mahkemenin bu ya.sal konuda Yüksek Mahkemenin görüşünü almasını ist-edi.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme 9/76 sayılı Mahkemeler Ya.sasının 85. maddesinin yürürlükten kaldırılan Yasaları teker teker sıraladığını, bunlar arasında 3/1962 sayılı Yasanın buluıımadığını dolayısıyle 3/1962 sayılı Yasanın tümünün yürürlükten kalkmış olamay-acağını belirtti.
Yüksek Mahkeme 9/76 sayılı Yasanın 26(1) maddesinin
"KTFD sınırları dışında Kıbrısta" deyiminin coğrafi bakımdan bir sınırlamayı kastettiğini; bu nedenle Kıbrısın KTFD sınırları dişında herhangi bir yerde işlenen suçların bu deyim kapsamı- içine girdiğini belirtti. Bu hükümle çelişen 3/62 sayılı Yasa ile değiştirilen Ceza Yasasının 6. maddesinin yürürlükten kalktığı kanısına varan Yüksek Mahkeme Lefkoşa Kaza Mahkemesinin davayı dinlemeye yetkili olduğu görüşünü benimsedi.
HÜKÜM
Ahmet İz-zet:
Sanıklar Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Fasıl 154, Ceıâ Yasasının 291, 294(a) ve 20. maddelerine aykırı olarak 6-7 Ocak, 1976 tarihleri arasında Mağusa Kazasının Beyarmudu İngiliz Egemen Üsler Bölgesinde, Güner Edib Riza'nın sorumluluğunda ve NAAF1 Makaml-arına ait aile kantinini kırıp girerek bir cürüm işlemekttrı; Fasıl 154, Ceza Yasasının 255, 262 ve 20. maddelerine aykırı olacak aynı tarih ve yerde NAAFI Makamlarına ait KL.475.700 mils kıy-rııc tınde eşyaları
sirkat etmekten; ve Fasıl 154, Ceza Yasası-nın 306(a) ve 20. maddelerine aykırı olarak aynı tarih ve yerde NAAFI Makanlarına ait KL.475.700 mils kıymetindeki eşyaların sirkat olunmuş eşyalar olduklarını bildikleri halde tnsarruflarına geçirmekten itham olundular. Sanıklar suçlarını kabul etmediler.-
Duruşma başlamadan önce sanıkların avukatı Lefkoşa Kaza Mahkemesinin davayı görmeğe yetkisi olmadığını, çünkü ithamnamede görüldüğü gibi suçların Egemen Üs Bölgesinde işlendiğini, 3/1962 sayılı Yasa altında Egemen Üs Bölgelerinin yabancı memleket diye te-lâkki edildiğini, bu gibi hallerde ise davalara bakacak olan mahkemenin Yüksek Mahkeme tarafından tayin edilmesi gerektiğini, bu yapılmadığı için de Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yetkisi olmadığını iddia etti.
İddia Makamı tarafindan bulunan savcı 9/76 sayılı- Mahkemeler Yasası'nın 26. maddesinin (3). fıkrasındaki "Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları dışında Kıbrıs'ta" deyiminin Egemen tlsler Bölgesini de kapsadığını, bu sebeple Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yetkisi olduğunu iddia etti.
Alt Mahkeme yargıcı 3/1962- sayılı Yasanın yürürlükte olduğu, bu Yasadaki koşullara uyulduğu takdirde sanıklar aleyhine dava getirilebileceği, öncelikle Yüksek Mahkemenin, yargılayacak mahkemeyi tayin etmesinin gerektiği ve bu yapılmadığına göre kendisinin davayı görme yetkisi olmad-ığı kanısına vardı.
Bu karardan sonra savcılık Mahkemeye bir istida dosyalayarak Alt Mahkeme yargıcının kararından, kanuni noktalar açısından yanlış olması nedeni ile, tatmin olmadığını ileri sürerek Fasıl 155, Ceza Usulü Yasanın 149. maddesi altında Alt -Mahkemenin konuyu Yüksek Mahkemeye sunmasını istedi. (case stated).
Alt Mahkeme 7.9.1977 tarihli bir yazı ile konuyu aşağıda görüldüğü şekilde Yüksek Mahkemeye sundu.
"Gerekçeli kararımda belirttiğim gibi 3/1962 sayılı Yasa sadece 1960 Adalet Mahkemeleri- Yasasına açıklık getiren bir yasa olmayıp başka hükümleri de içermektedir ve 1960 Adalet Mahkemeleri Yasası ile birlikte zımnen yürürlükten kaldırılmış olamaz. Ayrıca 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası 3/1962 sayılı Yasa ile çelişmeyip birarada uygulama imkânı- bulan bir yasadır. Kanun koyucunun gayesi 3/1962 sayılı Yasayı yürürlükten kaldırmak olsaydı bunu daha açık bir şekilde yapabilirdi. Önemli bir hukuki kavramı çok müphem ve çok dolaylı olarak yürürlükten kaldırması doğal değildir. Bu nedenlerle 3/1962 say-ılı Yasanın yürürlükte olduğu sonucuna vardım ve yetkisizlik kararı verdim.
Yüksek Mahkemeden karar vermesini istediğimiz husus 3/1962 sayılı Yasanın yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığı hususudur."
3/1962 sayılı 1962, Ceza (Tadil) Yasasının 4. maddesi- ile tadil edilen Fasıl 154, Ceza Yasasının 5. Maddesinin ilgili kısımlârı şöy- ledir:
"5.-(1) Geza Kanunu ve bir suç tesis eden başka herhangi bir kanun, aşağıda gösterildiği üzere işlenen bütün suçlara uygulanır:-
(a).
(b).
(c).
(d).her hangi yabancı bi-r memlekette bir cumhuriyet vatandaşı tarafından, suçun, Cumhuriyet dahilinde ölüm veya 2 yıldan fazla hapis cezasını müstelzim olması ve ayni zamanda suçu teşkil eden fiil veya ihmalin yer aldığı memleket kanunu ile cezayı müstelzim olması halinde;
Ancak,- .... .... . ... .... .. "
Aynı maddenin (3). fıkrasında "yabancı memleket" şöyle tarif edilmiştir:-
"yabancı memleket", Cumhuriyet dışında her hangi bir memleketi ifade eder ve Egemen Üs Bölgelerini ve bu gibi bir memlekette veya bölgede tescil edilmiş -gemi veya uçağı da içine alır."
Yine aynı şekilde tadil edilen 6. madde ise şöyledir:"6.-(1) Yabancı bir memlekette işlenmiş olan ve S'inci madde hükümleri gereğince Ceza Kanunu veya başka her hangi Bir Cumhuriyet kanunu şumulüne giren bir suç hakkında da-valar, Anayasanın 159'uncu maddesi hi.ikümlerine tabi olarak Yüksek Mahkemenin tâyin edeceği yetkili bir mahkeme tarafından görülür.
(2) Bu madde bakımından, "yabancı memeleket", 5'inci maddenin (3)'üncü fıkrasırıda bu tabire verilen anlamı haizdir."
9/19-76 sayılı 1976 Mahkemeler Yasası ceza meselelerinde kaza mahkemelerinin bölgesel yetkisini şöyle açıklamıştır:"26. (1) Anayasa veya yasalar uyarınca Yüksek Mahkemeye ilk mahkeme olarak yetki veren kurallar saklı kalmak koşuluyla, bu Yasanın 30 ve 31. madde-lerine bağlı olarak her Kaza Mahkemesi, bu Yasanın 27. maddesi kuralları uyarınca Kaza Mahkemesinin yetki alanı içinde veya Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları dışında Kıbrıs'ta işlenen suçlarla itham edilen kişileri yargılamak yetkisine sahiptir.
(3)B-u madde maksatları bakımından "Kıbrıa Türk Federe Devleti sınırları dışında Kıbrıs'ta" işlenen suçlar Lef- koşa Kaza Mahkemesinin yetki alanı içinde sayılır."
9/76 sayılı Yasa ile 3/1962 sayılı yasa hükümlerinin yürürlükten kaldırıldığı iddia edilmiştir. 3-/1962 sayılı Yasayı incelediğimizde görülecektir ki bu yasa yalnız ceza davalarında Mahkemelerin ceza yetkisi ile ilgili olmayıp Ceza Yasasını diğer bazı hususlarda da tadil eden bir yasadır. 9/1976 sayılı Yasanın 85. maddesi yürürlükten kaldırılan yasalar-ı sıralamaktadır. Bunlar arasında 3/1962 sayılı Yasa yoktur. Bu sebeple 3/1962 sayılı yasanın tümü yürürlükten kaldırılmış değildir.
Bu yasanın ceza yetkisi ile ilgili maddelerinin ise yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığı gerek bu yasanın, gerekse 9/1976- sayılı Yasanın maddelerini teker teker incelemek ve mukayese etmek sureti ile meydana çıkabilir ki, kanımızca, bunu bu davada yapmak gerekmez. Bu davada bizi ilgilendiren yalnız 3/1962 sayılı Yasa ile tadil olunmuş şekli ile Ceza Yasasının 6. maddesidir.
-9/1976 sayılı Yasanın yukarıda iktibas edilen 26(1). maddesinde
"Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları dışında Kıbrıs'ta" deyimi kullanılmaktadır. Kanımızca bu coğrafi bakımdan bir sınırlamayı kastetmektedir; yani Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları dışınd-a Kıbrıs adasının herhangi bir yerinde işlenen suçları kastetmektedir. Aynı maddenin 3. fıkrasında, gayet sarih olarak bu gibi suçların Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yetkisine girdiği belirtilmektedir. Bu sebeple bu yasanın Ceza Yasasının değiştirilmiş şekli i-le 6. maddesini yürürlükten kaldırdığı kanısındayız.
Netice olarak havale konusu davada yetkili mahkeme Lefkoşa Kaza Mahkemesidir.
(Ahmet İzzet)(Salih S. Dayıoğlu)(N. Ergin Salâhi)
Yargıç Yargıç Yargıç
7 Şubat 1978
Full & Egal Universal Law Academy