- Yargıtay/Ceza 39/78
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden: Mehmet Hasan Sönmez, Merkezi Cezaevi, Lefkoşa.
ile-
Aleyhine istinaf edilen: Başsavcılık, Lefkoşa.
A rasında.
İ-stinaf eden namına: Mustafa Menteş.
Aleyhine istinaf edilen namına: Akın A. Sait.
Dükkan açıp eşya çalma - Fasıl 154 Ceza Yasasının 291 ve 294(a) maddelerine aykırı dükkân açıp eşya çalma.
Hırsızlık - Fasıl 154 Ceza Yasasının 255 ve 266(b) maddelerin-e aykırı dükkân açıp eşya çalma.
Cezaya karşı istinaf - Dükkân açıp eşya çalma suçunda cezanın takdiri - Saniğın 15 yaşından küçük olması - Sanığın 3 yıl süreyle ıslahevine gönderilmesi ve oradan kaçması - Sanığın suç işlemeye devam etmesi - Sanık aleyhin-e neticelenmemiş 5 ayrı benzer davanın bulunması - İlk Mahkemenin Sanığı 6 ay hapse mahkûm etmesi - Yargıtayın cezayı 2 aya indirmesi.
Genç suçlular - Fasıl 157 Genç Suçlular Yasası - Yasanın 12. maddesi - 16 yaşından küçük genç ve çocuklara verilecek ola-n ceza türleri - İlk defa suç işleyen sanıklara sınama cezası verilmesiSınama cezası veya islahevine gönderme cezasının verilmemesi halinde hapislik cezasının verilebilmesi.
OLAY: Sanık, dükkân açma ve sirkat suçlarıyla itham edildi. Sanık suçlarını kab-ul etti.
İlk Mahkeme, Sanığın daha önce aynı suçlardan mahkûm edilerek ıslahevine gönderildiği ve aleyhine henüz neticelenmemiş benzer 5 dava daha bulunduğunu belirterek Sanığa 6 ay hapis cezası verdi.
Sanık, cezanın fahiş olduğunu iddia ederek istinaf ett-i.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Sanığın işlediği suçların çok yaygın ve ağır
suçlar olduğunu ve hapislik cezası ile cezalandırılmaları gerek
tiğini belirtti. 16 yaşından küçük genç suçlular ilk defa hapse gönderilmeleri halinde kısa süreli hapis cezası verilme-sinin daha uygun olduğunu vurgulayan Yüksek Mahkeme, Sanığın 15 yaşından küçük olduğunu dikkate aldı ve 6 ay hapis cezasını 2 aya indirdi.
HÜKÜM
İstinaf eden 19.9.1978'de Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi tarafından mağaza açma, dükkan açma, bir cürüm işledi-kten sonra mağazaya girip çıkma, bir cürüm işledikten sonra ambara girip çıkma ve sirkat suçlarından kabahatlı bulunarak sırası ile 1. davadan 6 ay, 2 davadan 5 ay, 3. davadan 5 ay, 4. davadan 5 ay ve S. davadan 5 ay beraber çekilmek üzere hapse mahkûm edi-ldi. İstinaf eden verilen hapis cezalarının aşikâr surette fahiş olduğunu iddia ederek cezaya karşı istinaf eylemiştir. İthamnamede istinaf edenin yaşı 15 olarak gösterilmektedir. istinaf eden Ağır Ceza Mahkemesinde itham olunduğu suçları işlediğini kabul -etmiştir. İstinaf eden daha önce 29.8.1977 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde geceleyin ev açma ve sirkat suçundan kabahatlı bulunarak 2 yıl süre ile Refah Dairesi nezaretine verilmiştir. Daha sonra 7.10.1977 tarihinde sirkat suçundan kabahatlı bulunarak -3 yıl süre ile Girne Erkek Yurduna gönderilmesine karar verilmiştir. Ancak istinaf eden söz konusu erkek yurdundan kaçmıştır. Ağır Ceza Mahkemesinde istinaf edenin aleyhinde henüz neticelenmemiş 5 ayrı dava bulunuyordu ve bu davaların da nazarı itibara alı-nması için Mahkemeye müracaat edilmişti. Mahkeme de ceza verirken bu davaları da nazarı itibara almıştır. Bu 5 dava da benzeri davalardı. Nazarı itibara alınan 5 davanın hepsi de aynı yerden ayrı ayrı zamanlarda iç ve dış lâstik çalma ile ilgilidir.
İstin-af edenin babası 1975 yılında bir trafik kazası sonucu hayatını kaybetti. İstinaf eden Ağır Ceza Mahkemesinde sunduğu müdafaada 8 küçük kardeşi olduğunu, bütün bunların Sosyal Yardım Dairesinden aldıkları yardımla geçindiklerini, yakalandıktan sonra polise- yardımcı olduğunu, işlemiş olduğu suç ve suçlardan dolayı nadim olduğunu, 24.8.1978 tarihinden beri 19.9.1978' e kadar tutuklu olduğunu, suçu kendisinden daha büyük olan ve aynı davada sanık olan kardeşinin teşviki ile işlediğini belirtti. İstinaf edenin -itham edilip kabul ettiği suçlar ve ceza verilirken nazarı itibara alınan suçların tümü ağır suçlardır ve son zamanlarda memleketimizde maalesef yaygın olan suçlardır. Daha önce vermiş olduğumuz birçok kararlarda belirttiğimiz gibi bu gibi suçların hapis c-ezası ile cezalandırılmaları gerekmektedir. İşlenen suçlar ağır olmakla ve hapis cezası ile cezalandırılması gerekmekle beraber suçu işleyenin yaşı ve durumunun da daima göz önünde tutulması gerekir. Daha önce de belirttiğimiz gibi istinaf edenin yaşı itha-mnamede 15 olarak gözükmektedir. Demek oluyor ki suçu işlediği zamanlarda bellci de 15 yaşından küçüktü, bunu kesinlikle söyleyemeyiz. 16 y-aşından küçük çocukların, ilk defa olarak suç işlediklerinde, genellikle hapse gönderilmemeleri gerekir. Ancak daha -önce belirtildiği gibi istinaf ederün kabahatlı bulunduğu suçlar ilk defa işlenmiş suçlar değildir. İstinaf edene Mahkemeler gereken önemi vermiş ilk önce kendisini Refah Dairesi nezaretine vermiş, daha sonra da Girne Erkek Yurduna gönderilmesini emretmişt-ir. Maalesef istinaf eden bu fırsattan istifade etmemiş bilâkis suç işlemeğe devam etmiştir. Bu durumda olan bir kişiye genç yaşta olmasına rağmen Ağır Ceza Mahkemesinin belirttiği gibi hapis cezası vermekten başka çare yoktur. Ancak verilecek olan hapisli-k cezasının süresi mevzu bahistir. Kanımızca daha önce verilen nezaret emrinden veya bir yurda gönderilmesinden yararlanıp ıslah olmayan 16 yaşından küçük çocuklar ilk defa olarak hapse gönderileceğinde Mahkemelerin süreyi mümkün olduğu kadar kısa tutması -gerekir. Bunun da amacı belki kısa süreli hapıs cezası bu gibilerini doğru yola getirebilir. Kısa hapis cezası verildiği hallerde bu gibiler suç işlemeğe devam ederse hiç şüphe yoktur ki mahkemelerin, başka çıkar yol kalmadığında, bu gibilere ondan sonra e-n ağır cezayı vermek yönünü tercih etmeleri gerekir. Buna ilâveten şunu da belirtmek yerinde olur ki normal olarak bir hapishanede genç yaştakileri büyük yaştakilerden ayrı tutmak gerekir ve genç yaştakilerin hapishanede olan büyük mahkûmlardan ayrı tutulm-ası gerekir. Bu gibilerin büyük yaştakilerle hiçbir temasa getirilmemesi gerekir. Bugün Yüksek Mahkeme olarak cezaevini ziyaret etmiş bulunuyoruz. Maalesef bugünkü cezaevinde genç yaştakilerin büyük mahkûmlardan ayrı tutulması olanağı yoktur ve genç yaştak-iler de büyük mahkûmlarla aynı yerde tutulmaktadır. Bunun da önemi büyüktür çünkü bu gibi genç yaştakiler büyük mahkûmlarla temas kurarlarsa hiç şüphe yoktur ki bu temaslardan daha kötü itiyatlar doğabilir. Daha önce de belirttiğimiz gibi istinaf edenin lı-apis cezası ile cezalandırılması ile Ağır Ceza Mahkemesi herhangi bir hata işlemiş değildir. Ancak istinaf edenin ilk defa olarak hapis cezasına çarptırıldığı, 15 yaşında olduğu, suçu kendisinden daha büyük bir kişinin teşviki ile işlediği, suçunu itiraf e-ttiği, nedamet getirdiği ve bugünkü cezaevinde genç yaştakiler ile büyük mahkûmların ayrı yerlerde tutulmasına olanak olmadığı göz önünde tutularak Ağır Ceza Mahkemesinin verdiği 6 ve 5'er ay hapis cezaları fahiştir. Kanımızca bu ortamda istinaf edene veri-lecek en uygun ceza kabahatlı bulunduğu 5 davadan da ayrı ayrı olarak 2'şer ay hapis cezası vermektir. Bu nedenle Ağır Ceza Mahkemesinin vermiş olduğu 6 ve S'er ay hapis cezaları 2'şer ay hapis cezasına indirilir. Tüm hapis cezaları beraber ve mahkûmiyet t-arihinden başlamak üzere çekilecektir.
(Ülfet Emin)(Şakir Sıdkı İlkay)(Salih S. Dayıoğlu)
Başkan Yargıç Yargıç
2 Kasım 1978
Full & Egal Universal Law Academy