- Yargıtay/Ceza 5/76
(Dava No. 293/75; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: A. İzzet, O.Z. Bilgehan, Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden:- Kemal İbrahim Sadrazam, Akdeniz,
(Sanık)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Başsavcılık
a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Menteş Aziz.
Aleyhine istinaf edilen nam-ına: Münir Akil.
Hırsızlık - Hayvan hırsızlığı - Suçların bir kamu görevlisi tarafından
kendisinde görevi icabı emaneten bulunan hayvanları satıp parasını zimmetine geçirerek işlenmesi - Suçun 1975 Af Yasası kapsamına girip girmemesi - Hayvanların K.T.-F. Devletine ait olup olmaması.
Kamugörevlisi tarafından hırsızlık - Suçun 1975 Af Yasası kapsmına
girip girmemesi Bkz. Hırsızlık.
Af - 29/75 sayılı 1975 Barış ve Özgûrlük Bayramı Af Yasası - Yasanın
3(ç) maddesi - Sanığın af iddiası. - Sanığın dava-lar okunmadan önce affedildiği iddiasını ileri sürme hakkı - Sanığın, bu hususun Mahkemeden duruşmadan önce karara bağlanmasını talep etme ve sağlama hakkı.
Hırsızlık - Kamu görevlisi tarafından işlenen hırsızlık ve acente
tarafından hırsızlık davaların-ın 1975 Af Yasası kapsamında olup olmaması - Suçlunun görevi icabı emaneten tuttuğu hayvanları satıp parasını zimmetine geçirmesi.
İstinaf - Hayvan hırsızlığında dava konusu hayvanların Rum veya
ecnebiden kalma olduğundan K.T.F. Devletine ait olmama-sı ve suçların 1975 Af Yasası kapsamına girmesi itirazına karşı İlk Mahkemenin bunları duruşma içinde verilecek şahadet ışığında tezekkür edeceğine ilişkin ara kararı - Ara karar aleyhine istinaf - Ara kararlar aleyhine istinaf apılabileceğine dair Yasa v-eya Anayasada hüküm olmaması - Istinaf Mahkemesinin istinafı reddi.
-İstinaf hakkı - İstinaf hakkının otomatik olmayıp Anayasa ve yasalarla
verilen bir hak olması ve çoğu kez konuyla ilgili Usul kurallarına tabi olarak verilmesi - 1960 Adalet Mahkemeleri Yasasının 25(1) maddesine göre ceza yetkisi kullanan bir Mahkemenin -her kararından aynı maddesinin 2. fıkrasında belirtilen haller müstesna Ceza Usul Yasası hükümlerine uymak kaydıyle istinaf edebilmesi - Ceza Usulü Yasasına göre Mahkemenin verdiği mahkûmiyet, ceza ve beraat kararları ile uygun hallerde 148. madde altında -yasal bir sorun (Question of law reservedfor opinion of High Court) ve 149. madde altında belirtilen hususlar (Stating case for opinion of High Court) aleyhine istinaf edilebilmesi - İstinaf konusunun bunların hiçbirine girmemesi ve mevzuatta istinaf edile-bileceğine ilişkin hüküm olmaması nedeniyle istinafın reddi.
-
Fasıl 155 Ceza Usulü Yasası - Yasanın 131,133, 135, 148ve 149.
maddeleri - Bu maddelerin istinaf edilebilme hallerini
düzenlemesi - Bunlara göre İlk Mahkemenin verdiği beraat, mahkûmiyet ve ceza kararları ile 148. maddesindebelirtilen
yasal bir soruna -ilişkin bir hususta ve 149. maddede belirtilen hususlarda istinaf edilebilmesi - İstinaf konusu İlkMahkeme kararınınbu maddelerde belirtilen hususlara uymamasınedeniyle istinafın İstinaf Mahkemesince reddedilmesi.
Mahkemenin ceza meselelerinde verdiği -kararlarınhangilerine karşı
istinaf edilebileceği.
-1960 Kıbrıs Anayasası - Ana.yasanın istinafla ilgili 155.maddesi - maddenin K.T. Federe Devleti Anayasasında muadilinin 117(1) maddesi olması - Her iki Anayasa maddesinin Ceza Usulü Yasasının öngördüğü istinaf edilebilen Mahkeme kararlarını genişletmediği -- Esasen nihai kararın verilmesindenönce Mahkemenin verdiği her ara karar veya emirler aleyhine istinaf edilebilmesinin davaların bitmemesine ve sürüncemede kalmasına sebep olabileceğinin aşikâr olması.
-
Fasıl 155 Ceza Usulü Yasası - Yasanın 69.maddesinin (1) (c) ve
(2). fıkraları - Sanığın af iddiası - Mezkûr fıkraların Sanığın aleyhine getirilen davalar kendisine okunmadan önce, affedildiği hu susunu ileri sürmek veya duruşmadan önce bu hususunMahke-me
tarafından karara bağlanmasını sağlamak hakkını vermesi - İstinaf konusu meselede Sanığın bu husustaki haklarını kullanmamış olması.
1960 Adalet Mahkemeleri Yasası -Yasanın 25(2) maddesi - Ceza
yetkisi kullanan bir vlahkemenin Ceza Usul Yasasına tabi-olarak
her kararınan istinaf edilebilmesi.
OLAY: Kamu görevlisi olan Sanık ganimet hayvanların sorumlusu olarak
görev yapmakta idi. Sanık görevi icabı emanetinde tuttuğu 117 adet koyunu satıp parasını aldı.
Sanık aleyhine, sirkat, amme memuru tarafından- sirkat ve acente tarafından sirkat davaları getirildi.
Sanık aleyhine getirilen xiavaları reddetti ve hayvanların Rumlara veya ecnebilere ait olduğunu, suçların K.T.F. Devletine karşı işlenmiş olmadığını ve suçların 1975 Barış ve Özgürlük Bayramı Af Yasas-ı kapsamına girdiğini ileri sürdü.
İlk Nlahkeme şahadet dinlemeder, yapılan itirazlarla ilgili karar verecek durumda olmadığını belirtti ve duruşmanın devamına karar verdi.
Sanık, suçun Af Yasası kapsamına girip girmediği hususunda karar vermemekle ve dav-ayı dinleme yönüne gitmekle İlk Mahkemenin hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
İddia Makamı Sanığın yaptığı istinafın hiçbir usul ve yasaya dayanmadığını, dava konusu hayvanların ise sahipsiz olmadığını ve beynelmilel hukuka göre bunların K.T.F. Devl-etine ait olduğunu öne sürdü.
SONUÇ: Yüksek Mah-keme, istinaf hakkının otomatik bir hak olmayıp,
Anayasa ve Yasalar tarafından verilen bir hak olduğunu, konu ile ilgili usul kurallarına tabi olarak kullanılabileceğini, 1960 Adalet Mahkemeleri Yasasını-n 25(2) maddesinin istinaf hakkının Usul Yasası hükümlerine uyulma koşuluyla kullanılmasını öngördüğünü belirtti. Herhangi bir karardan istinaf edilebilmesi için Fasıl 155 Ceza Usulü Yasasının 131. maddesinde belirtilen hallerden birinin bulunması gerektiğ-ini vurgulayan Yüksek Mahkeme, bu hallerin 1960 Anayasasının istinafla ilgili 155(1) maddesi ile bu maddenin muadili olan 1975 K.T.F.D. Anayasasının 117(1) maddesi tarafından genişletilmediği kanısına vardı. Sanığın istinafının 131. maddede yer alan haller-e girmediğini dolayısıyle İlk :blahkemenin ara kararından istinaf edilemeyeceğini dikkate alan Yüksek Mahkeme istinafı reddetti.
Yüksek Mahkeme bir Sanığın itham edildiği suçun Af Yasasına girdiğine ilişkin itirazı Fasıl 155 Ceza Usulü Yasasının 69(1)(c; v-e 2. fıkrasına göre davaya cevap vermeden önce yapması gerektiğini, Sanığın bu safhada af itirazını karara bağlatma hakkı bulunduğunu, fakat bu meselede hakkını zamanında kullanmadığını belirtti.
Dava konusu malların K.T.F. Devletine ait olduğunun tafsilât-ta görüldüğünü dikkate alan Yüksek Mahkeme, İlk Mahkemenin şahadet dinlemeden konuyu karara bağlayabileceğini ve suçların af yasasından yararlanamayacağı kanısına vardı.
_________________
H Ü K- Ü M
İstinaf eden (sanık) aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde davar sirkatı. âmme memuru tarafından sirkat ve acente tarafından sirkaz olmak üzere 3 dava getirilmiştir. Sanık bu suçları kabul etme diği için davanın duruşması müteaddit ertelemelerden sonra -25.12.1975 tarihine tayin edilmişti. O gün sanığın avukatı duruşmadan önce Mahkemeye bir maruzatta bulunarak davaların tafsilât kısmından itham konusu hayvanların Rumlara veya ecnebilere ait ol'uğunun aşikâr olduğunu, bu nedenle mevzu bahis suçların K.T.F-. Devletine karşı işlenmiş suçlar olmadığını ve bu suretle 1975 Barış ve Özgürlük Bayramı Af Yasası kapsamına girdiklerini ileri sürmüştür.
Bidayet Mahkemesi Yargıcı davanın olguları hakkında şahadet dinlemeden, yapılan itiraz hakkında karar verecek durum-da olmadığını belirtmiş ve ancak davanın duruşması esnasında verilecek şahadet ışığında yapılan itirazı tetkik ve tezekkür edebileceğini beyan etmiştir. Varılan bu neticeden sanığın avukatı istinaf ederek Bidayet Mahkemesinin "suçun Af Yasası kapsamına gir-ip girmediği hususunda yeterli bilgi, beyan veya şahadet olmadığına" dair karar vermekle ve davayı dinlemek yönüne gitmekle hata işlediğini iddia etmiştir. Bu iddiayı istinafın duruşmasında genişleten sanığın avukatı, davaların ve özellikle 2. davanın tafs-ilâtına temas ederek bu tafsilâttan dava konusu hayvanların sahipsiz ganimet hayvanlar olduğunun aşikâr olduğunu, sanığa emanet edilen hayvanların K.T.F. Devletine ait olmadığı kabul edilse bile suçun yine de Af Yasası'nın 3(ç) maddesine girmediğini iddia -etmiştir.
İstinafın duruşmasından önce Savcı Münir Akil Bey yapılan istinafın hiçbir usule veya kanuna istinat etmediğini, ceza istinaflarının Fasıl 155 Ceza Usulü Kanunu'nun 131, 133 ve 135. maddeleri altında ya mahkümiyet, ya da ceza aleyhine yapılabile-ceğini, bunların hiç birisinin bu istinafta mevzu bahis olmadığını, keza sanığın Ceza Usulü Kanunu'nun 148. maddesi (question of law reserved) ve 69. maddesi (special pleas) altında hareket edebileceği halde bunun da yapılmadığını iddia etmiştir. Bilâhare -istinafın duruşması esnasında davanın esas olguları hakkındaki istinaf edenin iddialarına cevap veren Savcı, bunların mesnetsiz olduğunu, ve dava konusu hayvanların sahipsiz olmadığını ve beynelmilel hukuka göre bunların K.T.F. Devletine ait olduğunu ileri- sürmüştür.
Önce Savcılık tarafından ileri sürülen ön itirazı ele alalım.
Genel prensip olarak daima hatırda tutulacak bir husus vardır, o da şudur: İstinaf hakkı otomatik olmayıp, yasaldır. Bu hak ya Anayasa veya yasalar altında verilmektedir ve birçok -defalar da istinaf hakkı konu ile ilgili usul kurallarına tabi olarak verilir.
Fasıl 155, Ceza Usulü Kanunu'na bakacak olursak bu kanunda istinaf hakkı ve bu hakkın nasıl kullanılacağı 131, 132, 133, 135, 136 ve 137. maddelerle bahşedilmektedir. Genel olan- 1.31. madde aynen şöyledir:-
131. (1) Subject to the provisions of any other enactment in
force for the time being, no appeal shall lie from any judg ment or order of a Cöurt exercising criminal jurisdiction except as provided for by this Law.
(2) The-re shall be no appeal from an acquittal except
at the instance or with the written sanction of the Attorney General, as in this Law provided.
-1960 Kıbrıs Anayasası ile istinaf hakları genişletilmiş ve 1960 senesinde geçirilen Adalet Mahkemeleri Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu kanunun 24. maddesinin 2. fıkrası aynen şöyledir: -
(2) Ceza Usulü Kanunu'nun hükümlerine tabi olarak fakat
bu fıkrada b-aşka türlü konan hususlar müstesna, ceza yetkisini kullanan bir mahkemenin her kararı Yüksek Mahkemede istinafa tabi olacaktır.
Bu gibi herhangi bir istinaf, hak olarak herhangi bir sebebe mebni, herhangi bir mahkûmiyet veya ceza kararı aleyhine yapılabili-r.
Bu maddeden görüleceği gibi, ceza yetkisi kullanan bir mahkemenin her "kararı" istinaf edilebilir, ancak Ceza Usulü Kanunu'nun hükümlerine tabi olmak, ve 2. fıkrada konan diğer hususlar müstesna olmak şartı ile. (2. fıkrada konan diğer hususlar eskiden- izne tabi olan istinaflarla ilgilidir). Bu böyle olduğuna göre herhangi bir kararın istinata tabi olup olmadığını saptamak için böyle bir istinafın Ceza Usulü Kanununun 131. maddesi kapsamına girip girmediği araştırılmalıdır.
Bu maddeye göre yürürlükte b-ulunan başka herhangi bir yasaya tabi olmak şartı ile, ceza yetkisi kullanan bir mahkemenin "karar" veya "emri" Ceza Usulü Kanununda gösterilen hallerde istinaf edilebilir. Daha sonraki maddelerden görülebileceği gibi, bu istinaf ya mahkûmiyet, ya ceza ale-yhine, ya da Başsavcı tarafından beraat kararı aleyhine yapılabilir. Bunlara ilâveten Savcının da belirttiği gibi Yargıtay'a müracaat etmek isteyen sanık, uygun hallerde 148. maddeden (question of law reserved for opinion of High Court) ve 149. maddeden (s-tating case for opinion of High Court) yararlanabilir. Ceza Usulü Kanununda bunların dışında istinaf hakkı tanınmış değildir.
1960 Anayasasında istinaflarla ilgili bir madde de 155. maddedir. Bu maddenin 1. paragrafı aynen şöyledir: -
Yüksek Mahkeme Cum-huriyette en yüksek istinaf l9ahkemesidir ve bu Anayasanın ve onun gereğince yapılan Mahkeme Tüzüğünün hükümlerine tabi olarak, Yüksek Anayasa Mahkemesinden gayri diğer herhangi bir mahkemenin kararının istinafına ait davalara bakmak ve karara bağlamak kaz-a yetkisine sahiptir.
Bu maddenin şimdiki, yani 1975 K.T.F. Devleti Anayasasındaki muadili 117. maddenin l. paragrafıdır. Bu da aynen şöyledir: -
Yüksek Mahkeme, Yargıtay olarak, Devlette en Yüksek istinaf Mahkemesidir; bu Anayasa ve onun gereğince yapıla-n yasa ve Mahkeme Tüzüğü kurallarına bağlı olarak, herhangi bir mahkeme kararının istinafına ait davalara bakmak ve karara bağlamak yetkisine sahiptir.
Bu iki madde Ceza Usulü Kanununun 131. maddesi hükümlerini genişletici mahiyette değildir. Esasen şimdi-ki 117. maddenin l. paragrafı, istinafa ait davalara bakmak yetkisinin Anayasa gereğince yapılan Yasa ve Mahkeme tüzüğü kurallarına bağlı olarak kullanılmasını öngörmüştür.
Pek tabiidir ki duruşma esnasında yargıç nihai kararını vermeden önce birçok halle-rde ara karar veya emirler verebilir. Bunların her birinden istinaf hakkı olduğu takâirde duruşmanın devamının sağlanamayacağı ve kısım kısım yapılan istinaflarla davanın sürüncemede kalabileceği aşikârdır.
Yukarıdaki sebeplerden dolayı istinaf konusu kara-r kanaatimizce Geza Usulü Kanununun 131. maddesindeki "hüküm" veya "emir" ("judgment" or "order") kapsamına girmez.
Şunu belirtmeden geçemiyeceğiz: Ceza Usulü iCanununun 69. maddesinin (1). fıkrasının (c) bendi ve 2. fıkrası, affedilâiğini iddia eden bir s-anığa, aleyhine getirilen davalar kendisine okunmadan önce, affedildiği hususunu ileri sürmek veya davanın duruşmasına geeilmeden önce bu hususun Mahkeme tarafından karara bağlanmasını sağlamak hakkını vermektedir. 69 maddenin 1(c) ve 2. fıkraları aynen şö-yledir: -
69. (1) The accuseâ may, before pleading to the charge or information, plead -
(a)................
................
(b)................
................
(c) that he has obtained a pardon for his -offence.
(2) If either of the pleas in paragraph (b) or (c) of subsection (1) of this section is pleaded and denied to be true in fact, the Court shall try whether such plea is true in fact or not.
If the Court holds that the facts alleged by the accused â-o not prove the plea, or if they finâ that it is false in fact, the accused shall be required to plead to the charge or information.
Kanaatımızca sanığın Bidayet NIahkemesinde izleyeceği en doğru yol, kendisine okunan davalara cevap vermeden önce Ceza Usu-lü Kanununun 69. maâciesinin 1(c) ve 2. fıkraları altındaki haklarını kullanarak itham edildiği suçun affedildiğini iddia etmek idi. Fakat tutanaklardan görüleceği gibi davanın 1. celsesinde sanık tarafından bulunan avukat Af Yasasından bahsetmiş ise de 69-. maddeden hiçbir şekilde istifade etmeğe kalkmamıştır. Buna ilâveten daha sonraki celsede, yani 12.11.1975 tarihinde, davalar sanığa okunduğu zaman sanık "kabul etmem" şeklinde cevap vermiştir. Bilâhare 22.12.1975 tarihinde 2. davada bazı tadilâtlar yapıl-mış ve bunun akabinde sanığa tekrar her üç dava da okunmuştur. Bu kez de sanığın bunları da kabul etmediğini bildirmesi üzerine duruşmaya geçilmiştir. Bundan da görüleceği gibi sanık Ceza Usulü Kanununun 69. maddesinden herhangi bir şekilde faydalanma yolu-nu tutmamıştır.
İstinafın reddi için yukarıdaki söylenenler kâfidir. Fakat davanın esasına da kısaca değinmeyi faydalı buluyoruz.
İstinafa mevzu bahis olan 1975 Barış ve Özgürlük Bayramı Af Yasasının tadil edilmiş şekli ile 3(ç) ve 3(d) maddeleri aynen ş-öyledir:-
3. (a) ...............
(ç) Devlet nüfuzunu kötüye kullanarak veya görevini
suistimal ederek, devlet bütçesini zarara sokanlar veya çıkar sağlayanlar;
(d) Hile, nüfuz suistimali veya yanıltma yoluyle devlete
karşı suç işleyenler, bu- yasa kurallarından
yararlanamazlar.
Sanık aleyhine getirilen 3 dava aynen şöyledir:
İTHAM OLUNDUĞU SUÇ
Birinci Dava
1.
Fasıl 154 Ceza Kanununun 255 ve 265(1) maddelerine aykırı davar sirkati.
SUÇUN TAFSİLATI
Sanık 1-975 yılının Ağustos-Eylül ayları içerisinde, Siryanahor köyü civarından, İddia Makamınca meçhul bir günde, görevi icabı bir emanetçi olarak tasarrufunda bulundurduğu Kıbrıs 'fürk Federe Devletine ait K.L. 1404.- kıymetinde 117 adet koyunu kendi menfaatına -tahsis etti, yani işbu koyunları satıp koyunların bedeli olan K.L.1404.-yı hile yolu ile zimmetine geçirdi.
İTHAM OLUNDUĞU SUÇ
2. İkinci Dava
Fasıl 154 Ceza Kanunu'nun 255 ve 267'ci maddelerine aykırı- amme memuru tarafından sirkat.
SUÇUN TAFSİLATI
Sanık, 1 Kasım 1974-31 Aralık 1974 tarihleri arasında İddia Makamınca bilinmeyen bir günde Akdeniz köyünde, Kıbrıs Türk Federe Devleti Amme Hizmetlerinde Ganimet Hayvanlar Sorumlusu olarak istihdam- edildiği bir esnada istihdamı dolayısıyle tasarrufuna geçen Kıbrıs Türk Federe Devletine ait K.L.1404.- kıymetinde 117 adet koyunu sirkat etti.
İTHAM OLUNDUĞU SUÇ
Üçüncü Dava
Fasıl 154 Ceza Kanununun 255 -ve ve 270(bj maddelerine aykırı acente tarafından sirkat.
SUÇUN TAFSİLATI
Sanık 2'nci davada zikrolunan aynı tarih ve mahalde, salimen muhafaza etmesi için Kıbrıs Türk Federe Devleti namına kendisine emanet olarak verilen K.L-.1404.- kıymetinde 117 adet koyunu sirkat etti.
Bu davalar ve davalar ile ilgili tafsilât incelendiğinde, l. ve 2. davaların tasfilât kısmında dava konusu hayvanların K.T.F. Devletine ait olduğu iddiası açık olarak görülmektedir. 2. dava ile ilgili tafsil-âtta ayrıca sanığın K.T.F.D. Amme Hizmetinde Ganimet Hayvanlar Sorumlusu olarak istihdam edildiği de belirtilmektedir. 3. davada ise dava konusu hayvanların K.T.F. Devleti namına sanığa emanet olarak verildiği kaydedilmektedir. Bu böyle olduğuna göre, dava-lara oldukları şekilde ve bu konuda herhangi bir şahadet verilmeden bakıldığı zaman dava konusu hayvanların K.T.F. Devletine ait olduğu ve bir görev ve nüfuz suistimali mevzubahis olabileceği ve bu nedenle suçların Af Yasası kapsamına giremiyeceği görülmek-tedir.
Yukarıdaki nedenlerden ötürü istinaf reddolunur.
(Ahmet İzzet) (Orhan Z. Bilgehan) (Salih S. Dayıoğlu)-
- Yargıç. Yargıç. Yargıç.
4 Mart, 1976.
Full & Egal Universal Law Academy