-Yargıtay/Ceza 7/78
(Dava No. 2648/77;Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ahmet İzzet, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
İstinaf eden: Selçuk Avkıran, Lefkoşa. (Sanık)
ile-
Aleyhine istinaf edilen: K.T.F.D. Başsavcılığı, Lefkoşa.
- A rasında.
İstinaf eden namına: Ümit Süleyman Onan.
Aleyhine istinaf edilen namına: Osman Enginsoy.
Rûşvet yoluyla para temin etmeye teşebbüs - Fasıl 154 Ceza Yasasınııı 100(a) ve 366. maddelerine aykır-ı rüşvet yoluyla para temin etmeye teşebbüs.
Rüşvet - İstenen veya alınan rüşvetin geçmişte yapılan ya da gelecekte yapılacak olan bir iş için olması gereği.
Şahadet - İthamnamenin birinci geçmişte yapılan bir iş için rüşvet istendiğini içermesi - Duru-şmada verilen şahadetin daha sonra yapılan bir ihale ile ilgili olması.
Mahknmiyet aleyhine istinaf - Rüşvet yoluyla para temin etmeğe teşebbüs - Ilk Mahkemenin Sanığı 200KL. para cezasına mahkûm etmesi - Sanığın ileride yapılacak olan ihalelerde Müştekiy-e yapacağı yardım için rüşvet isteme suçundan mahkûm edilmesiİthamnamede böyle bir iddianın olmaması.
OLAY: İtfaiye servislerine araç-gereç ve teçhizat satın almak amacıyla bir ihale açıldı ve ihaleyi Ali Gürsoy kazandı. İhaleyi kazanan Ali Gürsoy'un şa-hadetine göre Sanık ofisine gelerek ihalenin kendisine kaldığını söyledi. Daha sonra yüzü ve gözü ile bazı jestlerde bulunan Sanık "böyle bir haberi Rum tüccarına götürmüş olsaydım bana en az 2000KL. verirdi" dedi. Ali Gürsoyun benden rüşvet mi istiyorsun -diye sorması üzerine Sanık
"evet" cevabını verdi. Şikâyetçi bu teklifi reddetti ve Sanık,
"diğer ihalelerde görüşeceğiz, seni pişman edeceğim" diyerek ayrıldı. Bir süre sonra uçak alanı için ihale açıldığında Ali
Gürsoy teklifini komisyona sundu ve Sanığı-n da Halil Mustafa ismi altında dolaylı olarak ihaleye katıldığını öğrendi ve Sanığı şikâyet etti. İlk Mahkeme Sanığı suçlu bularak 200KL. para cezasına mahkûm etti.
Sanık, davanın suç unsurlarının ispat edilemediğini ileri sürerek mahkûmiyet kararını ist-inaf etti.
SONUÇ: İlk Mahkemenin Sanığı gelecek ihalelerde yapacağı yardım nedeniyle rüşvet isteme suçundan mahkûm ettiğini halbuki ithamnamenin Sanığın geçmişte kalan bir ihaleden rüşvet istemekle itham edildiğini dikkate alan Yüksek Mahkeme Sanığı beraat- ettirdi.
HÜKÜM
Ahmet İzzet:
Sanık Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Fasıl 154 Ceza Yasasının 100(a) ve 366. maddelerine aykırı olarak 1 Mayıs 1976 ile 31 Mayıs 1976 tarihleri arasında, Kıbrıs Türk Federe Devleti Amme Hizmeti olan İtfaiye Servisinde kumandan- muavini olarak istihdam olunduğu bir zamanda, itfaiye ihalesini kazanmış bulunan Lefkoşa'da mukim Ali Gürsoy'dan komisyoncu kisvesi altında rüşvet yolu ile KL2000.- nakit para temin etmeye teşebbüs etmekten itham olundu.
Alt Mahkemenin bulgularına göre o-lay şöyle ceryan etti:
Şikâyetçi Ali Gürsoy Lefkoşa'da ticaretle uğraşan birisi olup, Gürsoy ve Oğulları Ltd. isimli bir şirketin sahibi ve müdürüdür.
14 Ekim 1975 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğü itfaiye servislerine araç, gereç ve teçhizat satın alına-cağı hususunda bir ihale ilânı yaptı, ve ilânda şartnamenin ve örneklerin İtfaiye Müdürlüğünden temin edilebileceğini belirtti. Teklif vermek amacı ile Ali Gürsoy İtfaiye Müdürü olan sanıktan randevu istedi ve şartname ile örnekleri almak için sanık ile bu-luştu. Şikâyetçiye göre sanık ile o gün ilk defa tanışıyordu. Şikâyetçi şartname ve örnekleri alarak İngilterede itfaiye araçları satan firmalar ile temasa geçti ve üç firmanın mamulleri ile ihaleye ka.tıldı. Bir süre sonra ihaleye dahil eşyaların bir kısm-ının Türkiye'de imal edildiğini ve oradan alınacağını öğrendi.
1976 Mart sonu veya Nisan başında İhale Komisyonu sanığa aynı fiatları verebilirse ihalenin kendisine kalacağını bildirdi. Şikâyetçi Merryweather firması ile temas etti ve aynı fiatları verebi-leceğini İhale Komisyonuna bildirdi. Bunun üzerine bir müddet sonra ihale şikâyetçiye kaldı.
İhale şikâyetçiye kaldıktan bir müddet sonra bir gün saat 1.00 civarında sanık şikâyetçinin ofisine giderek ihalenin kendisine kaldığını söyledi ve "uçak alanı iç-in bazı itfaiye araç ve gereçleri satın alınacak" dedi ve yüzü ve gözü ile bazı jestlerde bulundu. Şikâyetçi sanığa "ne demek istiyorsun" diye sordu. Sanık da "böyle bir haberi Rum tüccarına götürmüş olsaydım bana en aşağı KL2000.- verirdi" dedi. Şikâyetçi-nin "Rumlar işlerini böyle mi yapardı" demesi üzerine sanık "evet" dedi ve şikâyetçiye birlikte iş yapmasını isterse aynı yoldan gitmesini tavsiye etti. Bunun üzerine şikâyetçi "kardeşim, benden rüşvet veya komisyonluk mu talep ediyorsun" diye sorduğu zama-n sanık "evet" diye cevap verdi. Bunun üzerine şikâyetçi sanığa işlerini rüşvet ile yürütmediğini ve kesinlikle rüşvet veremeyeceğini, ancak izaz, ikram isterse KL300-500.-lık ziyafet verebileceğini söyledi. Bunu reddeden sanık kapıdan çıkarken "yine pek y-akında diğer ihalelerde görüşeceğiz, seni pişman edeceğim" dedi.
Sanığın rüşvet istemesi şikâyetçiyi huzursuz etmekle beraber o zaman herhangi bir şikâyette bulunmadı. Bir süre sonra uçak alanı için alınacak olan yangın araçları ihalesine katıldı. İhale 1-8 Haziran 1976 tarihinde kapanıyordu. Merryweather'den aldığı bilgi üzerine şikâyetçi ihalesini komisyona sundu. Bu arada da sanığın Halil Mustafa ismi ile dolaylı olarak ihaleye katıldığını öğrenen şikâyetçi, ihaleyi saptırmasını önlemek için sanığı komis-yona şikâyet etti.
Alt Mahkeme sanığı suçlu bularak' onu KL200.- para cezasına mahkûm etti. Mahkûmiyet kararından istinaf eden sanık, özetle, ibraz olunan şahadetle davanın suç unsurlarının isbat edilmediğini iddia etti.
Fasıl 154, Ceza Yasasının 100(a) -maddesi aynen şöyledir:
"100. Any person who -
(a)being employed in the public service, and being charged with the performance of any duty by virtue of such employment, corruptly asks, receives or obtains, or agress or attempts to receive or obtain, any p-roperty or benefit of any kind for himself or any other person on account of anything already done or omitted to be done or to be afterwards done ore omitted to be done, by him in the discharge of the duties of his office; ...... ................... is gui-lty of a misdemeanour and is liable to imprisonment for three years, and also to a fine."
Bu maddeye göre istenen veya alınan rü-şvet, ya geçmişte yapılan ya da gelecekte yapılacak olan bir iş için olmalıdır.
Sanık aleyhine getirilen davayı okuyacak olursak istendiği iddia olunan rüşvet, itfaiye servisine alınan itfaiye araçları ile ilgili oIduğu anlaşılmaktadır. Davada sanığın "İt-faiye Aracı ihalesini kazanmı bulunan" Ali Gürsoy'dan rüşvet istediği iddia olunmaktadır. bir deyimle, sanık, rüşvet istediği zamandan evvel yaptığı bir iş için rüşvet istemiştir. Bu davada sanığın ileride yapacağı bir iş için rüşvet istediğine dair hiç bi-r iddia bulunmamaktadır.
Üzücûdür ki çok önemli olan bu hususun başlangıçta Alt Mahkemede bütün ilgililer tarafından idrak edilmemesi karışıklığa sebep oldu. Mahkemenin hükmü incelendiği zaman görülecektir ki, gerek iktibas edilen içtihat kararları gerek-se bulgular, 2. ihale ile yani sanığın geçmişte yaptığı bir iş ile değil de, istikbalde yapacağı bir iş ile ilgilidir. Alt mahkeme hükmünde şöyle dedi:
"Birşey yapacağına Ali Gürsoy'un inanması için nedenler var mıydı? Sanık 1. ihaleyi yapan itfaiye servi-slerinin en yetkili kişisiydi. ............................................ Konuşmanın sonunda Sanık teklifini kabul etmediği için Ali Gürsoy'u pişman edeceğini söyledi. Bütün bunlar iki birı liranın havadan istenmediğini ve karşılığında sanığın birşeyler -yapmasının söz konusu olduğunu gösterir. Sadece teklif kabul edilmediği için, yapılacak hizmetin ayrıntıları ortaya çıkmamıştır."
Bu pasajdan ve bilhassa altı çizilen sözcüklerden görüleceği gibi, sanık ileride yapılacak olan ihalelerde müştekiye yapacağı- yardım için rüşvet isteme suçundan mahkûm edilmiştir. Daha önce de belirttiğimiz gibi ithamnamede buna dair hiçbir iddia yoktu. İstinafın duruşmasında iddia makamı tarafından bulunan Savcı, ithamnamenin birinci ihale ile yani geçmişte yapılan bir işle ilg-ili olduğunu kabul etmiştir.
Sanık aleyhine getirilen dava l. ihale ile ilgili olduğundan, duruşmada verilen tüm şahadet 2. ihale ile ilgili olduğundan ve Alt Mahkeme hakimi de bu şahadete dayanarak sanığı itham ettiğinden, kanımızca mahkûmiyet hatalı idi-. Bu sebeple istinafın kabul olunması gerekir.
Sonuç olarak istinaf kabut edilerek, alt Mahkemenin mahkûmiyet kararı iptal edilir.
( Ahmet İzzet ) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Yargıç Yargıç Yargıç
27 H-aziran 1978
Full & Egal Universal Law Academy