-D. 14/2020 Birleştirilmiş
Yargıtay/Ceza No: 75/2019-32/2020- 37/2020-44/2020
(Girne Teminat No: 324/2019
Girne Ceza Dava No: 9452/2019)

YÜKSEK MAHKEME -HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Tanju Öncül, Bertan Özerdağ, Peri Hakkı

Yargıtay/Ceza No: 75/2019
(Girne Teminat No: 324/2019)

İstinaf eden: Bulut Akacan, Merkezi Cezaevi - Lefkoşa
- (Zanlı No.3)

ile

Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(Davayı İkame Eden)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden- namına: Avukat Kıvanç M. Riza, Avukat Mustafa B. Asena ve Avukat Yusuf Tekinay
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Emine Taşkın

Yargıtay/Ceza No: 32/2020
(Girne Ceza Dava No: 9452/2019)

İstinaf eden: Bulu-t Akacan, Merkezi Cezaevi - Lefkoşa
(Sanık No.1)

ile

Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(Davayı İkame Eden)

- A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Yusuf Tekinay
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Emine Taşkın

Yargıtay/Ceza No: 37/2020
(Girne Ceza Dava No: 9452-/2019)

İstinaf eden: Bulut Akacan, Merkezi Cezaevi - Lefkoşa
(Sanık No.1)

ile

Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(Davayı İk-ame Eden)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Yusuf Tekinay
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Emine Taşkın

Yargıtay/Ceza No: 44/2020
(Girne Ce-za Dava No: 9452/2019)

İstinaf eden: Bulut Akacan, Merkezi Cezaevi - Lefkoşa
(Sanık No.1)

ile

Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
- (Davayı İkame Eden)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Yusuf Tekinay
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Emine Taşkın

Girne Kaza Mahkemesi Yargıcı Meltem Dündar'ın, Teminat N-o 324/2019 sayılı teminat duruşmasında, 18.9.2019 tarihinde verdiği karara karşı, Zanlı No.3 tarafından yapılan istinaftır.

------------

K A R A R

Tanju Öncül: Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Bertan Özerdağ okuyacaktır.

Bertan Özer-dağ:
Bu istinafta İstinaf Eden/Sanık No.1 bundan böyle yerine göre Zanlı veya Sanık, aleyhine İstinaf Edilen/İddia Makamı ise sadece İddia Makamı olarak anılacaktır. Sanığın müracaatı üzerine 32/2020, 37/2020 ve 44/2020 sayılı istinafların 75/2019 sayıl-ı istinaf altında konsolide edilerek birlikte dinlenilmesine emir verildi.

İSTİNAFA İLİŞKİN OLGULAR

Sanık aleyhinde başlatılan 4/2008 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasası ve 31/2009 sayılı Şans Oyunları Yasası'na aykırı olarak interne-t üzerinden kumar oynatmak suçuna ilişkin tahkikat neticesinde tutuklanmış ve 18.9.2019 tarihinde teminata bağlanması hususunda Zanlı No.1 ve No.2 ile birlikte mahkemeye çıkartılmıştır.

Teminat duruşmasında İddia Makamı Alt Mahkemeden açıkça Sanığın tut-uklu yargılanması yönünde bir talepte bulunmadı. Teminat duruşması neticesinde diğer Zanlıları teminat şartlarına bağlı olarak yargılanmalarında hazır bulunmak üzere serbest bırakan Alt Mahkeme, Sanığın tutuklu kalmasına ve davaları görüşülünceye kadar he-r halükârda 3 ayı geçmemek üzere Merkezi Cezaevinde hükümsüz tutuklu olarak muhafazasına emir verdi.

Alt Mahkeme bu kararına ulaşırken meseleyi Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usülü Yasası'nın 23 A maddesi ve teminat emri konusundaki içtihadi prensipler ta-htında inceleyerek, Sanığın aleyhindeki ithamlardan mahkûm olması halinde alması muhtemel cezanın hapis cezası olabileceğine, Sanığın halen teminata bağlı bir kişi olduğuna ve Girne Ağır Ceza Mahkemesinde görüşülen bir davada sanık sıfatını haiz olduğuna b-u nedenle, diğer Zanlılardan ayrı değerlendirilmesi gerektiğine, teminata bağlanmasının Sanığın yargılamasını sulh ve sükûn içerisinde beklemesi noktasında yeterli olmayacağına, bu nedenle mahkemenin gerekçeleri belirtmek kaydıyla Zanlılar arasında ayrım y-apabileceğine, Sanığın muhatap olduğu, halen Girne Ağır Ceza Mahkemesinin gündeminde olan vahim zarar ve ciddi darp ithamına konu suçta rolünün oldukça ciddi mahiyette olduğuna ve bunun Zanlılar arasında farklılık yarattığına, Sanığın bazı kefillerinin yet-erli mal varlığını haiz olduğuna, bazılarının ise yeterli malvarlığını haiz olmadığına bulgu yaptıktan sonra Sanığın serbest kalması halinde yeniden suç işlemesinin kuvvetle muhtemel olduğu sonucuna vardı.

Sanık Avukatı bu karardan huzurumuzdaki Yargıta-y/Ceza 75/2019 sayılı istinafı dosyaladı.

Alt Mahkemenin kararında bahsettiği üzere, Sanık 12.11.2019 tarihinde Girne Ağır Ceza Mahkemesindeki 1046/2019 sayılı ceza davasından mahkûm oldu ve Mahkeme tarafından 2 yıl hapislik cezasına çarptırıldı.

Da-ha sonra Sanık aleyhine, Girne Ağır Ceza Mahkemesinde 9452/2019 sayılı ceza davası dosyalandı ve Sanık aşağıdaki üç davadan itham edildi:

1.dava, 31/2009 sayılı Şans Oyunları Yasası'na aykırı olarak elektronik ortamda ve internet üzerinden paralı kumar- oynatma,
2.dava, 31/2009 sayılı Şans Oyunları Yasası'na aykırı olarak elektronik ortamda ve internet ortamında kumar oynanmasına müsade etme, ve
3.dava, 67/99 sayılı Beden Eğitimi ve Spor Yasası'na aykırı olarak internet üzerinden kumar oynatma.

Sanı-k aleyhindeki davalar dosyalandıktan sonra ilk tahkikat amaçlı olarak mahkemeye çıkarıldı. İlk tahkikat duruşması COVİD 19 kısıtlamaları dönemine ve bu kısıtlamalara bağlı sokağa çıkma yasağına denk geldiği cihetle, ilk tahkikat kısmen dinlenmiş (partly he-ard) olarak yarıda kaldı. İlk tahkikat Alt Mahkeme tarafından tekrardan 4.6.2020 tarihine tayin edildi. Sanık Avukatı Alt Mahkemede 4.6.2020 tarihli celsede, daha önce dosyaladıkları yazılı teminat değişikliği başvurusunu geri çekti ve sözlü bir başvuruda -bulunarak, Sanığın mahkûm olduğu davadan istinaf dosyaladıklarını, şartlı tahliye tüzüğüne getirilen geçici değişiklik nedeniyle cezasının üçte birini çekmesi halinde şartlı tahliyeye başvuru hakkı elde edebileceğini belirttikten sonra kalp sağlığı problem-i yaşayan Sanığın ilk tahkikat aşamasındaki davalardan teminata bağlanıp serbest bırakılmasını talep etti. İddia Makamı ilgili günde bu talebe karşı, "takdir mahkemenindir" beyanında bulundu.

Alt Mahkeme yapılan bu sözlü talebi tezekkür ettikten sonra i-lk tahkikat oturumu ertelenirken Mahkemenin Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası madde 48 altında bir değerlendirme yapmasından evvel Sanık Avukatının bir başvuruda bulunduğunu ifade ettikten sonra, her ertelemede Mahkemenin madde 48 altında bir değerl-endirme yaparken takdir hakkı kullanacağını ancak, bu takdir hakkının gerekçeye dayanması gerektiğini belirtti.

Alt Mahkeme, Sanık aleyhine Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasası'na aykırı hareket etmekten dolayı dava getirilmemiş olmakla birlikt-e, aleyhindeki ithamların yaygın ve organize suç kategorisine giren, ciddi suç mahiyetinde olduğuna, Sanığın teminata bağlanırken aleyhinde Girne Ağır Ceza Mahkemesi gündemindeki başka davalarından dolayı serbest kalması halinde suç işleme noktasında tehli-keliliği mevcut olduğuna ve bu tehlikeliliğin önüne geçmek bağlamında tutuklu kalmasına emir verildiğine, Sanığın mezkûr davadan mahkûm olmasına karşın, tehlikelilik riskinin bugün itibarıyla ortadan kalktığına bulgu yapmanın mümkün olmadığın karar verdi. -Alt Mahkeme Sanığın serbest kalmasına emir verilmesi halinde methalder olacak kişilerin tepkilerinin olacağını, Sanık Avukatının şartlı tahliye hakkı hususundaki beyan ve iddialarının ise dikkate alınamayacağını ifade etti. Alt Mahkeme, Sanığın ilk tahkika-tıyla ilgili sürecin Covid 19 kısıtlamaları kalktığından devam etmekte olduğu, bu nedenle, Sanığın sağlık durumu ile ilgili beyanlarının teminata bağlandığı esnadaki, önceki koşullar çerçevesinde bir değişikliğe gitmesinde etken olmadığı neticesine vardı. -Alt Mahkeme bu sonuç ışığında, Sanığın durumunda bir değişiklik olmadığından önceden verilen emirde bir değişiklik yapmayı uygun ve adil bulmadığını belirterek, Sanığın 11.6.2020 tarihine kadar Merkezi Cezaevinde tutuklu kalmasına emir verdi.

Sanık bu- emirden huzurumuzdaki Yargıtay/Ceza 32/2020 sayılı istinafı dosyaladı.

Sanık Avukatının 11.6.2020 tarihindeki duruşmada Alt Mahkemeye teminata bağlanma hususunda 4.6.2020 tarihli talebiyle ayni yönde bir talepte bulunması üzerine Alt Mahkeme, ayni ger-ekçelerle bu talebi yine reddetti. Bu karardan Sanık Yargıtay/Ceza 36/2020 sayılı istinafı dosyalamasına karşın bu istinaf duruşmasına başlanmadan önce geri çekildi.

Alt Mahkeme huzuruna 18.6.2020 ve 29.6.2020 tarihlerinde ilk tahkikat maksatlı çıkartılan- Sanığın Avukatı tarafından Sanığın serbest yargılanması hususunda Mahkemeden yine talepte bulunulmasına karşın Mahkeme bu talepleri önceki kararlarındaki ayni gerekçelerle mezkûr tarihlerde reddetti. Bu iki ret kararından sırasıyla huzurumuzdaki Yargıtay-/Ceza 37/2020 ve Yargıtay/Ceza 44/2020 sayılı istinaflar dosyalandı.

Alt Mahkeme Sanığı, 29.6.2020 tarihinde Fasıl 155 madde 93 altında yargılanmak üzere Girne Ağır Ceza Mahkemesine havale etti. Sanığın davası halen itham olarak Girne Ağır Ceza Mahke-mesi huzurunda günlüdür. Girne Ağır Ceza Mahkemesi, huzurunda itham olarak tayinli bulunan davada Alt Mahkemenin verdiği kararı dikkate alarak Sanığın huzurundaki davadaki yargılanması sırasında tutuklu kalmasına emir verdi.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Konsoli-de edilerek dinlenen istinaflardaki istinaf sebeplerini 3 başlık altında aşağıda özetledik,

Muhterem Alt Mahkeme, Sanığın davası görüşülünceye kadar tutuklu kalmasına emir vermekle hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Sanığın tutuklu yargılanmasına emir verm-ekle hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, ilk tahkikatta çıkan şahadeti kayda geçirmemekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI

Sanık adına hitapta bulunan Avukatlar istinaf duruşmasında özetle şu iddialarda bulundu,

Sanığın itham edildiği suçla- ilgili Alt Mahkemenin huzurunda Sanığı suça bağlayan hiçbir olgu veya şahadet bulunmamasına karşın, Sanığın tutuklu yargılanmasına emir verilmesi hatalıdır.

İddia Makamı tarafından tutukluluk talebi yapılmadan Sanığın tutuklu yargılanmasına emir verilm-esi hatalıdır.

Alt Mahkeme, teminat duruşmasında Tahkikat Memurunun, Sanığın tahkikata müdahale edeceği kısım kalmadığını ve uygun görülecek bir teminata bağlanabilir hususunu açıkça beyan etmesine karşın tutuklu yargılanmasına emir vermekle hata etmişt-ir.

Alt Mahkeme, tutukluluğa emir verecekseydi meseleyi Fasıl 155 madde 23 A altında değil, Fasıl 155 madde 24 altında tezekkür etmesi ve her halükârda 8 günü geçmeyen bir süre için Sanığın tutuklu kalmasına emir vermesi gerekirdi.

Sanığın başka suç iş-leme ihtimali olduğu yönünde bir iddia yapılmamışken bu gerekçe ile tutuklu kalmasına emir verilmesi hatalıdır.

Alt Mahkeme, Sanıkla ilgili tahkikat ilk başta Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasası'yla da ilgili olmasına, buna rağmen dosyalana-n ithamnamede sadece yasa dışı kumar oynatma ile ilgili dava getirilmesine ve ithamnamedeki suçun daha hafif bir suç olmasına karşın, Sanığın tehlikelilik ve suça meyililik arz ettiği nedenleriyle tutuklu yargılanmasına karar vermekle hata etti. Alt Mahkem-e, Sanığın tehlikelilik ve suça meyililik arz ettiği konusunda İddia Makamı tarafından hiçbir iddia yapılmadan bu yönde bulgu yapmakla veya bu hususu dikkate alarak karar üretmekle hata yaptı.

Alt Mahkeme, istinafa konu teminatlarla ilgili karar verirken-, o aşamada Sanığın aleyhine dosyalanan davadaki ithamları dikkate almayarak ve bu hususta yeniden bir değerlendirme yapmayarak hata yaptı. Alt Mahkemenin, Sanığın itham olduğu davada cezanın huşunetinin değişmiş olduğunu dikkate alarak teminat duruşmasınd-a tutukluluk konusunda tekrardan bir değerlendirme yapması gerekliydi.

Alt Mahkeme, Sanığın kronik kalp hastası olduğunu, Covid 19 nedeniyle risk grubunda olduğunu ve şahsi durumunu dikkate almayarak tutukluluğuna emir vermekle hata etmiştir.

Alt Mah-keme Sanıkla birlikte ayni ithamnamede yargılanacak olan diğer kişilerin arasında KKTC vatandaşı olmayanlar da olmasına karşın onları teminata bağlayarak serbest bırakmış buna karşın, KKTC vatandaşı olan Sanığın yargılamada hazır olmayacak gerekçesi ile tu-tuklu yargılanması için Merkezi Cezaevine gönderilmesine emir vermiştir. Bu nedenle Alt Mahkemenin vermiş olduğu karar kendi içerisinde çelişkili ve tutarsızdır. Keza, Sanığın yargılanmakta olduğu davada şikayetin geri çekildiği de kriter olmadığı gerekçes-i ile dikkate alınmamıştır.

Alt Mahkeme ilk tahkikat duruşmasında Sanığın ses kayıt sisteminden de dinlenilebilecek beyanlarını kayda geçirmemekle ve Avukatının itirazına rağmen bu talebi reddetmekle hata yapmıştır. Alt Mahkemenin bu kararı, Fasıl 15-5 madde 96'da düzenlenen ilk tahkikat kurallarına aykırıdır.
Alt Mahkeme, ilk tahkikat neticesinde havale yapıldıktan sonra Sanığın tutuklu mu serbest mi kalacağı konusunda bir değerlendirme yapması gerekirken bunu da yapmayarak hatalı davranmıştır.

Ne-tice itibarıyla, Sanıkla ilgili verilmiş tutukluluk kararı mahvedici ceza niteliğinde olduğundan, istinafların kabul edilerek Sanığın teminata bağlanarak serbest kalması gerekmektedir.

İddia Makamı adına hitapta bulunan Savcı ise hitabında özetle şu idd-ialarda bulundu:

Alt Mahkeme huzurundaki meseleyi yasal mevzuat ve içtihat kararları ışığında doğru bir şekilde inceleyip karar vermiştir. Her zanlı veya sanıkla ilgili verilecek teminat emirlerinin ayni olması gerekli değildir. Sanık ilk tahkikat tamam-lanarak yargılanmak üzere Ağır Ceza Mahkemesine havale edilmiş olup bu dava itham olarak tayinlidir. Bu nedenle, Sanığın tutuklu yargılanması kararı hatalı değildir.

İddia Makamı tarafından takdir Mahkemeye bırakılmış olsa ve açıkça tutukluluk talep edi-lmese dahi, Alt Mahkemenin Zanlının tutuklu kalmasına emir verme yetkisi vardır.

Sanığın yargılanmakta olduğu suçtan ağır bir ceza alması muhtemeldir. Bunun yanında, Sanığın suçla bağlantısının zayıf olduğu iddiası mesnetsizdir. Bu nedenle, Alt Mahkemen-in yasal mevzuat ve teminat prensipleri uyarınca varmış olduğu sonucun hatalı olmadığı açıktır.

Tahkikat memurunun, "tahkikat tamamlanmamış ve Sanığın tahkikata müdahale etme ihtimali yoktur." beyanından hareketle Sanık Avukatının, Sanığın 8 günlük sür-elerle tutuklu kalabileceği iddiası Anayasa ve yasal mevzuata aykırıdır.

Alt Mahkeme suçun yaygın ve ciddi bir suç olduğu hususunu dikkate alarak kapsamlı bir değerlendirme yaptıktan sonra tutukluluğa karar vermiştir. Bu nedenle, tutukluluk sürelerinin -uzatılmasına yönelik kararlarında hata olmadığı ortadadır.

Alt Mahkeme ilk tahkikat notlarını özetleyerek yazdığından Sanık Avukatının iddialarının mesnedi yoktur.

Dolayısıyla, istinafların ret ve iptal edilmesi gerekir.

İNCELEME
Tarafların iddia -ve argümanlarını, mesele ile ilgili olguları, dava dosyasındaki emare ve şahadeti ve istinaf sebeplerini tetkik ve tezekkür ettik. İstinaf sebeplerini ilk önce birbirleri ile bağlantılı olan 1. ve 2.istinaf başlıklarından başlayarak sırasıyla inceleriz.

-Muhterem Alt Mahkeme, Sanığı davası görüşülünceye kadar tutuklu kalmasına emir vermekle hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Sanığın tutuklu yargılanmasına emir vermekle hata etti.

Belirttiğimiz üzere her iki istinaf sebebi de Sanığın tutukluluğuyla ilgili -olduğundan birlikte incelenmesi uygundur. Sanık, konsolide edilerek dinlenen istinaflarında, Alt Mahkemenin tahkikat neticesinde teminat maksatlı tutuklu kalmasına emir vermekle, aleyhinde dava dosyalandıktan sonra davası ertelenirken ve ilk tahkikat netic-esinde tutuklu kalmasına emir vermekle hata yaptığı iddiasındadır.

Sanığın ilk önce yargılamada hazır olmasını sağlamak amacıyla tutuklu yargılanmasına karar ve emir verildiği, daha sonra aleyhine dava ikame edilerek mahkeme huzuruna çıkartıldığı, ilk ta-hkikat neticesinde yargılanmak üzere Girne Ağır Ceza Mahkemesine havale edildiği, Girne Ağır Ceza Mahkemesinin huzurunda davasının itham olarak tayin edildiği ve bu emirler sonucunda halen Lefkoşa Merkezi Cezaevinde bu mesele ile ilgili olarak hükümsüz tut-uklu olduğu sabittir. Sanık ayrıca Girne Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 1046/2019 sayılı davadan mahkûm edilerek 2 yıl hapislik cezasına çarptırılmıştır. Sanığın almış olduğu bu hapislik cezası halen tamamlanmamış olup infaz edilmektedir. Sanık söz konusu -mahkûmiyet ve hapislik cezası kararına karşı başka bir istinaf dosyalamıştır.

Konsolide edilerek dinlenen istinaflara konu Alt Mahkemenin tutukluluk emirlerinin tümü, Sanığın tutuklu kalacağı süre ve tarih açısından bu istinaf dinlendiği tarih itibarıyl-a geçmiştir. Yukarıda belirttiğimiz üzere, Sanığın davası halen Girne Ağır Ceza Mahkemesinde itham olarak tayinli olup yapılan hitaplardan anlaşılacağı gibi, Girne Ağır Ceza Mahkemesi Alt Mahkemenin vermiş olduğu kararları takip ederek konu istinafta olduğ-u cihetle tutuklulukla ilgili bir değerlendirmeye gitmemiştir. Böylelikle, Sanık halen itham olarak tayinli olan davada hükümsüz tutuklu olarak bulunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, sadece Sanık Avukatının belirttiği Yargıtay/Ceza 75/2019 sayılı istinaf d-eğil esasen tüm istinaflar akademik kalmıştır. Ancak, yukarıda belirttiğ