(765 S. K. m. 491, 522, 525) (647 S. K. m. 6)
Dava: Hırsızlıktan sanık Refik'in yapılan yargılanması sonunda; hükümlülüğüne ilişkin Kaman Sulh Ceza Mahkemesi'nden verilen 5.12.1975 günlü hüküm sanığın temyizi üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesince incelenerek, bozulmasına dair verilen 27.2.1976 gün ve 1299/1425 sayılı ilama karşı C.Başsavcılığınca 6. Ceza Dairesinin bozma kararının kaldırılarak hükmün onanması istemini bildiren 10.3.1976 gün ve 45 sayılı itiraz yazısıyle dosya 1. Başkanlığa gönderilmekle Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Hırsızlıktan sanık Refik'in TCK.nun 491/2, 522/1, 525 ve 647 sayılı kanunun 6. maddelerine tevfikan mahkumiyetine ve cezalarının ertelenmesine ilişkin hükmü özel daire: "Sanığın subuta ilişen temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak; birşeyin umuma açık bir mahalde umumun tekafülüne arz edilmiş olması ve muhafaza için ayrıca tedbire müracaat edilmemiş bulunması gerekir. Eşyanın umumun tekafülüne arzedilmiş olup olmadığının tayininde eşyanın tahsis ve istimalı şekline bu hususta devamlı örf ve adetin bulunup bulunmadığına bakılması gerekir. Belediyeye ait su inşaatında kullanılmak üzere yol kenarına bırakılmış olan büzler için yukarıda açıklanan şartlar bulunmadığı gözetilmeden TCK.nun 491/ilk maddesi yerine bilirkişinin yeterli olmayan beyanlarına dayanılarak yazılı şekilde uygulama yapılmasını yasaya aykırı bularak bozulmasına karar vermiştir.
C. Başsavcılığı itirazında: "Kaman ilçesi Çağırgan Kasabası Belediye su inşaatında kullanılmak üzere açılan su kanalı boyuna dizilen büzlerden iki adedinin sanık tarafından faydalanmak maksadı ile çalındığı sübuta ermiştir.
25.12.1975 tarihli celsede bilirkişi olarak dinlenen Yük. İnş. Müh. R. Köse "Mahalli örf ve adete büzlerin bulunduğu yer ve şartlara tahsis ve istimallerine göre umumun tekafülü altında bulunduğunu" sarahaten beyan etmiştir. TCK.nun 491/2. maddesinde aranan adet muktezası ve tahsiz ve istimal şartları olayda tamamen gerçekleşmektedir.
Mehaz İtalyan Ceza Kanunun uygulayan İtalyan Temyiz Mahkemesi adet muktezası şartının umumi, mahalli ve mıntıkavi olabileceği düşüncesinden hareketle kurumak için sokağa asılan çamaşırları, yol kenarına yığılan çakılları, abidelere konulan çelenkleri dahi umumun tekafülü altında kabul etmiştir.
TCK.491/2. maddesi unsurları gerçekleştiğinden özel daire bozmasının kaldırılması ve hükmün onanması" istenmiştir.
1 - Dosyaya ve toplanan delillere göre olay; sanığın Kaman ilçesi Çağırgan Kasabası belediyesine ait belediye ve YSE tarafından yaptırılan içme suyu yolu inşaatında kullanılmak üzere açılan kanal boyunca ve kırda bırakılmış iki adet ve toplam 15 lira değerli büzleri faydalanmak amacı ile çalmasından ibarettir.
2 - Kanun koyucu eşyanın yeri ve durumu icabı muhafazası mümkün olmadığı hallerde çalınmasını cezayı artırıcı bir neden olarak kabul ederken adet gereği yahut tahsis ve istimalleri itibariyle fiilin umumun tekafülü altında bulunan eşyaya karşı işlenmesi koşullarını aramıştır. Şu hale eşyanın umuma açık bir yerde olması ve özel korunma tedbirleri alınmayıp ancak adet gereği veya tahsis ve istimalleri itibariyle umumun tekafülü altında bulunması gerekmektedir.
Adet ise alışılmış göreneklerdir, yani umumililik vasfı gösterir.
Olaya konu olan büzler ise hemen hemen yurdun her yerinde uzak mesafelerden getirilen su yollarına ait kanalların kenarlarına bırakılması, günlük iş bitince bunları toplayıp yeniden bir depoya koymaya veya kırda başına bekçi bırakmaya olanak bulunmadığından adet haline gelmiştir. Mahkeme maddedeki adet gereğini mahallin koşullarına göre serbestçe takdir edebileceği halde bununla yetinmeyerek bu hususu yerel görenekleri bilmesi gereken ehil bir bilirkişiye de sorup saptamıştır. Esasen bu konuda Devlet Demir Yollarına ait demir yolu boyunca bırakılan travers demirleriyle suça konu büzler arasında hiç bir fark bulunmamaktadır.
Bu nedenlerle mahkemenin suçun nitelendirilmesinde oluşa usule ve yasaya aykırı bir takdir isabetsizliği görülmemiştir.
Bu itibarla C.Başsavcılığı itirazında ileri sürülen sebepler yerinde görüldüğünden itirazın kabulüne özel daire kararının kaldırılmasına ve mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmelidir.
2 - Çoğunluğa karşı olan görüş ise süreklilik ifade eden ilişkiler toplamıdır. Umumilik vasfı taşımalıdır, bu husus ise yeterince belli olmamakta ve oluşa göre eylem TCK. 491/ilk maddeye temas ettiğinden yukarıda alınan gerekçeleriyle özel daire bozma kararı yerinde görüldüğünden C.Başsavcılık itirazının reddine karar verilmesi gerektiği yolundadır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle C.Başsavcılığı itirazının kabulüne ve Yargıtay 6. Ceza Daireinin 25.12.1975 gün ve 1299/1425 sayılı bozma kararının kaldırılmasına ve Kaman, Sulh Ceza Mahkemesi'nin 25.12.1975 gün ve 608/545 sayılı hükmünün onanmasına depo parasının gelir kaydına 29.03.1976 gününde üçte kiyi geçen çoğunlukla karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy