(1412 S. K. m. 181, 188, 264, 265, 266)
Dava: Adam öldürmeye teşebbüs, kavgaya karışmak ve 6136 sayılı kanuna muhalefetten sanık Ahmet ve Recep'in hükümlülüklerine dair Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 19.2.1979 gün ve 344/32 sayılı hükümlülüklerine dair Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 19.2.1979 gün ve 344/32 sayılı hüküm sanıkların temyizi üzerine Yargıtay 1. Ceza Daerisence incelenerek bozulup yerine geri çevrilmiştir.
İlk hükümde direnmeye ilişkin aynı mahkemeden verilen 19.12.1979 gün ve 316/365 sayılı son hükmün Yargıtayca incelenmesi sanıklar tarafından süresinde verilen dilekçe ile istenilmiş, koşulu da yerine getirilmiş olduğundan dosya C. Başsavcılığının hükmün bozulması istemini bildiren 4.3.1980 gün ve 1/475 sayılı tebliğnamesiyle 1. Başkanlığa gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Öldürmeye teşebbüs, kavgaya karışmak ve 6136 sayılı yasaya muhalefet suçundan sanıklar Ahmet İnce ve Recep İnce'nin mahkumiyetlerine ilişkin hükmü, Özel daire: (1 - Keşfin Kandilli Rasathanesince bildirilen ve olay gününe tekabül eden günlerden birinde yapılmasına karar verildiği halde, 25.12.978 günü icra edilmesi, 2 - Keşif tutanağının hazır bulunan şahitlere imza ettirilmek suretiyle CMUK.nun 188/2. maddesine muhalefet edilmesi isabetsizliğinden, yerel mahkeme hükmünün sair hususlar incelenmeksizin bozulmasına) karar vermiş;
Yerel Mahkeme ise: (Her ne kadar mahkemelerince mahallinde 21.11.978 tarihinde keşif yapılmasına karar verilmiş ise de, aynı gün taraf vekilleri dilekçe verip "tanıkların keşif mahallinde hazır bulunmadığı, keşfin 25.12.1978 tarihinde tesadüf eden cumartesi günü yapılmasını" istediklerinden ve Kendilli Rasathanesi Müdürlüğünce 21.22.1978 de saat 21.30 ayın durumunun suç tarihindeki ay durumuna tekabül edeceği bildirildiğinden, tutuklu için sürüncemede kalmaması için bu talebin kabul edildiğini ve havanın karanlık ve bulutsuz olduğu müşahade edilerek keşfin tamamlandığını; Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 19.9.1978 tarihli cevabi yazısında "suç tarihinde havanın onda yedi nisbetinde bulutlu, kapalı ve yağışsız olduğu" bildirilmiş olmakla beraber 22.9.1978 tarihli bir başka yazıda "olay saatinde ayın semada olmadığı'nın da bildirilmesi ve havanın 7/10 nisbetinde bulutlu hale getirilmesi fennin gücü dışında bir husus olup, keşfin rasathanenin bildirdiği günde yapılmasını gerektiren bir hükmün de mevcut bulunmadığı gözönünde tutulduğunda, karanlık ve ayın olmadığı bir saatte tatbiki keşif yapılmasında yasaya aykırı bir yön bulunmadığı; CMUK.nun 188/2. maddesi sanığın bilirkişi çağırma hakkına ilişkin olup, bu maddede keşif tutanağının hazır bulunan şahitlere imza ettirileceğine dair her hangi bir hükmün yer almadığını; anılan yasanın imza zorunluluğu ile ilgili 181/3. maddesinin ilk tahkikatta sorgu hakiminin yapacağı işlere ilişkin olduğunu; keşifle ilgili 186. maddede, keşif dolayısı ile yapılacak bazı işlemler anlatılıp, hazır bulunacak kişilerin sayıldığını, keşif zaptı duruşma zabıtnamesinin devamı mahiyetinde olup, CMUK.nun 264 - 265 - 266. maddelerinde duruşma zaptının ne şekilde tanzim edileceğinin belirtildiğini; bu maddelerde tanıkların ilk tahkikatta olduğu gibi, tutanakları imzalayacakları hususunda bir sorumluluk getirilmediğini) ileri sürerek önceki hükmünde direnmiştir.
Olayın 15.9.1976 günü saat 21 - 21.30 sıralarında cereyan ettiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır:" 15.16.1976 gecesi saat 21.30 sıralarında 21-22.11.1978 gün ve 21-22.12.1978 geceleri saat 21.30 sıralarında tekabül edeceği" bildirilmiştir. Tanıkların bulundukları yerden sanıkları teşhis edip edemeyeceklerinin aydınlanması bakımından, temsili keşfin olay şartlarına uygun düşen gün ve saatte yapılmasında zorunluluk bulunmaktadır. Nitekim yerel mahkemece 18.9.1978 tarihli oturumda: "keşfin olaya tekabül eden gecede yapılmasına yarar bulunduğundan Kandilli Rasathanesinden cevap geldikten sonra keşif günün tayinine "karar verilmiş; 18.10.1978 tarihli oturumda ise, Kandilli Rasathanesi Müdürlüğünün 22.9.1978 tarihli cevabi yazısı okunduktan sonra: "... aya tekabül eden 21.11.1978 günü öğleden sonra gidilerek olay saatinde keşif icrası" karar altına alınmıştır. Hal böyle iken, sanık vekilinin 21.11.1978 tarihli dilekçesinde "keşif mahallinde tanıkların hazır bulunmadıklarını" bildirmesi üzerine, temsili keşfin, ayın yaşı ve durumu bakımından uygun düşen 21.12.1978 gecesi saat 21.30 sıralarında yapılması gerekirken, gerek gün ve gerekse olay saati bakımından uygun düşmeyen 25.12.1978 gecesi saat 19.30 da yapılması, olay şartlarına uygun şekilde keşif yapıldığı hususundaki kuşkuları ortadan kaldırmayacağından, yerel mahkeme direnme kararında bu konuda gösterilen gerekçe yerinde bulunmamıştır. Ceza Genel Kurulunun 22.1.1979 tarihli kararında da belirtildiği üzere, duruşma dışında yapılan keşif bir soruşturma işlemidir. Bu nedenle bir tutanakla tespiti zorunludur. Bu tutanağın CMUK.nun 181. maddesi uyarınca hakim, zabıt katibi ve hazır bulunan alakadarlarca imzalanması gerekir. Anılan yasa hükmü ilk soruşturma sırasındaki tahkik işlemlerini içermekte ise de, duruşma dışında yapılan keşfinde bir tahkik işlemi olduğu ve yasada başkaca da hüküm bulunmadığı cihetle 181. maddedeki kuralın tüm keşif işlemlerinde uygulanması zorunludur. Zira 181. madde genel bir usul kuralını getirmektedir. Doktrinde de konu bu şekilde kabul edilmiş ve yorumlanmıştır.
Bu itibarla sanıklar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne ve direnme hükmünün bozulmasına karar verilmelidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, yerel mahkeme direnme hükmünün tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak BOZULMASINA depo parasının geri verilmesine, 2.6.1980 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy