(765 S. K. m. 24, 72)
Dava: 6085 sayılı yasaya aykırı davranışta bulunmaktan sanık Ali Doğan'ın hükümlülüğüne dair İzmir 1. Sulh Ceza Mahkemesinden verilen 15.12.1980 gün ve 5468/5559 sayılı hüküm, sanığın temyizi üzerine Yargıtay 7. Ceza Dairesince incelenerek bozulup yerine geri çevrilmiştir.
İlk hükümde direnmeye ilişkin aynı mahkemeden verilen 26.3.1981 gün ve 1097/1230 sayılı son hükmün Yargıtayca incelenmesi C.Savcısı tarafından süresinde verilen dilekçe ile istenilmiş olduğundan, dosya C.Başsavcılığının hükmün Bozulması istemini bildiren 6.5.1981 gün ve 7/2734 sayılı tebliğnamesiyle Birinci Başkanlığa gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 6085 sayılı yasaya muhalefet suçundan sanık Ali Doğan'ın eylemine uyan anılan yasanın 31. maddesi delaletiyle 58/C maddesi, TCK.nun 2248 sayılı kanunla değişik 24. maddesi gereğince takdiren ve teşdiden 10.000 lira hafif para cezası ve 2 ay hafif hapis cezasıyla tecziyesine, hafif para cezasına çevrilmesine, TCK.nun 72. maddesi gereğince verilen cezalar toplanarak sanığın 13.000 lira hafif para cezasıyla tecziyesine ilişkin hükmü, Özel Daire: (Gerek Hükmü fıkrası ve gerekse gerekçeli kararda 6080 sayılı yasanın 252 sayılı yasa ile değişik 31, 58/C maddeleri gereğince takdiren tertip olunan temel para cezasının miktarı ile 2248 sayılı yasanın 23. maddesiyle değişik 5435 sayılı yasanın 2. maddesi gereğince yapılan artırma oranlarının hertürlü denetime olanak verecek biçimde açıklanmaması suretiyle CMUK.nun 260/3. maddesine muhalefet edilmesi) isabetsizliğinden bozmuş; yerel Mahkeme ise: (Mahkememizce verilen ilk kararda her iki cezanın takdiren ve teşdiden azami hadlerinin verildiği açıkça yazılıdır. Cezaların azami hadleri takdir edilmiş olduğuna göre, temel cezayı bu bakımdan bildirmeye gerek yoktur. 6085 sayılı kanunun 58/C maddesi 300 liradan aşağı olmamak üzere başlar. Bu temel cezanın değişiklikten evvel son sınırı TCK.nun 24. maddesine göre 1000 liradır. Özel Dairenin anlayışına göre değişiklikten sonra eski cezanın azami haddi olan 1000 lirayı temel ceza olara kabul etmek gerekir. Ancak bu halde, Ceza 5 mislinden fazla artırılamıyacağına göre, para cezasının asami haddinin 5000 lirayı tecavüz edememesi gerekir. Halbuki TCK.nun 24. maddesindeki hafif para cezası 1000 liradan 10.000 liraya yükseltilmiştir. Bu şekilde sıkı sıkıya şekle bağlanmak bugünkü hayatın süratle geliren ihtiyaçlarına ters düşmektedir) gerekçesiyle önceki hükmünde direnmiştir.
Dosyaya oluşa ve mevcut delillere göre:
Sanığın karayolunda alkol almış vaziyette motorlu vasıta kullandığı tespit edilmiştir.
6085 sayılı yasanın 58/C maddesinde: (Bu çeşit eylemde bulunanların 300 liradan aşağı olamamak üzere hafif para cezası ve 15 günden 2 aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılacakları) hükme bağlanmıştır.
TCK.nun 24. maddesinin 2248 sayılı yasa ile değişik son şekline göre: (Hafif para cezası, 500 liradan 10.000 liraya kadar tayin olunacak bir paranı devlet hazinesine ödenmesinden ibarettir.
Oluşda ve sübutta yerel mahkeme ile Özel DAire arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık konusu olan husus 2248 sayılı Yasanın uygulanma biçimine ilişkin bulunmaktadır.
Ceza Genel Kurulunun 20.4.1981 ggün ve 33/140 sayılı kararında ayrıntılarıyla açıklandığı gibi, belirli yasalarda artış yapıldığında cezaların asgari ve azami hadleri değiştirilmektedir. Tüm yasalarda mevcut para cezalarında da değişiklik yapıldığında artış, para cezalarının asgari ve azami hadleri olduğu gibi bırakılarak, ceza misil arıtrmasına tabi tutulmaktadır. Bu konuda memleketimizde birkaç yasa vardır.
İlk defa 17 Nisan 1337 tarih 222 sayılı kanun ile para cezaları 5 misline çıkarılmıştır. Bilahare 16.6.1949 günlü Resmi Gazetede yayınlanan 5435 sayılı TCK.nun Bazı maddelerin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun 2. maddesi ile para cezaları belirli tarihlere göre muayyen nisbetlerde misil arttırmasına tabi tutulmuştur. Bu para cezalarında misil arttırması son defa 22.6.1979 günü ve 2248 sayılı yasanın 23. maddesi ile yapılmıştır. 2248 sayılı yasanın 23. maddesiyle yapılan değişiklik 5435 sayılı yasanın 2. maddesinin dayandığı maksada, para değerinin düşmesi sonucu para cezalarından beklenen amacın elde edilmemesi düşüncesine dayanmaktadır. Maddeler kapsam ve yazım itibariyle birbirine tamamen uygundur. Yeni bir yasa olmakla beraber 2248 sayılı yasa, 5435 sayılı yasada ayrı bir yasa olarak düşünülemez. Zira 2248 sayılı yasanın 23. maddesiyle 5435 sayılı yasanın 2. maddesi değiştirilmiştir. Şu halde gerek 5435 sayılı yasanın 2. maddesi, gerekse bu maddede değişiklik yapan 2248 sayılı yasanın 23. maddesi para cezalarını belirli tarihlere göre muayyen nisbetlerde misil arttırmasına tabi tutmuştur. Yasa maddeleri para cezalarının asgari ve azami hadlerini olduğu gibi bırakmıştır. Uygulamada, misil arttırması yasalardaki para cezalarının asgari ve azami hadlerini değiştirmediğine göre bu hadler arasında takdir edilecek para cezasının, 5435 sayılı yasanın değişik 2. maddesinde belirtilen nisbet dairesinde misil arttırmasına tabi tutulması suretiyle yapılacaktır.
Yerel mahkeme kararı incelendiğinde, hükmedilen 10.000 lira hafif para cezasının ne kadarının temel ceza olduğu, ne nisbette misiil artırmasına tabi tutulduğu belli değildir. Bir an için temel cezanın doğrudan doğruya azami had olan 10.000 lira olarak tespit edildiği varsayılsa bile, bu hususun kararda açıkça belirtilmeli ve bu nedenle 5435 sayılı yasa hükümleri gereğince misil artırılması yapılamadığı denetime olanak verecek biçimde açıklanmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle, tebliğnamedeki isteme uygun şekilde direnme hükmünün bozulmasına, 22.06.1981 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy