(765 S. K. m. 81)
Dava: Kasten adam öldürmekten sanık Ahmet'in hükümlülüğüne dair (İskendurun Ağır Ceza Mahkemesi)nden verilen 11.10.1983 gün ve 125-138 sayılı hüküm, re'sen temyize tabi olduğundan, Yargıtay Birinci Ceza Dairesi'nce incelenerek 6.3.1984 gün ve 711 -945 sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilmiştir.
C. Başsavcılığı 'nın, CMUK.nun 322. maddesi uyarınca Özel Daire kararının kaldırılarak hükmün onanması istemini bildiren 20.4.1984 gün ve 68 sayılı itiraznamesiyle dosyanın Birinci Başkanlığa gönderilmesi üzerine; Ceza Genel Kurulun'ca okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Adam öldürmek suçundan sanık Ahmet'in TCK.nun 448, 51/1, 59, 31 ve 33. maddeleri gereğince 15 sene ağır hapis cezası ile mahkumiyetine, Tosya Sulh Ceza Mahkemesi'nce hırsızlık suçundan verilen iki ay hapis cezasının 1200 lira ağır para cezasına çevrildiği ve bu cezanın infaz edildiği anlaşıldığından, sanığa verilen ağır hapis cezasının genel tekerrür sebebiyle TCK.nun 81/1. maddesi gereğince takdiren 1/20 nisbetinde artırılmasına, ancak TCK.nun 81/3. maddesi hükmü gözönünde tutularak sonuç olarak sanığın 15 sene 2 ay hapis cezası ve fer'i cezalarla tecziyesine ilişkin hükmü, Özel Daire:
(Sanığın tekerrüre esas olan mahkumiyeti 1200 lira olmasına göre, 300 lira yerine 1 gün hesabı ile 4 gün tekerrürden cezanın artırılması gerekli iken iki ay artırılması) isabetsizliğinden bozmuştur.
Bu karara karşı itiraz yoluna başvuran C. Başsavcılığı'nca :
(Kanımızca Özel Daire, sanığın tekerrüre esas alınan sabıkasının 1200 lira temel ağır para cezası olduğu gözleminden hareket etmiştir. Gözlem böyle olunca da yargı doğru görüntülenmekte ise de, 1200 lira ağır para cezasının mahkemenin kabulü veçhile temel ceza değil, kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezadan muhavvel ceza bulunduğu aşikardır.
Tosya C. Başsavcılığı'nın 20.8.1982 gün ve 4266 sayılı sabıka bildiriminin (5) sayılı bendinde, bu cezanın hırsızlık suçundan verildiğine işaret olunmakta, sanık da durumda tutanağının 10. sahifesinde hırsızlıktan iki ay hapse hükümlendirildiğini, ancak paraya çevrildiğini ikrar etmektedir. TCK.nun hırsızlık suçlarına ilişkin 491, 492, 493. maddelerinin hiçbirinde temel cezayı para cezası olarak tayin eden bir fıkra ve bent bulunmamaktadır.
Tekerrüre esas geçmiş hükümlülüğünden, tam cezanın hürriyeti bağlayıcı ceza şeklinde tertip edildiğinde hiçbir tererdüt bulunmamaktadır.
Özel Daire'nin bozması tekerrüre tabi mahkumiyet ilamının araştırılması şeklinde olsa idi, ki emsali uygulamada buna ihtiyaç görülmemektedir. Bu takdirde itiraz kabiliyeti kalmazdı. Ancak ya 1200 lira asıl ceza gibi kabul edilmiş, ya da meneşi hiç nazara alınmadan, bir artırma yöntemi saptanmış görülmektedir.
Her iki halde yasaya uymamaktadır.
Sanığın iki ay hapis cezasının 647 Sayılı Kanun'un 4. maddesi ve suç tarihi itibarıyla beher günü 20 liradan 20 X 60 = 1200 lira ağır para cezasına dönüştürüldüğü aşikardır.
647 Sayılı Kanun'un 4. maddesinde göre, uygulamada asıl ceza bu madde hükümlerine göre para cezasına veya tedbire çevrilen hürriyeti bağlayıcı cezadır. İkinci suç için tayin edilecek cezaya tekerrürden dolayı zammı lazım gelen miktar, evvelki suç için hükmedilmiş olan bu hürriyeti bağlayıcı cezaya göre tayin edilmelidir. Burada TCK.nun 81/4. maddesinde yazılı nisbet uygulamasına gidilemeyeceğinden Özel Daire bozma kararının kaldırılarak, Yerel Mahkeme kararının onanmasına karar verilmesi) talep olunmuştur.
Görüldüğü gibi; C. Başsavcılığı ile Yerel Mahkeme arasında oluş ve sübutta herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık konusu olan husus; sanığa verilen cezanın tekerrür nedeniyle artırılmasına, paraya çevrilmesine rağmen "iki ay hapis" cezasının mı, yoksa bu hapis cezasının 647 Sayılı Yasa'nın 4. maddesi uyarınca çevrildiği "1200 lira ağır para cezasının"mı esas alınacağı hususudur.
TCK.nun 88. maddesinde : (Tekerrür hükümlerinin tatbikinde, diğer bir cezadan kalbolunmuş olan ceza, aslı ceza addolunur) denilmektedir. Ancak, sonradan yürürlüğe giren 647 Sayılı Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrasında : (Uygulamada asıl ceza, bu madde hükümlerine göre para cezasına ve tedbire çevrilen hürriyeti bağlayıcı cezadır) geçici 4. maddesinde ise : (Diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz) hükümlerine yer verildiği gözönünde tutulduğunda, TCK.nun 88. maddesinin zımnen yürürlükten kaldırıldığının kabulü gereklidir.
Doktrinde de bu görüş : (647 sayılı Kanunun 4. maddesine 3.5.1973 tarih ve 1712 sayılı Kanunla eklenen 4. fıkraya göre, kısa süreli olan ya da taksirli bir suçtan dolayı hükmedildiği için bu nitelikte sayılan bir hürriyeti bağlayıcı ceza, para cezasına veya tedbire çevrilse bile, asıl ceza yine hürriyeti bağlayıcı ceza olarak kalacağından, tekerrür hükümlerinin uygulanması açısından, bu hürriyeti bağlayıcı cezaya bakılacaktır. Mesela taksirli bir cürümden dolayı altı yıla mahkum edilip de, cezası para cezasına çevrilmiş olan kişi, para cezasına, değil, altı yıl hapse mahkum edilmiş sayılacağından, tekerrür süresi beş yıl değil, on yıl olacaktır "Dönmezer- Erman, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Cilt 3, 8. Bası, S. 219") denilmek suretiyle kabul edilmiştir.
Bu itibarla Tosya Sulh Ceza Mahkemesi'nin 5.5.1981 gün ve 101/230 sayılı kararı ile hükmedilen asıl cezanın, para cezasına çevrilen "iki ay hapis, cezası olduğunu gözönünde tutarak, sanığa verilen ağır hapis cezasını tekerrür nedeniyle TCK.nun 81/1 - 3 maddeleri gereğince "iki ay" artıran Yerel Mahkeme'nin uygulanmasında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden C. Başsavcılığı itirazının kabulüne karar verilmelidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle C. Başsavcılığı itirazının kabulü ile Birinci Ceza Dairesi'nin 6.3.1984 gün ve 711-945 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA, yerel mahkeme hükmünün ONANMASINA, 25.1.1985 gününde üçte ikiyi geçen çoğunlukla karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy