(765 S. K. m. 61, 62, 266/1, 271, 456, 457/1)
Dava: Görevliye sövme ve yaralama suçundan sanık N.Y.'ın TCY. nın 266/1, 456/4, 457/1, 61/1, 271, 647 Sayılı Yasanın 4. maddeleri gereğince sonuç olarak 570.000 lira ağır para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Çamardı Asliye Ceza Mahkemesince verilen 15.4.1993 gün 33/9 sayılı kararın sanık tarafından temyizi üzerine dosyayı inceleyen; Yargıtay 4. Ceza Dairesi 5.04.1994 gün 10713/2759 sayı ile hükmün onanmasına karar vermiştir.
Yargıtay C. Başsavcılığı 26.5.1994 gün 54702 sayı ile; TCY. nın 271. maddesinin uygulanma nedeni ile 457. maddesinin tatbik sebebi aynı olup, mağdurun sıfatıdır. 271. maddede mağdurun sıfatı ve fiilin şiddeti nazara alındığına göre ayrıca 457/1. maddesi uygulanamaz. gerekçesiyle itiraz ederek görevliye etkili eyleme kalkışmak suçundan verilen onama kararının kaldırılarak hükmün bozulması talep olunmuştur.
Dosya Birinci Başkanlığa gönderilmekle Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Sanık, fasülye tarlasına giren koyununu korumaya götüren kardeşi ve aynı zamanda Çiftçi Malları Koruma Bekçisi olan şikayetçiye hakaret etmiş, arkasından taş atmıştır. Sanığın, TCY. nın 266/1 ve ayrıca yaralamaya teşebbüs suçundan TCY. nın 456/4, 457/1, 61/1, 271, 647 Sayılı Yasanın 4. maddeleri gereğince cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan olayda Özel Daire ile Yargıtay C. Başsavcılığı arasında oluş ve sübutta bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Çözümlenecek sorun, TCY. nın 271. maddesinin uygulandığı hallerde akrabalık nedeniyle aynı Yasanın 457/1. maddesinin de uygulanıp uygulanmayacağına ilişkindir.
Ceza Yasasının 457/1. maddesinde 456. maddede yazılı fiillere 449. maddenin birinci ve üçüncü bentlerinde yazılı hal inzimam eder yahut fiil gizli veya aşikar bir silah ile veya aşındırıcı ecza ile işlenmiş olursa, asıl ceza üçte birden yarıya kadar artırılır. hükmü yer almaktadır. 2370 Sayılı yasa ile değişiklik yapılmadan önce ve 271. madde kabul edildiğinde yürürlükte bulunan Ceza Yasasının 449. maddenin birinci bendinde, suçun maddede yazılı yakın akrabalar aleyhine, ikinci bendinde vazife sırasında veya vazifesini yapmasından dolayı devlet memurlarından biri aleyhine işlenmesi, üçüncü bentte ise fiilin zehirlemek suretiyle yapılması halleri, ağırlaştırıcı neden olarak sayılmıştır.
Memurlara karşı etkili eylem suçları, çok konulu ve çok ihlalli suçlardır. Bir başka deyişle, bu suçlarla, hem memurun bedensel bütünlüğü, hem de devlet yönetiminin saygınlığı korunmaktadır. Korunan varlığın -yararın- değerin çokluğu nedeniyle Yasa Koyucu, Memurlara karşı görevinden dolayı işlenen etkili eylem suçlarında TC. Yasasının 456, 273, 457 nci maddelerinin uygulanmasını yeterli bulmamış; kişilere karşı etkili eylem suçları için öngörülen aynı Yasanın 456, 457 nci maddeleriyle birlikte uygulanmak üzere, özel bir hüküm olan 271 nci maddeyi de düzenleme gereğini duymuştur. Anılan maddenin gerekçesinde Maddede yalnız mağdurun sıfatı nazara alınarak kırılan devlet nüfuzuna göre derece derece müeyyideler konmuştur. Fiilin vehamet ve şiddeti nazarı itibare alınmamıştır. Binnetice fiili müessirin pek hafif olması halinde yalnız mağdurun sıfatı nazara alınacağı için verilecek cezalar adalet kaidelerini ihlal edecek kadar ağır, fiili müessirin pek şiddetli olması halinde de yine mücerret mağdurun sıfatı esas tutulacağı için verilecek ceza amme hukukunu ihlal edecek kadar hafif kalmaktadır. Tatbikatta hasıl olan bu mahzuru ortadan kaldırmak için maddeye hem mağdurun sıfatına ve hem de fiilin şiddetine göre ceza tayini esası azledilmek suretiyle sabit ceza usulünün ve fiilin şiddetinin nazarı itibara alınmamasının tevlit ettiği mahzurlu neticeler bertaraf edilmiştir. denilerek mağdurun devlet memuru olması ile fiilin şiddetinin dikkate alındığı belirtilmek suretiyle 271. madde kaynak yasadan farklı biçimde Her kim, resmi sıfatı haiz olan bir memura vazifesini icra ederken veya resmi sıfat ve memuriyeti sona ermiş olsa bile, icra ettiği vazifeden dolayı cismen eza verecek veya hastalığını mucip olarak müessir bir fiil işlerse 456. maddeye göre verilecek cezalar aşağıda gösterilen suretlerle arttırılır. Şeklinde özel olarak düzenlemiş ve artırma oranları gösterilmiştir.
Öte yandan Ceza Yasasının 457. maddesi ile 271. maddesi mahiyet ve sonuçlar itibariyle de farklı hükümlerdir. Şöyle ki;
1 - Yakın akrabalar arasındaki basit etkili eylem suçu şikayete tabi olduğu halde, memura yönelik basit etkili eylem suçu 271. maddenin son fıkrası uyarınca şikayete bağlı değildir.
2 - 271. maddedeki en az artırım 457. maddedeki artırıma eşittir ve mağdurun görev ile sıfatı nazara alınarak sanığın cezasının 1, 2, 3 misli artırılacağı hükme bağlanmıştır.
3 - Ceza Yasasının 456, 457. maddelerinin uygulandığı hallerde tahfif nedenleri yasanın 49, 50, 51. maddelerinde yer aldığı halde memur aleyhine işlenen suçlarda bu suçlara özgü olmak üzere 272. ve değişik sıfatlara hasren de ayrı artırma öngören 273. madde kabul edilmiştir.
4 - 271. madde de eylemin vehamet ve şiddeti gözetilmekle birlikte mağdurun haiz olduğu resmi sıfatı da himaye edilmiştir. Çünkü maddeye 457. maddede olduğu gibi Şahıslara Karşı Müessir Fiiler faslında değil, Resmi sıfatı haiz olanlar aleyhinde cürümleri düzenleyen 3. babın 9. faslında yer verilmiştir. Hem mağdurun sıfatı (Memuriyet) hem de eylemin şiddetine (TCY. nın 456/1, 2, 3, 4. bendi) göre ceza tayin olunması tercih edilerek, sabit ceza uygulamasının, eylemin şiddetini gözetmemesindeki sakıncası giderilmiştir. Bu özelliği nedeniyle 271. madde cezayı artırıcı bir madde olmayıp müstakil suç ve cezayı düzenleyen bir maddedir. 457. Madde ise cezayı ağırlaştırıcı nedenleri düzenleyen bir hükümdür.
5 - Ceza Yasasının 457. maddesinde yakın akrabalık, 271. maddesinde ise mağdurun memur olması nedeniyle devletin nüfuz ve itibarı korunmuştur.
Bu itibarla; Ceza Yasasının 271 ve 457. maddeleri ayrı ayrı nedenlerle cezayı artıran hükümlerdir. Birinin diğerini yok etmesi için yasal ve hukuksal bir dayanak da yoktur.
Mala zarar verme ve nedensiz hayvan öldürme suçlarında olduğu gibi, suç konusunun değeri nazara alınarak ceza tayin edildikten sonra bu değerin azlığı veya çokluğundan bahisle aynı nedenle ikinci kez indirim veya artırma yapılması söz konusu olmadığından, maddi olayda; mağdurun kardeşi olması nedeniyle sanık hakkında 457/1 ve mağdurun görevli memur olması sebebiyle de 271. maddenin uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Ancak, mağdura taş atan sanık hakkında işlemeyi amaçladığı etkili eylem suçunun icra hareketlerini tamamlaması fakat elinde olmayan nedenlerle sonucun gerçekleşmemesi nedeniyle TCY. nın 62. maddesiyle uygulama yapılması gerekirken suça eksik teşebbüsten hüküm kurulması, C. Savcısının temyiz dilekçesi kapsamına göre ve aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.
Bu itibarla Yargıtay C. Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.
Sonuç: Yerel Mahkeme kararında yukarıda açıklanan eleştiri dışında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından hükmün onanmasına yönelik Özel Daire kararına vaki Yargıtay C. Başsavcılığı itirazını reddine, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy