(765 S. K. m. 125, 131, 146, 147, 149, 156, 168, 169)
Dava: Yasa dışı silahlı çetenin sair efradı olmak suçundan sanık T.'in eyleminin suç niteliğinde vaki değişiklik nedeniyle, yasa dışı örgüt mensuplarının hal ve sıfatlarını bilerek yardım ve yataklık suçunu oluşturduğunun kabulüyle, 4616 Sayılı Yasa'nın 1 inci maddesinin 4 üncü bendi uyarınca hakkındaki kamu davasının kesin hükme bağlanmasının ertelenmesine ilişkin Adana 2 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nce verilen 19.2.2001 gün ve 44/38 sayılı hükmün C. Savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nce 2.7.2001 gün ve 1703/2139 sayı ile;
Sanığın kod adı alması, fotoğraflı özgeçmiş raporu vermesi ve örgüt adına faaliyetlerde bulunmuş olması karşısında TCK'nun 168/2. maddesi uyarınca cezalandırılması gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizliğinden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Yerel mahkeme ise, 23.01.2002 gün ve 167-17 sayı ile; Dosyada sanığa ait özgeçmiş raporu bulunmamaktadır. Mahkememizce yazılan yazı üzerine İstanbul Emniyet Müdürlüğünce verilen 22.8.2001 tarihli cevabi yazıda Hizbullah terör örgütünün İstanbul hücre evinde elde edilen bilgisayar CD ve disketlerinin çözümü neticesinde sanık T.'in 2 adet MİC EXCEL (330000-5, 33-06) dosyalarında açık kimliksiz olarak adının geçtiği bildirilmiş, sanığa ait özgeçmiş raporunun olmadığı anlaşılmıştır. Gönderilen Excel kayıtlarında sanık T.'in rakam kodu olarak xxx, isim kodu olarak P., şehir kodu olarak xxxx, şehir ismi olarak Mersin, cami kodu olarak xxx, cami ismi olarak Y. Camisi, düzenleme tarihi olarak Mayıs 1998 tarihinin yazıldığı başkaca hiçbir ayrıntının bulunmadığı görülmüştür.
Bunların dışında sanık T. hiçbir aşamada örgüte özgeçmiş raporu verdiğini kabul etmemiştir.
Sanığın örgüte özgeçmiş raporu verdiği hususu örgüt mensuplarından M.'in poliste verdiği, 10.2.2002 tarihli ifadede geçmektedir. Örgüt mensubu M., ifadesinde A. Camisinde sürekli olarak akşam ve yatsı namazları arasında Kuran dersi yapıldığını, T.'in de kendisi ile birlikte ders alan şahıslar arasında bulunduğunu ancak cami faaliyetlerine devam edip etmediğini bilmediğini, kendisini 5 aydır görmediğini, 1996 yılında A.Camisindeki çalışmaları sırasında E. isimli şahsın isteği üzerine T. ve diğer arkadaşları ile beraber E. tarafından verilen pelür kağıda özgeçmişlerini yazarak bu şahsa verdiklerini beyan etmiştir. M.'in sanık T.'in örgüt içerisindeki diğer faaliyetleri ile ilgili bir beyanı olmadığı gibi sanık T.'in kod ismi kullandığından dahi bahsetmemiştir. Yine Muhammet sanık T. ile beraber A. Camisinde ders aldığını, sanık T. de savunmasında A.Camisinde ders aldığını beyan etmesine rağmen, İstanbul örgüt evinde ele geçirilen Excel kaydında sanığın ismi yanında yazılı cami ismi Y. Cami olarak yazılmıştır.
Örgüt mensubu M.'in polisteki ifadesi başka delille desteklenmediği için sanık T.'in örgüte özgeçmiş raporu verdiğinin kabulü için yeterli görülmemiştir. Ayrıca örgüt evinde ele geçirilen Excel kaydı da sanığın P. (K) ismini kullandığının kabulü için yeterli bir belge değildir.
Sanık T.'in örgüte sempati duyarak Kuran dersi almak için camiye gittiğine dair savunmasının aksine örgüt içerisinde başkaca faaliyette bulunduğuna, örgüte özgeçmiş raporu vererek örgütün sair efradı olduğuna dair başkaca herhangi bir delil elde edilememiş, sanığın Hizbullah örgütüne sempati duyarak örgüt tarafından verilen Kuran derslerine katılmak sureti ile örgütün gelişmesine yardımcı olduğu, bu nedenle eyleminin TCK'nun 169. maddesi kapsamında kaldığının kabulü gerekmiştir. gerekçesiyle önceki hükümde direnmiştir.
Bu kararın da C. Savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya, Yargıtay C. Başsavcılığının bozma istekli 15.05.2002 günlü tebliğnamesiyle Birinci Başkanlığa gönderilmekle Ceza Genel Kurulu'nca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Ceza Genel Kurulu Kararı
Sanık hakkındaki kamu davasının 4616 Sayılı Yasa'nın 1'inci maddesinin 4'üncü bendi uyarınca kesin hükme bağlanmasının ertelenmesine karar verilen somut olayda özel daire ile yerel mahkeme arasındaki uyuşmazlık, suç niteliğinin belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.
Sanığın sabit olan eylemlerinin hangi suç tipine uyduğunun belirlenmesi açısından öncelikle bu konudaki hukuki düzenlemelerin incelenmesi gerekir.
Ceza Yasamız kural olarak hazırlık hareketlerini cezalandırmamaktadır. Ancak, ayrık tutulan bazı hallerde, belirli amaçlara yönelik hazırlık hareketleri yasada özel suç tipi olarak düzenlenmiştir. Bu ayrık tutulan hallerden biri de Devletin şahsiyetine karşı cürümlerden olup, TCY'nın 168'inci maddesinde düzenlenen suç tipidir. Silahlı çete suçunu düzenleyen bu maddede hazırlık hareketlerinin özel ve ayrık tutulan suç tipi olarak öngörülmesinin amacı, Devlete karşı ağır zarar tehlikesi yaratacak nitelikteki bu hareketlerin cezalandırılmasını sağlamaktır.
TCY'nın 168'inci maddesinin 1'inci fıkrası ile; 125, 131, 146, 147, 149 ve 156'ncı maddelerde yazılı cürümleri işlemek için silahlı cemiyet ve çete teşkil etmek yahut böyle bir cemiyet ve çetede amirliği, kumandayı ve hususi bir vazifeyi haiz bulunmak eylemleri yaptırıma bağlanmıştır.
Silahlı cemiyet ve çetenin sair efradı olmanın cezai yaptırımı ise 168'inci maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenmiştir. Birçok yargısal kararda vurgulandığı üzere; silahlı cemiyet ve çetede amirlik, kumanda ve özel bir görev almayan, çeteye basit şekilde katılan, gayeye ait konularda irade birliği içinde olan, çeteye katılırken çetenin niteliğini bilen ve çetenin gayelerini kendi amacına uygun görenler, cemiyet ve çetenin sair efradıdır.
TCY'nın 168'inci maddesinde tek tek sayılan yasa maddelerindeki suç tipleri amaç suçu oluşturmaktadır. Amaç suç tipi ile korunmak istenen hukuki değer açısından, ağır ve yakın zarar tehlikesi yarattığı varsayılan silahlı çete ve cemiyet oluşturulması ise araç suçtur. Bu bakımdan silahlı çete suçu, belirtilen amaç çerçevesinde kabul edilmiş bir zarar tehlikesi suçudur.
Silahlı cemiyet ve çeteye yardım suçu ise TCY'nın 169'uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bu suçun oluşması için failin, 168'inci maddede nitelikleri belirtilen silahlı cemiyet ve çete mensuplarının eylemlerine iştirak etmeksizin, onların hal ve sıfatlarını bilerek barınacak yer göstermesi veya yardım etmesi yahut erzak, silah, cephane veya giysi temin etmesi ya da her ne suretle olursa olsun hareketlerini kolaylaştırması gerekir.
Açıklanan bu hukuki düzenlemeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;
Anayasal düzeni yıkarak şer'i esaslara dayalı teokratik bir Devlet kurmak amacını gerçekleştirmek için tebliğ (propaganda), cemaat (teşkilatlanma) ve cihad (savaş) biçiminde üç aşamalı bir strateji takip eden, askeri ve siyasi kanat olarak hiyerarşik bir sistem içinde hücre tipi yapılanmaya sahip olan, silahlı tehdit, kaçırma ve öldürme yöntemlerine sıklıkla başvurduğu anlaşılan yasa dışı Hizbullah örgütünün TCY'nın 146'ncı maddesindeki amaç suçu gerçekleştirmek üzere kurulmuş silahlı çete niteliğinde olduğu kuşkusuzdur.
Bu örgütün lider kadrosunu yakalamak amacıyla İstanbul İli Beykoz İlçesi K. Mahallesinde yasa dışı örgüt lideri Hüseyin'in kaldığı eve 17.1.2000 tarihinde güvenlik güçleri tarafından baskın yapıldığı, güvenlik güçleri ile silahlı çatışmaya giren yasa dışı örgüt liderinin öldüğü, evinde yapılan aramada bilgisayar, CD ve disketlerin kurşunlanmış ve tahrip edilmiş halde bulunduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda bunlarda kayıtlı bir kısım bilgilerin kurtarıldığı, kayıtlardan elde edilen ve dökümleri yapılan belgeler arasında sanık T.'in adının geçtiği birtakım belgelerin de bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yerel mahkemece sanık hakkındaki özgeçmiş raporu ve belgelerin istenmesi üzerine, İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nce 22.8.2000 tarihli yazı ekinde gönderilen belgelerin incelenmesinde;
Tutanak başlıklı yazıda, 17.1.2000 tarihinde yasa dışı Hizbullah terör örgütüne yönelik yapılan operasyonda örgüt lideri Hüseyin'in yakalandığı Beykoz'daki evde yapılan aramada, bilgisayar ve CD'lerinin ele geçirildiği, bunlardan elde edilen kayıtların incelenmesinde, sanık T.'in adının, açık kimlik belirtilmeksizin iki dosyada geçtiğinin tespit edildiği bildirilmiştir. Buna göre;
Mic. Excel xxxxxx-x dosyasında, R. Kodu xxx, İsim kodu P., Ad soyad T., şehir ismi Mersin, cami kod xxx, cami ismi Y. camii, düzenleme tarihi Mayıs 1998;
Mic.Excel xx-xx dosyasında ise, tarih, Mayıs 98, sıra no. 4, ad-soyad, T., şehir kod. xx, cami kod. x ibarelerinin yer aldığı anlaşılmaktadır.
Sanık, kolluk tarafından alınan ifadesinde ailesi hakkında bilgi verdikten sonra, 1995-1996 yıllarında işyerinden tanıdığı R. adlı arkadaşının telkinleri doğrultusunda Hizbullah örgütüne sempati duyduğunu, bu arkadaşının kendisine dini konuları anlatmaya başladığını, arkadaşının, A. Camiinde küçük çocuklara kuran dersi verdiğini, kendisinin de Kuran dersi almasını söylediğini, bu camiye giderek R.'ın yanı sıra tanımadığı arkadaşlardan Kuran dersi almaya başladığını, bu faaliyetinin yaklaşık bir yıl devam ettiğini, daha sonra 1996 yılında askere gittiğini, askerden döndükten sonra bir süre yine camiye devam ettiğini, ancak İstanbul'a gidip bir mobilya imalathanesinde çalıştığından dolayı cami çalışmalarına katılamadığını, bunun dışında örgüt içinde bir faaliyetinin bulunmadığını, kendisine sorulan E. (K) M. adlı kişiyi tanımadığını, A. Camiine gittiği zamanlarda kendisiyle birlikte çok sayıda ders veren ve alan kişilerden birisi olabileceğini, ayrıca M. E. adında bir kişiyi tanımadığı gibi, özgeçmiş raporu verdiğini de hatırlamadığını, R. ile zaman zaman onun bazı arkadaşlarına oturmaya gittiklerinde dini konularda sohbet ettiklerini, ancak örgütsel amaçlı bir toplantıya katılmadığını, kız kardeşi H.'ın örgüt içerisinde faaliyet gösterdiği konusunda bir bilgisi olmadığını, birbuçuk yıl önce kaçarak evlendiğinden beri kız kardeşini görmediğini beyan etmiştir.
C. Savcılığında, kolluk ifadesinin doğru olduğunu, herhangi bir örgütsel faaliyette bulunmadığı gibi, örgütle ilişkisinin uzun zaman önce kesildiğini bildirmiş, Sulh Ceza Mahkemesi'nde sorgusunda ise, yüklenen suçu kabul etmediğini, örgüte üye olmadığını, faaliyetlere de katılmadığını belirtmiştir.
Duruşmada ise, suçlamayı kabul etmediğini, suçlandığı tarihte asker olduğunu, polisteki ve C. Savcılığın'daki ifadelerinin doğru olmadığını, psikolojik sorunları nedeniyle tedavi gördüğünden neyi imzaladığını, hakkında örgüt tarafından tutulan kayıtların ne şekilde, kimin tarafından tutulduğunu bilemediğini, M. adlı kişiyi cezaevinde tanıdığını, E. adlı kişiyi tanımadığını, kimseye özgeçmiş raporu vermediğini, M.'in beyanını kabul etmediğini, kendi adını neden ve nasıl verdiğini bilemediğini söylemiştir.
Sanık hakkında anlatımı bulunan örgüt mensubu E. (K) M. kollukta, ailesi hakkında ayrıntılı açıklamalarda bulunduktan sonra, E. adlı kişinin aracılığıyla yasa dışı Hizbullah örgütüne girdiğini, A. Camiinde akşam ve yatsı namazları arasında sürekli kuran ve kültürel konularda ders gördüklerini, birlikte ders gördüğü arkadaşlarının, 5 aydır görmediği ve cami faaliyetlerine devam edip etmediğini bilmediği sanık T., cami faaliyetlerine devam eden R., M., A. Camiinde ders veren Ü. ve Ü. adlı kişiler olduklarını, adı geçenlerle birlikte A. Camiinde Hizbullah örgütünün siyasi yapılanması için küçük yaş grubundaki çocuklara kuran dersi ve kültürel (Hz. Muhammet'in hayatı, yaptığı savaşlar, İslamiyete yaptığı hizmetler gibi) konularda dersler yaptıklarını, bu çalışmalarının 1997 yılına kadar devam ettiğini, zaman zaman haftalık olarak değişik arkadaşlarının evlerinde örgütlü toplantılar yaparak öğrencilerin durumlarını ve muhasebe çalışmalarını görüştüklerini, E.'in bunları rapor haline getirerek A. adlı kişiye verdiğini, onun ise kime ulaştırdığını bilemediğini, 1996 yılında E.'in, dağıttığı pelür kâğıtlara özgeçmişlerini yazmalarını istediğini, sanık T., M., R. ve kendisinin özgeçmişlerini yazarak verdiklerini, 1997 yılında E.'in A. Camii sorumluluğundan alınarak bilmediği bir mahallenin sorumluluğuna getirildiğini, yerine kendisini atadığını belirtmiş ve kendi örgütsel konumu hakkında ayrıntılı açıklamalarda bulunmuştur.
C. Savcısı tarafından alınan ifadesinde ve Sulh Ceza Mahkemesinde yapılan sorgusunda ise, 1995 yılında E. adlı kişinin aracılığıyla Hizbullah örgütüne girdiğini, camide çocuklara Kuran dersi vermek şeklinde faaliyette bulunduğunu, 1997 yılında örgütten ayrıldığını, kollukta verdiği ifadenin doğru ve ayrıntılı olduğunu belirtmiştir.
Hakkında açılan davada Adana Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin 2000/84 esas sayılı dava dosyasının duruşmasında yüklenen suçu kabul etmediğini, hazırlıktaki ifadelerinin emniyet güçlerinin baskı ve tehditleri ile o şekilde alındıklarını söylemiş, ifadeleri arasındaki çelişkinin giderilemediği tutanağa geçirilmiştir.
Bütün bu bilgi ve belgeler bir arada ele alınıp değerlendirildiğinde;
Sanık, askere gidene kadar yasa dışı Hizbullah örgütü mensuplarıyla birlikte camiye devam ederek onlardan ders aldığını, ev toplantılarına katıldığını söylemiş, bu suretle o dönemde örgütle devamlılık arz eden bir ilişkisinin bulunduğunu kabul etmiştir. Hizbullah örgütü mensubu M.'in, kendi yargılandığı davadaki anlatımlarıyla da sanığın örgütle süreklilik arz eden bir ilişki içinde olduğu, örgütün faaliyetlerine katılarak Mersin ili Y. mahallesinde bulunan A. Camiinde derslere katıldığı ve örgüte özgeçmiş raporu verdiği açıkça anlaşılmıştır. Öte yandan, İstanbul ilinde örgüt liderinin evinde ele geçen bilgisayar kayıtlarında sanığın adının yer alması, bu kayıtlara göre P. kod adını alarak, Mersin ilinde Y. mahallesinde camide faaliyette bulunduğuna ilişkin bilgilerin saptandığı nazara alındığında, gerek sanığın, gerekse hakkında anlatımda bulunan örgüt mensubu M.'in ifadelerinin doğru olduğu ve itibar edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar özel daire bozma kararında belirtildiği gibi dosyada sanığa ait fotoğraflı bir özgeçmiş raporu yoksa da, yukarıda açıklanan bilgi ve belgelere göre sanık, yasa dışı Hizbullah örgütü içinde süreklilik gösterecek şekilde cami faaliyetlerine katılmak, örgüt mensuplarından ders almak ve en son bilgisayar kayıtlarından da anlaşıldığı üzere kod adı almak suretiyle bu örgütün sair efradı olmuştur.
Bu itibarla sanığın eyleminin TCY'nın 168/2. maddesi yerine 169. maddesi kapsamında değerlendirilmesi isabetsiz olduğundan yerel mahkeme direnme hükmünün bozulmasına karar verilmelidir.
Çoğunluk görüşüne katılmayan bir kısım kurul üyeleri ise, yerel mahkemenin direnme kararı haklı nedenlere dayandığından onanmasına karar verilmesi gerektiğini belirterek karşı oy kullanmışlardır.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle yerel mahkeme direnme hükmünün BOZULMASINA, dosyanın yerine gönderilmek üzere Yargıtay C. Başsavcılığı'na TEVDİİNE, 04.06.2002 tarihinde tebliğnamadeki isteme uygun olarak oyçokluğu ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy