(765 S. K. m. 339, 340)
Dava: Sahtecilik suçundan sanıklar, Mehmet Ruşen Akyıl, Vedat Viktor Mori, Hacı Mehmet Mecitoğlu, Mehmet Kubilay Gönül, Ömer Fikret Oyal, Menderes Koçer ve Seyhan Koçer'in beraetlerine ilişkin, Üsküdar 1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 8.3.2000 gün ve 555-69 sayılı hüküm, katılan vekilinin temyizi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 6. Ceza Dairesi'nce 26.12.2002 gün ve 8108-14982 sayı ile;
1- 7.10.1993 tarih, 61955 sayılı Gümrük Giriş Beyannamesine ekli fatura ile ilgili olarak Müfettişe İtalya Gümrük İdaresi tarafından verilen yanıtta, Milano'daki fatura ile gönderilen arasında fark olduğunun belirtilmesi ve yargılama aşamasında kaçakçılık suçundan açılan davada sanıklar tarafından sunulan satıcı firma yazısı arasındaki çelişki giderilmeden, sanıklar Mehmet Ruşen Akyıl ve Vedat Viktor Mori hakkında;
2- 22.7.1993 tarih, 4494 ve 19.8.1993 tarih, 51068 sayılı Gümrük Giriş Beyannamesine ekli faturalarla ilgili olarak müfettiş denetimi sırasında İtalya Gümrük İdaresi yazısı ile her iki faturadaki bedelin farklı ve Dessa S.R.L. Şirketinin idare müdürü Sadi Ziya'nın ifadesine göre mektuba eklenen 193 ve 252 numaralı faturalar üzerindeki imzaların sahte olduğunun belirtilmesi karşısında bu husus araştırılıp karar yerinde tartışılmadan yerinde, yeterli olmayan gerekçe ile sanık Hacı Mehmet Mecitoğlu hakkında;
3- 24.11.1993 tarih, 72741 sayılı ve 4.11.1993 tarih, 68097 sayılı Gümrük Giriş Beyannamelerine ekli faturalarla ilgili müfettiş raporunda sözü edilen Hong Kong Gümrük İdaresi yazısının Türkçe çevirisi denetime olanak sağlayacak şekilde dosya arasına konulmadan ve faturaların doğruluğu, ilgili Gümrük Müdürlüğünden araştırılmadan Menderes ve Seyhan Koçer ile Mehmet Kubilay Gönül ve Ömer Fikret Oyal hakkında;
4- İlgili şirket ortak ve yetkililerinin kimlerden oluştuğu ve sorumluluk payları belirlenmeden; ayrıca sanık Seyhan Koçer'in, Menderes Koçer'i; Ömer Fikret Oyal'ın ise Mehmet Kubilay Gönül'ü şirketi tek başına temsile yetkili atayıp atamadığı araştırılmadan, 4.11.1993 tarih, 68097 sayılı beyannamenin kimin tarafından imzalandığı saptanmadan tüm sanıklar hak-kında yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizliklerinden bozulmuştur.
Yerel Mahkemece; 31.12.2003 gün ve 77-648 sayı ile; aynı olayla ilgili Üsküdar 1. Asliye Ceza Mahkemesine gümrük kaçakçılığı suçundan açılan davada verilen raporda, uzmanlığı mahkememizce de bilinen bilirkişinin, her ithalatla ilgili olarak ayrı ayrı inceleme yaptığı, yapılan ithalatlarla ilgili olarak ibraz edilen faturaların gerçek kıymetinde olduğunu belirttiği, hatta emsal olarak dosyaya getirilen fatura fiyatlarının dava konusu olan malların ithalat fiyatından daha düşük olduğu, gümrük müfettişinin emsal fiyat araştırması yaparken 1 gross olarak gösterilen fiyatı 1 adetin fiyatı olarak yanlış hesaplama yapmak suretiyle yapılan ithalatın düşük bedelli olduğunu tespit ettiği, oysa 1 gross'un 12 adet olduğu, bu şekilde hesaplama yapıldığında, emsal olarak araştırılan fiyatın daha düşük olduğu, sahte olduğu iddia edilen faturaların gerçek olduğunu tespit ettiği ve bu rapora dayanılarak mahkemece beraet kararı verildiği, mahkememizce de anılan raporun yeterli ve dosya münderecatına uygun olduğu, suç tarihi üzerinden 10 yıl geçtikten sonra Yargıtay ilamında belirtildiği gibi yeniden araştırmaya girişilmesine gerek bulunmadığıgerekçesiyle ilk hükümde direnilmiştir.
Bu hükmünde O Yer C. Savcısı ve Katılan vekili tarafından temyizi üzerine, dosya Yargıtay C. Başsavcılığının bozma istekli 24.2.2004 gün ve 20102 sayılı tebliğnamesi ile Birinci Başkanlığa gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
CEZA GENEL KURULU KARARI
Sanıkların sahtecilik suçlarından beraetlerine karar verilen olayda; Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasındaki uyuşmazlık, soruşturmanın genişletilmesine gerek bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Gümrük Müsteşarlığına gönderilen imzasız bir ihbar mektubunda, Haydarpaşa Giriş Gümrük Müdürlüğüne düşük kıymetli beyannamelere eklenen faturalarla eylemlerin kaçakçılıktan kurtarıldığı ve ikramiye alınıp kapatıldığı, eylemlerin görevli gümrük memurlarının iştiraki ile gerçekleştirildiğinin belirtilmesi üzerine, Mecitoğlu Ticaret, Mapaş, Formosa ve Menko Pazarlama şirketlerinin ithalat işlemleri 1918 sayılı Yasa hükümleri uyarınca gümrük müfettişleri tarafından incelenerek, ithalat işlemlerinde şu hususlar saptanmıştır.
19.8.1993 tarih ve 51068 sayılı, 22.7.1993 gün ve 44294 sayılı Gümrük giriş beyannamesi ile Haydarpaşa Giriş Gümrük müdürlüğünden, Mecitoğlu Ticaret tarafından gerçekleştirilen ithalat ile ilgili;
19.8.1993 tarih ve 51068 sayılı Gümrük giriş beyannamesi ile Haydarpaşa Giriş Gümrük müdürlüğünden, Hacı Mehmet Mecitoğlu tarafından,17.8.1993 gün ve 0149 nolu ithal iznine istinaden, İtalya Dessa S.R.L. firmasınca düzenlenen 7.7.1993 gün ve 252/93 nolu fatura ile 5000 adet, birim fiyatı 0.81.51 ABD doları, toplam fob kıymeti 4.075.50, cif kıymeti 4.257.11 ABD doları olan, kalem açacakların %15 gümrük haddine tabi olarak ithal edildiği, vezne aşamasında yapılan kıymet kontrolünde, emsal olarak alınan faturadaki birim fiyatı ile, ithale konu maldaki birim fiyatları arasında belirgin bir farkın olduğunun saptanması üzerine, yapılan tahakkukta cif kıymetin 126.400.000 lira olduğu ve bu miktarlar üzerinden vergi ve resimlerin alınması gerektiği belirtilerek, noksan kıymete isabet eden vergi farkları ve KDV'nin cezalı olarak tahakkuk ettirildiği, ilgili firmaca bu bedellerin itirazsız olarak ödendiği, beyannamenin gümrük komisyoncusu Adnan İğdir, kıymet beyan kısmının ise mal sahibi Hacı Mehmet Mecitoğlu tarafından imzalandığı,
Çin Halk Cumhuriyeti kaynaklı malların, bu ülkeden gelmekle birlikte İtalyan Dessa S.R.L. firmasınca fatura edildiği, mallarla ilgili olarak, Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulunun 4.10.1995, AT ve Dış ilişkiler Genel Müdürlüğünün 28.9.1995 tarihli yazıları ekinde İtalyan Gümrük İdaresinden alınan 9.9.1995 tarihli yazı tercümelerinde;
Çin firmasınca düzenlenen 21.6.1993 tarihli faturanın, satıcı firma kayıtlarına 9500 ABD.Doları eşiti 14.543.075 liret olarak girdiği, satılan kalem açacaklarının birim fiyatının 2.10 ABD doları ve toplam vergiye tabi kıymetinin ise 10.550 ABD. doları eşiti 16.187.850 liret olarak 7.7.1993-252 sayı ile fatura edildiği, faturanın soruşturma isteğiyle gönderilen faturadan daha yüksek bir kıymet ve farklı tarihleri içerdiği, ödemenin Sicilya Bankasının Sesto San Ciovanni şubesinde 10.500 ABD. dolarının kredilendirme işlemi ile yapıldığı, mektuba eklenen 252 nolu faturalardaki imzaların sahte olduğunun bildirildiği,
Gümrük komisyoncusu sıfatıyla kim tarafından imzalandığı fotokopiden saptanamayan ancak kıymet beyan kısmı mal sahibi Hacı Mehmet Mecitoğlu tarafından imzalanan, 22.7.1993 tarih ve 44294 sayılı giriş beyannamesi ile yapılan ithalatın incelenmesinde; 3000 adet kalem açacağının aynı firma tarafından 4.7.1993 gün ve 193/93 sayılı fatura ile birim fiyatı 0,76 dolardan satıldığı, birim fiyatının daha düşük olduğunun tespit edilmesi üzerine, vergilerin cezalı olarak tahakkuk ettirilip, tahsil edildiği, fatura ile ilgili olarak da İtalyan Gümrük İdaresinden alınan 9.9.1995 tarihli yazı tercümelerinde; Dessa firmasının 13.4.1993 tarihli fatura ile, 9330 dolar eşiti 14.366.334 liret bedelle Shangaı firmasından satın aldığı, malların 4.6.1993 tarihli fatura ile 10.260. dolar eşiti 14.987.808 liret bedelle Mecitoğlu firmasına satıldığı, faturanın 4.7.1993 değil, 4.6.1993 tarihli olduğu, her iki faturada farklı birim fiyatlarının gösterildiği, faturaların grafiksel olarak da farklı oldukları ve farklı karakterlerle yazıldıkları, ödemenin Bank Commercilale İtalionenen şubesine 10.268.45 ABD. doları olarak yapıldığı, gönderilen faturalar üzerindeki imzaların sahte olduğu,
Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan araştırmada ithale konu kalem açacakların Cif kıymetinin 3.00/GR ABD. doları olduğunun saptandığı,
Mapaş Hırdavatçılık İthalat ve Pazarlama A. Ş. Adına tescilli 7.10.1993 gün ve 61955 sa-yılı gümrük giriş beyannamesi ile yapılan ithalatla ilgili;
Belirtilen gümrük giriş beyannamesi ile İtalya'daki Alpha İtalia S.R.L firmasından 1.9.1993 gün ve 259/93 sayılı fatura ile 20.000 adet birim fiyatı fob 045 ABD. dolardan, toplam 9000 ABD doları fob kıymetle DC minitura motor ithal edildiği, yapılan emsal araştırmasında fob birim fiyatı 0.715 ABD doları olduğu saptanan mallar için vergilerin cezalı olarak tahakkuk ettirilerek tahsil edildiği, beyannamenin Adnan Iğdır, kıymet beyan hanesinin ise şirket müdürü Vedat Viktor Mori ve yönetim kurulu üyesi Mehmet Ruşen Akyıl tarafından imzalandığı, 1.3.1993 gün ve 08787 sayılı imza sirküleri, noter onayı ve 27.1.1993 tarihli ticaret sicili gazetesine göre, M. Ruşen Akyıl'ın şirketin yönetim kurulu üyesi, Vedat Viktor Mori'nin ise şirket müdürü olduğu, yönetim kurulu üyelerinden birinin şirket müdürü ile birlikte şirketi temsil, ilzam ve taahhüt altına sokmaya yetkili oldukları,
İtalyan Gümrük İdaresinden alınan 2.10.1995 tarihli yazı tercümelerinde; ilgili firma tarafından 3.8.1993 tarih ve 1450 nolu faturayla Mabdony Industry Co. Ltd, isimli Hong Kong firmasından alınan malların Mapaş Hırdavatçılığa satıldığı, eşyanın doğruca Hong Kong dan İstanbul'a gönderildiği, her iki fatura arasında 5.500.000 liret fark bulunduğu, diğer bilgilerin örtüştüğü, Alpha İtalia S.R.L firmasınca masraflar çıktıktan sonra 8.983.20 doların Hong Kong'daki firmanın cari hesabına yatırıldığı, farkın peşin olarak alındığı, Hong Kong gümrük idaresinin 6.12.1995 tarihli yazı tercümesinde, 259/93 sayılı faturanın gerçekte 12.960 dolar olması gerektiğinin bildirildiği,
Menko Pazarlama İthalat İhracat ltd. şirketi tarafından 24.11.1993 gün ve 72741 nolu gümrük giriş beyannamesi ile gerçekleştirilen ithalatla ilgili olarak, Sun Motor İndustrial Co. Ltd. şirketinden 27.10.1993 gün ve 203071 nolu fatura ile 10.000 adet, birim fiyatı cif 0,14 ABD doları olan Minyatür motor ithal edildiği, yapılan kontrolde cif kıymetin düşük beyan edildiği saptanarak, vergi ve resimlerin cezalı olarak tahakkuk ettirilerek tahsil edildiği, beyannamenin gümrük komisyoncusu Faruk Bülbül, kıymet beyan kısmındaki tablonun ise şirket sahibi ve müdürü Menderes Koçer tarafından imzalandığı, incelenen belgelerden şirketin Menderes ve Seyhan Koçer adına kayıtlı olduğu ve şirket müdürünün Menderes Koçer olduğu, Hong Kong gümrük idaresinin 27.12.1995 tarihli yazı tercümesinde, gerçek kıymetin 5500 dolar olması gerektiği, alıcısının talebi üzerine düzenlenen faturanın düzmece olduğu, Sun motor eşyaları için gerçek bir fatura düzenlenmediğinin bildirildiği, müfettiş tespitlerine dayanmakta olan bu yazı yanıtının Türkçe tercümesine dosyada rastlanılmadığı,
Formosa İthalat İhracat Turizm ve Pazarlama ltd. şirketince 4.11.1993 gün ve 68097 nolu gümrük giriş beyannamesi ile yapılan ithalatla ilgili işlemlerin incelenmesinde, aynı firmadan aynı bedelle 8.10.1993 gün ve 203030 sayılı fatura ile 25.600 adet minyatür motor ithal edildiği, cif kıymetinin düşük beyan edildiğinin saptanması üzerine, vergi ve resimlerin cezalı olarak tahakkuk ettirilerek tahsil edildiği, beyannamenin gümrük komisyoncusu Tuncer Demirtekin, kıymet beyan hanesinin şirket kaşesi altında mal sahibi tarafından imzalandığı, Mehmet Kubilay Gönül ve Ömer Fikret Oyal adına kayıtlı şirketin müdürünün Mehmet Kubilay Gönül olduğu, Hong Kong gümrük idaresinin 27.12.1995 tarihli yazı tercümesinde, gerçek kıymetin 15.360 dolar olması gerektiği, alıcısının talebi üzerine düzenlenen faturanın düzmece olduğu, Sun motor eşyaları için gerçek bir fatura düzenlenmediği, ancak müfettişin tespitlerine dayanmakta olan bu yazı yanıtının Türkçe tercümesine dosyada rastlanılmadığı, Ömer Fikret Oyal'ın hissesini 20.7.1994 tarihinde Turhan Gönül'e devrettiğinin anlaşıldığı,
Bilgilerine yer verilmiştir.
Sanık Mehmet Ruşen Akyıl müfettiş tarafından alınan beyanında, lisan bilmesi nedeniyle ithalat işlemleri ile şirket müdürü Vedat Viktor Mori'nin ilgilendiğini, beyannameyi formalite icabı imzaladığını, fark vergi ve cezaların ödendiğini, birim fiyatın yüksek veya düşük olup olmadığını Vedat beyin bilebileceğini, yaptığı işlere itimat ettiklerinden onayladıklarını söylemiş,
Duruşmada da benzer anlatımda bulunarak, faturaların sahte olmadığını savunmuştur.
Sanık Vedat Viktor Mori müfettiş tarafından alınan beyanında ve duruşmada; giriş beyannamesinin arka yüzünde yer alan imzalardan birinin kendisine, diğerinin ise Mehmet Ruşen Akyıl'a ait olduğunu, malların doğrudan Hong Kong'dan geldiğini, eşyayı gümrükten çekerken yapılan kıymet araştırmasında emsallerine göre düşük bulunduğunu, fark vergi ve resimler dışında para cezasını da ödeyip malı çektiklerin, faturaların doğru olduğunu, ihracatçı firmaya ilave bir ödeme yapmadıklarını söylemiştir.
Sanık Hacı Mehmet Mecitoğlu müfettiş tarafından alınan beyanında ve duruşmada: beyannamelerdeki kıymet beyan hanesinin kendisi tarafından imzalandığını, idarece yapılan kıy-met araştırması sonucu, emsallerine göre düşük olduğundan bahisle tahakkuk ettirilen ceza ve vergilerin ödendiğini, ceza indiriminden yararlanmak için itiraz etmediklerini, kalemaçıcılarının grosu yani düzinesini 0.81.51 ABD. dolarından, İtalyan firmasından aldıklarını, malların Çin menşeili olduğunu, 2.10 dolarla satın alındığı ve faturanın sahte olduğu iddialarına katılmadığını, suçlamayı kabul etmediğini söylemiştir.
Sanık Mehmet Kubilay Gönül müfettiş tarafından alınan beyanında ve duruşmada, Kasım 1993 yılında ortağının Fikret Oyal olduğunu, ancak şu anda babası Turhan ile ortak bulunduğunu, şirketin müdürlüğünü yaptığını, Hong Kong'dan ithal ettikleri oyuncak motorlarındaki emsal düşüklüğünün, cins ve nitelik farkından kaynaklanabileceğini, emsal alınanların aynı firmanın 24 voltla çalışan elektrikli ev aletleri motoru olduğunu, kendilerininkinin ise oyuncak pil motoru olduğunu, vergi ve cezaların ödendiğini, bu işlerle gümrükçülerinin ilgilendiğini, firmaya beyan ettikleri fiyattan ödeme yaptıklarını, açıktan ödeme yapmadıklarını, faturadaki kıymetin doğru olduğunu beyan ederek, suçlamaları red etmiştir.
Sanık Ömer Fikret Oyal duruşmada; şirketle herhangi bir ilgi ve irtibatının olmadığını, arkadaşı Mehmet Kubilay'ın isteği üzerine kağıt üzerinde ortak olduğunu, hatırladığı kadarıyla %1 olan hissesini Kubilay'ın babasına 1993 Haziranında devrettiğini, ithalatla ilgisinin olmadığını söylemiştir.
Sanık Menderes Koçer müfettiş tarafından alınan beyanında ve duruşmada; 1993 yılı Kasım ayı itibariyle ortağının eşi Seyhan olduğunu ve ortaklıklarını sürdürdüklerini, yapılan ithalatta kıymet düşüklüğünün saptanması üzerine, vergi ve cezaları malı biran önce çekmek için ödediklerini, mallarının Hong Kong dan yüklenen Çin malı olduğunu, emsal araştırmasında esas alınan faturanın Japon malı ve birinci sınıf olduğunu, eşinin ev hanımı olması nedeniyle, ortaklığının formaliteden ibaret olduğunu ve bu konuda bilgisi olmadığını savunmuş,
Sanık Seyhan Koçer müfettişe gönderdiği beyanında ve duruşmada, şirkete ortak olarak gözükse de, işlerin eşi tarafından yürütüldüğünü, kendisinin bilgi sahibi olmadığını söylemiştir.
Giriş beyannamelerini, gümrük komisyoncusu sıfatıyla imzalayan ve haklarında takipsizlik kararı verilen Adnan İğdir ve Tuncer Demirtekin müfettiş tarafından alınan beyanlarında, beyannamenin A tablosundaki imzaların mal sahiplerine ait olduğunu, beyannameye ekli faturaların sahteliği konusunda bilgilerinin bulunmadığını, sıhhatinden kuşkulanmadıklarını, işlemleri yasanın kendilerine tanıdığı yetkiler çerçevesinde sonuçlandırdıkların, faturada silinti ve kazıntı bulunmadığını söylemişlerdir.
Haklarında takipsizlik kararı verilen gümrük görevlileri Yunus Emre Öztürk, İsmet Kılıç, Timur Kılıçoğlu, Ali Açıkalın ve İsmail Cerrahoğlu müfettiş tarafından alınan beyanlarında; giriş beyannamesi ile ilgili kıymet noksanlığının, ithal konusu eşyaların emsalleri ile kıyaslanarak saptandığını, bazılarında % 500'den fazla kıymet noksanlarının bulunması nedeniyle kuşkulandıklarını, aynı firmaya ait gerçek fatura bulunmadığından ve kaçakçılık kastı saptanamadığından kaçakçılıktan işlem yapmadıklarını, Gümrük Yasası uyarınca fark vergi, resim ve cezaların tahsili cihetine gidildiğini söylemişlerdir.
Bilirkişi Kemal Bügüş tarafından Üsküdar 1. Asliye Ceza Mahkemesi'ne sunulan 9.11.1999 tarihli raporda; 1 GR 12 adet olduğu halde gümrük idaresince 1 GR, 1 adet kabul edilmek suretiyle hesaplamalarının belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve yetersiz gerekçe ile ilk hükümde direnilmesi isabetsiz olup, direnme hükmünün açıklanan nedenlerle bozulmasına karar verilmelidir.
Sonuç: Yerel Mahkeme direnme hükmünün, yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın yerine gönderilmek üzere Yargıtay C. Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.04.2004 günü tebliğnamedeki isteme uygun olarak oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy