(2709 S. K. m. 40/2) (5271 S. K. m. 34/2, 231/2, 232/6)
Geceleyin bina dahilinden hırsızlık suçunda sanık F.nin 492/1, 522, 81/2 ve 40. maddeleri uyarınca 4 yıl 15 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Gürsu Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen 03.10.2002 gün ve 138-83 sayılı hüküm, temyiz edilmeksizin 13.05.2003 tarihinde kesinleşmiş ve infaza verilmiştir.
Hükümlünün hukuki durumunun 5237 sayılı Yasa kapsamında değerlendirilmesi isteminde bulunulması üzerine, Bursa Yedinci Asliye Ceza Mahkemesince dosya üzerine yapılan inceleme sonunda 10.06.2005 gün ve 138-83 sayılı ek karar ile; 5237 sayılı Yasa hükümlerinin lehe olduğu kabul edilerek, hükümlünün 5237 sayılı Yasa'nın 142/1-b maddesi uyarınca 3 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına, 58. maddenin infaz aşamasında C.Savcılığınca göz önünde bulundurulmasına, hakkında 63. maddenin uygulanmasına, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde temyizi kabil olmak üzere karar verilmiştir.
Hükümlüye 15.06.2005 tarihinde tebliğ edilen hüküm, hükümlü tarafından 15.08.2005 tarihinde temyiz edilmiş, temyiz istemi Bursa Yedinci Asliye Ceza Mahkemesince 19.08.2005 gün ve 138 sayı ile ret edilerek, 14.09.2005 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Hükümlü tarafından verilen 06.09.2005 tarihli dilekçeler uyarınca dosyayı inceleyen Yargıtay Altıncı Ceza Dairesince 06.06.2006 gün ve 18144-5607 sayı ile;
10.06.2005 tarihli ek kararın, 15.06.2005 günü bulunduğu Bursa E Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından hükümlüye tebliğ olunmasına karşın, yasal süreden sonra temyiz isteğinde bulunmuş olduğunun anlaşılmasına ve ek kararda temyiz başvuru yerinin gösterilmemiş olması, yasal sürede temyiz isteğinde bulunulması halinde inceleme konusu yapılacağından, tebliğnamedeki temyiz başvurusunun sürede olduğunun kabulü yönündeki düşünce benimsenmemiştir.
Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, gerekçeye ve hakimin takdirine göre hükümlü Fethi'nin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan temyiz isteğinin reddine ilişkin ek kararın isteme aykırı olarak onanmasına karar verilmiştir.
Yargıtay C.Başsavcılığınca 03.10.2006 gün ve 186776 sayı ile;
10.06.2005 tarihli ek kararın hüküm fıkrasında, Anayasa'mızın 40. maddesinin ikinci fıkrasına, CMY'nin 34. maddesinin ikinci fıkrası ile 232. maddesinin altıncı fıkrasına aykırı olarak temyiz başvuru mercii ve şeklinin açıkça gösterilmediği, 15.08.2005 tarihinde yapılan kanun yolu başvurusunun süresinde kabul edilerek 19.08.2005 tarihli temyiz isteminin reddi kararının kaldırılması, 10.06.2005 tarihli ek kararın temyiz yoluyla incelenmesi gerektiği görüşleriyle itiraz yasa yoluna başvurularak, Özel Daire'nin onama kararının kaldırılması ve temyiz incelemesinin yapılması için dosyanın Yargıtay Altıncı Ceza Dairesi'ne gönderilmesi isteminde bulunulmuştur.
Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığı'na gönderilmekle, Ceza Genel Kurulu'nca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.
Özel Daire ile Yargıtay C.Başsavcılığı arasındaki uyuşmazlık, geçerli bir temyiz isteminin bulunup bulunmadığı ve bunun sonucu olarak da; temyiz isteminin reddine ilişkin kararı onayan Özel Daire kararında isabet olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
01 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 305. maddesi uyarınca, maddede kesin olarak belirtilen hükümler ile re'sen temyize tabi bulunan hükümlere ilişkin istisnalar hariç, olağan yasa yollarından olan temyiz incelemesinin yapılabilmesi için bir temyiz davası açılmış olmalıdır. Temyiz davasının açılabilmesi için de, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 310. maddesine göre iki koşulun varlığı gereklidir.
Bunlardan ilki süre koşuludur. Usul Yasası 310. maddesinde, genel kural olarak tarafların temyiz isteğinde bulunabilecekleri süreyi, hükmün tefhiminden, tefhim edilmemişse, tebliğinden başlamak üzere bir hafta olarak belirlemiştir. Temyiz süresi 1412 sayılı CMUY'nin 310. maddesinin 3. fıkrasındaki ayrıksı durum hariç olmak üzere, hükmün açıklanması sırasında hazır bulunanlar yönünden bu tarihte, yokluklarında hüküm verilenler yönünden ise, gerekçeli kararın tebliği tarihinde başlar.
Temyiz davasının açılabilmesi için gerekli ikinci koşul ise, istek koşuludur. Yargılama hukukunun temel prensiplerinden olan Davasız yargılama olmaz. ilkesine uygun olarak temyiz davası kendiliğinden açılmaz, bu konuda bir isteğin bulunması gereklidir. CYUY'nin halen yürürlükte bulunan 305. maddesinin 1. fıkrası ile bu kuraldan uzaklaşılmış ve bazı ağır mahkumiyetlerde istek şartından sanık lehine vazgeçilerek, temyiz incelemesinin kendiliğinden (re'sen) yapılması kabul edilmiş ise de, on beş yıl ve daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezalara ilişkin hükümler dışında kalan kararlarda, süre ve istek koşullarına uygun temyiz davası açılmamışsa hükmün Yargıtay'ca incelenmesi olanaksızdır.
Hükümlüye 15.06.2005 tarihinde tebliğ edilen hüküm, 15.08.2005 tarihinde temyiz edilmiş, temyiz istemi Bursa Yedinci Asliye Ceza Mahkemesince 19.08.2005 gün ve 138 sayı ile red edilerek, 14.09.2005 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Hükümlü tarafından verilen 06.09.2005 tarihli dilekçeler uyarınca dosyayı inceleyen Yargıtay Altıncı Ceza Dairesince temyiz isteminin reddine ilişkin karar onanmış ise de, temyiz isteminin reddine ilişkin 19.08.2005 gün ve 138 sayılı red kararı hükümlüye 14.09.2005 tarihinde tebliğ edilmiştir, hükümlünün 06.09.2005 tarihli dilekçeleri temyiz isteminin reddine ilişkin kararın verilmesinden sonra ve bu kararın tebliğinden önce ise de, başvurusu temyiz isteminin reddine ilişkin karara yönelik bulunmayıp, 10.06.2005 tarihli olan ve uyarlama isteminin reddine ilişkin bulunan ek karara yöneliktir, 1412 sayılı CYUY'nin, 315/2. maddesi uyarınca, temyiz eden taraf red kararının kendisine tebliğinden itibaren bir hafta içinde Yargıtay'dan bu hususta bir karar verilmesini isteyebilecek, Yargıtay'ca öncelikle red istemine ilişkin karar incelenecek, yerinde görülmediği takdirde, istem red edilecek, yerinde görülmesi halinde ise temyiz isteminin reddine ilişkin karar kaldırılarak temyiz incelemesi yapılıp, sonucuna göre bir karar verilecektir, incelenen dosyada temyiz isteminin reddine ilişkin karara yönelik bir başvuru bulunmadığından, Yargıtay C.Başsavcılığının itirazının bu değişik gerekçe ile kabulü ile Yerel Mahkemenin süresinde açılmayan temyiz davasının reddine ilişkin kararının uygun bulunduğuna yönelik Özel Daire onama kararının kaldırılıp, dosyanın incelenmeksizin mahalline iadesine karar verilmelidir.
Diğer yönden temyiz incelemesine sunulan; temyiz isteminin reddine İlişkin Yerel Mahkeme ek kararında;
1) Anayasa'nın 40/2. maddesindeki; Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. hükmüne,
2) 5271 sayılı Yasa'nın;
a) 34/2. maddesindeki; Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir. hükmüne,
b) 231/2. maddesindeki; Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları, mercii ve süresi bildirilir. hükmüne,
c) 232/6. maddesindeki; Hüküm fıkrasında, 223.maddeye göre verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir. hükmüne,
Uygun olarak, başvurulacak yasa yolunun süresi, mercii ve başvuru şekli açıklanmak suretiyle yasa yolu duyurusuna yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumun, 5271 sayılı Yasa'nın 40. maddesindeki;
(1) Kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişi, eski hale getirme isteminde bulunabilir.
(2) Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde de, kişi kusursuz sayılır. hükümleri uyarınca da eski hale getirme nedeni teşkil ettiği açıktır.
Ne var ki,
Bu hal, anılan normlar gereği Yerel Mahkemenin eksikliği gidermeye yeterli meşruhatlı duyuru ile tarafları bilgilendirmesi ve tarafların da eski hale getirme talebinde bulunarak yasa yoluna başvurması durumunda gözetilebilecek niteliktedir.
Olağan yolla veya eski hale getirme yöntemiyle açılmış bir temyiz davası olmadığından, saptanan usuli eksikliğe bu evrede ancak işaret edilmekle yetinilebilmektedir.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle,
1- Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının bu değişik gerekçe ile KABULÜNE,
2- Yargıtay Altıncı Ceza Dairesinin 06.06.2006 gün ve 18144-5607 sayılı onama kararının KALDIRILMASINA,
3- Dosyanın incelenmeksizin mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine, 07.11.2006 günü yapılan müzakerede oybirliği ile karar verildi.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy