(2709 S. K. m. 141) (5237 S. K. m. 51, 58, 62, 151, 152, 167) (1412 S. K. m. 322) (5271 S. K. m. 209, 217, 223, 308) (6100 S. K. m. 445) (5490 S. K. m. 3)
Dava: Mala zarar verme suçundan sanık T. Ö.'ün 5237 sayılı TCK'nun 151/1, 152/2, 62 ve 51 inci maddeleri uyarınca 6 ay 20 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve cezasının ertelenmesine ilişkin, Alaşehir 2. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 28.12.2009 gün ve 305-432 sayılı hükmün sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 05.07.2012 gün ve 9895-8607 sayı ile;
Tekerrüre esas mahkumiyeti bulunan sanık hakkında TCK'nun 58 inci maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.
Katılanın, sanığın kayınpederi olduğunu beyan etmesi karşısında; sanığa ait aile nüfus kayıt tablosu getirtilip sonucuna göre 5237 sayılı TCK'nun 167/1-b maddesinin sanık hakkında uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 29.08.2012 gün ve 142694 sayı ile;
Ulusal yargı ağı projesi (UYAP) ortamından alınan nüfus aile kayıt örneğine göre, 18829577412 TC numaralı sanık T. Ö.'ün suç tarihinde katılan T. K.'ın kızı olan S. Ö.'le evli olduğu, sanığın kayınpederi olan katılana karşı işlemiş olduğu mala zarar verme suçu bakımından TCK'nun 167/1 maddesindeki 'yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların; a) haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, b) üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın, c) aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin, zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz' şeklindeki düzenlemeye göre sanığın şahsi cezasızlık halinin bulunduğu anlaşılmıştır.
5320 sayılı CMK'nun yürürlük ve uygulama sekli hakkında kanunun 8 inci maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322 nci maddesinde, olayın daha fazla aydınlanması gerekmeden davanın düşürülmesine karar verilmesi gereken hallerde Yargıtay ilk derece mahkemesi yerine geçerek kendisinin son kararı alabileceği seklindeki düzenleme karşısında, sanığın, katılanın damadı olduğunun nüfus kaydıyla belirlenmesinden sonra yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum söz konusu olmadığından Yargıtay'ın davanın esasına hükmedebileceğinde tereddüt bulunmamaktadır. Zaten yerel mahkemenin de resmi nüfus aile kayıt tablosuna itibar edip ceza verilmesine yer olmadığına karar vermek dışında yapacağı başka bir araştırma bulunmaması nedeniyle yargılamayı çabuklaştırmak için özel dairenin 1412 sayılı CMUK'nun verdiği yetkiye dayanarak ceza verilmesine yer olmadığına kararı vermesi yerine hükmün bozulmasına karar vermesinin usul ekonomisi kurallarına aykırılık oluşturduğu ve yargılamayı gereksiz yere uzatacağı görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurarak, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına, yerel mahkeme hükmünün katılanın, sanığın kayınpederi olduğu gözetilmeden mahkumiyet hükmü kurulması isabetsizliğinden bozulmasına, ancak yeniden yargılama gerektirmeyen bu konuda Yargıtay'ca karar verilmesi mümkün olduğundan, 1412 sayılı CMUK'nun 322 nci maddesine göre sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nun 167/1-b ve 5271 sayılı CMK'nun 223/4-b. maddeleri uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi isteminde bulunmuştur.
CMK'nun 308 inci maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 9. Ceza Dairesince 06.11.2012 gün ve 8307-12097 sayı ile, itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.
Karar: Sanığın mala zarar verme suçundan mahkumiyetine karar verilen somut olayda, Özel Daireyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; yerel mahkeme hükmünün sanığa ait aile nüfus kayıt tablosu getirtilmemesi eksikliğinden bozulmasının isabetli olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.
İncelenen dosya kapsamından;
Sanığın resmi nikahlı eşi S.'ın, aralarındaki geçimsizlik nedeniyle babası olan katılanın Alaşehir ilçesi Çakırcaali köyünde bulunan evine gittiği, sanığın olay gecesi saat 01.00 sıralarında eşinin bulunduğu katılanın evine geldiği, ancak eşini almadan oradan ayrıldığı, bir süre sonra sanığın eşi olan S.'ı telefonla arayarak, bak her tarafı yakıyorum dediği, biraz sonra katılanın evinin yakınlarındaki arazide bulunan saman balyalarının yanmaya başladığının görüldüğü, olayda katılana ait üç adet saman balyasının yandığı,
Yargılama sırasında Yerel Mahkemece aile kayıt tablosunun çıkartılmadığı, Özel Daire bozma kararından sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından çıkartılan nüfus aile kayıt tablosuna göre; sanıkla katılanın kızı S.'ın suç tarihini de kapsayacak şekilde 02.02.2006 ile 27.03.2012 tarihleri arasında evli oldukları,
Anlaşılmaktadır.
Mala zarar verme suçu 5237 sayılı TCK'nun 151 inci maddesinde, bu suçun nitelikli halleri ise 152 nci maddesinde düzenlenmiş, aynı kanunun Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep başlıklı 167 nci maddesinde de; (1) Yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların;
...b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın,
...Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz... hükmü getirilmiştir.
Yine aynı kanunun Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması başlıklı 170. maddesinde;
(1) Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda;
a) Yangın çıkaran,
b) Bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olan,
c) Silahla ateş eden veya patlayıcı madde kullanan,
Kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
(2) Yangın, bina çökmesi, toprak kayması, çığ düşmesi, sel veya taşkın tehlikesine neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır,
Fikri İçtima başlıklı 44 üncü maddesinde de;
İşlediği bir fiil birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır şeklinde düzenleme yer almaktadır.
Anayasamızın 141/4 üncü maddesinde; davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğu belirtilmiş, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6 ncı maddesinde de, davaların makul bir süre içinde bitirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP), Yüksek Mahkemeler de dahil olmak üzere bütün yargı organlarıyla birlikte adli tıp ve icra daireleri arasında bilgi alışverişinin elektronik ortama taşınması, evrakın elektronik ortamda güvenli bir şekilde depolanması, kişilere internet üzerinden hizmet verilmesi, diğer kurumlarla elektronik ortamda hızlı, etkin ve güvenilir bilgi alışverişinin sağlanması ve bu kurumlardan istenilmesi gereken bilgilerin sistem tarafından hazır edilmesi, kısaca adalet hizmetlerinin daha hızlı ve güvenilir bir şekilde yerine getirilmesi amacıyla uygulamaya konulan bir bilişim sistemi projesidir.
Bu doğrultuda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Yasasının Elektronik İşlemler başlıklı 445 inci maddesinde; Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemidir. Dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hallerde UYAP kullanılarak veriler kaydedilir ve saklanır şeklindeki düzenlemeyle Ulusal Yargı Ağı Projesinin işlevi ve kullanılacağı alanlar tanımlanmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununa, 05.07.2012 gün ve 28344 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanunun 95 inci maddesiyle eklenen Elektronik işlemler başlıklı 38/A maddesinde;
(1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır. Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.
(2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP'tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir.
...(10) Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu nüfus, tapu, adli sicil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasıtasıyla temin edilen bilgi, belge ve kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca fiziki olarak istenilmez. UYAP'tan dış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayrıca zorunlu olmadıkça fiziki ortamda gönderilmez... şeklinde düzenleme getirilmiştir.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının,
(e) bendinde Aile kütüğü; Nüfus olaylarına ilişkin kayıtların kağıt veya elektronik ortamda tutulduğu kütük,
(k) bendinde Kimlik Paylaşımı Sistemi; Genel Müdürlükçe merkezi veri tabanından ayrı olarak elektronik ortamda tutulan, Kimlik Paylaşımı Sisteminden yararlanacak kurumların istifadesine sunulan ve sınırlandırılmış bilgiler ihtiva eden aile kütüğü kayıtları,
(m) bendinde;Merkezi veri tabanı;Genel Müdürlükte elektronik ortamda tutulan aile kütüğü kayıtları,
(n) bendinde MERNİS; Merkezi veri tabanı ve Kimlik Paylaşımı Sistemini de kapsayan Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi,
(r) bendinde Nüfus kaydı; Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgiler,
(s) bendinde Nüfus kayıt örneği; Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgilerin özetlerini gösterir belge olarak tanımlanmıştır.
Aynı kanunun 44 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendi uyarınca, adli makamların nüfus kayıt örneklerini alma yetkisi olduğu vurgulanmış, Kimlik ve Adres Paylaşımı Sistemlerinin Kullanılması başlıklı 45 inci maddesindeki; Bakanlık (İçişleri), Kimlik Paylaşımı Sistemi ve Adres Paylaşımı Sistemi veri tabanlarında tutulan bilgileri bu Kanunda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde kurumlarla diğer kişilerin hizmetine açabilir hükmü ile de bu bilgilerin kullanılması düzenleme altına alınmıştır.
Bu düzenlemelerle İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Kimlik Paylaşımı Sistemi adı altında elektronik ortamda tutulan aile kütüğü kayıtlarından diğer kurumların ve bu kapsamda adli makamların da doğrudan yararlanmasının kanuni dayanağı oluşturulmuştur.
Bununla birlikte 10.07.2005 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kimlik Paylaşımı Sistemi Uygulama Yönetmeliğine dayanılarak, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüyle Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı arasında 26.09.2006 tarihinde imzalanan protokole göre, Uyap'ı kullanan tüm yargı birimlerinin nüfus bilgilerine ulaşabilmesi imkanı sağlanmış olup, halen Yargıtaydahil olmak üzere tüm adli makamlardaki yetkili birimler, ilgili kişilerin nüfus kayıtlarına ulaşabilmektedir.
Yargıtay Özel Dairelerince, UYAP sistemi kullanılarak çıkartılan nüfus kayıt örneklerine dayanılarak eksiklikler temyiz aşamasında tamamlanmakta, bu belgelerin temin edilmiş olması nedeniyle artık yerel mahkeme hükümlerinin bozulması yoluna gidilmemektedir. Bu bağlamda; dosyada bulunmayan ve suç vasfının belirlenmesi açısından önem taşıyan mağdurlarla sanıkların nüfus kayıt örneklerinin UYAP'tan çıkartılması nedeniyle bu eksikliğin bozma nedeni yapılmaması sürdürülen bir uygulamadır. Nitekim Ceza Genel Kurulunun 13.12.2011 gün ve 231-262 ile 232-258 sayılı kararlarında da aynı sonuca ulaşılmıştır.
Diğer adli makamlar gibi Yargıtay Dairelerinin de yürürlükte bulunan mevzuata göre UYAP sisteminden gerek nüfus kayıt bilgilerini, gerekse diğer bilgileri çıkartarak kullanmasında ve kararlarına dayanak yapmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından, usul ekonomisi de gözetilerek yargılamaların süratle sonuçlandırılabilmesi için gerektiğinde temyiz aşamasında UYAP sistemi kullanılarak nüfus kayıt örneği çıkarılmalı ve inceleme sırasında göz önüne alınarak yargılamaların gereksiz yere uzamasının önüne geçilmelidir.
Yargılama dosyasında bulunmayan ve buna bağlı olarak duruşmada okunmayan nüfus kayıt örneğinin temyiz aşamasında temin edilerek dosyaya konulması suretiyle bu eksikliğin giderilmesinin Ceza Muhakemesi Kanunu açısından da ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu konuya ilişkin olarak, 5271 sayılı CMK'nun Duruşmada okunması zorunlu belge ve tutanaklar başlıklı 209/1 inci maddesinde;
Naip veya istinabe yoluyla sorgusu yapılan sanığa ait sorgu tutanakları, naip veya istinabe yoluyla dinlenen tanığın ifade tutanaklarıyla muayene ve keşif tutanakları gibi delil olarak kullanılacak belgeler ve diğer yazılar, adli sicil özetleri ve sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgeler, duruşmada okunur,
Delilleri Takdir Yetkisi başlıklı 217/1 inci maddesinde;
Hakim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hakimin vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edilir şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
Sanıkla katılanın kızının evli olduğu hususunun iddianamede anlatılması ve dosya içeriğindeki bilgilerden de anlaşılması karşısında, mevcut ve taraflarca bilinen bir durumun belgelendirilmesi mahiyetindeki nüfus aile kayıt tablosunun temyiz aşamasında çıkartılarak dosyaya konulması, ortaya konulmuş yeni bir delil niteliğinde değildir. Dolayısıyla nüfus aile kayıt örneği, bu özelliği gözönüne alındığında CMK'nun 217/1 inci maddesi kapsamında değerlendirilemeyecektir.
Bununla birlikte, sanığın katılanın kızıyla evli olduğunu gösteren aile nüfus kayıt örneğinin CMK'nun 209 uncu maddesi uyarınca duruşmada okunması gereken belgeler arasında olduğunda da şüphe bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu belgenin duruşmada okunmaması ve sanığın hukuki durumunun buna göre belirlenmemesi hukuka aykırıdır. Ancak her hukuka aykırılık bozma nedeni oluşturmamaktadır. 1412 sayılı CMUK'nun 5320 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 308 inci maddesinde sayılan hukuka mutlak aykırılık halleri dışındaki aykırılıkların bozma nedeni sayılabilmesi için esasa etkili olması gerekir. Esasa, yani Yerel Mahkemece verilen hükme etkisi olmayan nisbi hukuka aykırılık halleri ise tek başına bozma nedeni oluşturmayacaktır. Ancak, aile nüfus kayıt örneğinin incelenmesi sonucunda Yerel Mahkemece değerlendirilmesi gereken yeni hususların ortaya çıkması ihtimali bulunan durumlarda, hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekecektir.
Diğer taraftan, temyiz mercii olan Yargıtay'ın davayı bu aşamada bitirmesi, 1412 sayılı CMUK'nun 322 nci maddesinde dokuz bent halinde sayılan hallerle sınırlı ve istisnai bir durumdur. Yargıtay'ın bu yetkisini kullanması, işi yeniden mahkemeye göndermeye gerek olmadığını gösteren iki temel şartın bulunmasına bağlıdır. Buna göre:
a- Maddi sorunun daha fazla aydınlatılması için bir soruşturma gerekmemelidir.
b- Maddi sorun bakımından mahkemeye bırakılmış serbest değerlendirme yetkisi söz konusu olmamalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 15.06.2004 gün ve 115-138 sayılı kararı başta olmak üzere birçok kararında da belirtildiği üzere; bu düzenlemeyle temyiz aşamasında belirlenen hukuka aykırılıkların doğrudan Yargıtay'ca giderilmesi, yeni bir karar verilmek üzere dosyanın esas mahkemesine gönderilmesine ihtiyaç duyulmadığı durumlarda, yargılamanın gereksiz yere uzamasına engel olunması ve işin temyiz denetimi aşamasında bitirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;
Özel Daire tarafından temyiz incelemesi sırasında dosyada bulunmayan, sanıkla katılanın kızı S.'ın evli olduklarını gösteren nüfus aile kayıt tablosunun UYAP sistemi kullanılarak çıkartılması ve yerel mahkeme hükmünün katılanın sanığın kayınpederi olduğu gözetilmeden mahkumiyet hükmü kurulması isabetsizliğinden bozulmasına, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu aykırılığın 1412 sayılı CMUK'nun 5320 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 322 nci maddesine göre Yargıtay tarafından giderilmesi mümkün olduğundan, 5237 sayılı TCK'nun 167/1-b ile 5271 sayılı CMK'nun 223/4-b maddeleri gereğince ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi suretiyle hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilebileceği düşünülebilir ise de; katılanın sanığın kayınpederi olması nedeniyle TCK'nun 167/1-b maddesi uyarınca sanığa ceza verilmemesi durumunda, TCK'nun 44 üncü maddesi gözönüne alındığında aynı kanunun 170. maddesinde yazılı suçun oluşup oluşmadığının da Yerel Mahkemece değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Özel Daire bozma kararında bir isabetsizlik bulunmadığından itirazın reddine karar verilmelidir.
Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Başkanı ve sekiz Genel Kurul Üyesi ise; itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle karşıoy kullanmıştır.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle;
1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE,
2- Dosyanın, mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.02.2014 tarihinde yapılan müzakerede oyçokluğuyla karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy