KARARI VEREN
YARGITAY DAİRESİ : 1. Ceza Dairesi
MAHKEMESİ :Ağır Ceza
SAYISI : 17-5
I. HUKUKÎ SÜREÇ
Sanıkların kasten öldürme suçundan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223/2-e maddesi uyarınca beraatlerine ilişkin Ödemiş Ağır Ceza Mahkemesince verilen 02.02.2018 tarihli ve 31-41 sayılı hükümlerin, katılan vekilince istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesince 10.05.2018 tarih ve 1076-1262 sayı ile istinaf başvurusunun esastan reddine, bu kararın katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 1. Ceza Dairesince 27.03.2019 tarih ve 15-1885 sayı ile; ''…Sanık ...'in kavgaya dâhil olduğunun sanık ... ve tanıklar ... ile ...'ın beyanlarından anlaşıldığı, sanığın hayatın olağan akışına uymayan inkara dayalı savunmasına itibar edilemeyeceği, sanık ...'ın da kavga sırasında elinde bulunan sopayla maktul ve yanındakilere saldırmak, sanık ...'in de kavgaya dâhil olmak suretiyle sanık ...'ın eylemlerini kolaylaştırdıkları ve bu surette kasten öldürme suçuna yardım eden olarak katıldıkları sabit olup TCK'nin 39. maddesi kapsamında cezalandırılmaları gerektiği gözetilmeden yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde beraat kararları verilip beraat kararına yönelik istinaf istemlerinin de esastan reddine karar verilmesi,'' isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.
Ödemiş 2. Ağır Ceza Mahkemesi ise 06.01.2021 tarih ve 17-5 sayı ile bozmaya direnerek önceki hükümler gibi sanıkların beraatlerine karar vermiştir.
Hükümlerin katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 01.11.2022 tarihli ve 72955 sayılı onama istekli tebliğnamesi ile dosya, CMK'nın 307. maddesi uyarınca kararına direnilen daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 1. Ceza Dairesince 15.06.2023 tarih ve 11921-4277 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.
II. UYUŞMAZLIK KAPSAMI, KONUSU VE ÖN SORUN
Direnme kapsamına göre inceleme sanıklar ... ve ... hakkında kasten öldürme suçundan kurulan beraat hükümleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklar ... ve ...’ın, inceleme dışı sanık ... ...’ın maktule yönelik kasten öldürme suçuna yardım eden olarak iştirak edip etmediklerinin belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle; kasten öldürme suçunun sanıklarından ... ve müdafiinin bulunmadığı celsede, esas hakkında mütalaa alınıp hüküm kurulmasının savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
III. ÖN SORUNA İLİŞKİN BİLGİLER
İncelenen dosya kapsamından;
Özel Daire bozma ilamından sonra sanıkların, iştirak hâlinde kasten öldürme suçundan yargılamasının yapıldığı Ödemiş 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 06.01.2021 tarihli celsesine sanıklar ... ve ... ile mazeret beyan eden ... müdafiinin katılmadıkları, sanık ... müdafii ile katılan vekilinin katıldığı bu celsede, Cumhuriyet savcısının her iki sanığın da kasten öldürme suçuna yardımdan mahkûm edilmeleri gerektiğine ilişkin esas hakkındaki görüşünü sunduğu, Mahkemece sanık ... müdafiinin mazeretinin reddine ilişkin ara karar verildikten sonra, esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmaları da alınmayan sanık ... ve müdafiinin yokluğunda hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
IV. GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat ve Ön Soruna İlişkin Açıklamalar
Ayrıntıları Ceza Genel Kurulunun 12.06.2024 tarihli ve 153-187 sayılı kararında açıklandığı üzere;
CMK'nın 216. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca zorunlu müdafiin hazır bulunmadığı oturumda hükmün açıklanabilmesi için 694 sayılı KHK'nın madde gerekçesin de anlaşılacağı üzere sanığın esas hakkındaki sorgusunun ve savunmasının zorunlu müdafiin hukuki yardımından yararlandırılarak alınmış ve bütün usuli işlemlerin tamamlanmış olması gerekmektedir.
5271 sayılı CMK’nın hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen 289. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, Cumhuriyet savcısı veya duruşmada kanunen mutlaka hazır bulunması gereken diğer kişilerin yokluğunda duruşma yapılması durumunda da hukuka kesin aykırılık hâli bulunduğu kabul edilmiştir.
Ceza muhakemesinin amacı olan somut gerçeğin ortaya çıkarılması için delillerin duruşmada ortaya konulmasından sonra, bu delillerden sonuç çıkarma, yani tartışma safhası başlamaktadır. Böylece ortaya konulan delillerle ilgili taraflara CMK'nın 216/1. maddesinde belirtilen sıraya göre söz hakkı verilecek ve tartışma imkânı sağlanacaktır. Delillerin tartışılmasında ilk önce söz katılana veya vekiline, daha sonra Cumhuriyet savcısına ve en son olarak da sanığa ve müdafiine veya kanunî temsilcisine verilir. Görüldüğü üzere kanun koyucu, önce iddia, daha sonra da savunma makamında bulunan kişilerin söz alıp görüşlerini açıklaması gerektiğini kabul etmiştir. Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, sanığın, müdafiinin veya kanuni temsilcisinin açıklamalarına; sanık ve müdafii ya da kanuni temsilcisi de Cumhuriyet savcısının ve katılanın veya vekilinin açıklamalarına cevap verebilir. Bu kurallar tez (iddia) ile antitezin (savunmanın) çatışmasıyla sonuca (karara) ulaşılan bir sürecin karşılığı olan muhakeme sonunda sağlıklı bir karara ulaşabilmenin gerekli ve zorunlu şartıdır.
B. Ön Soruna İlişkin Hukuki Değerlendirme
Sanıklara isnat edilen kasten öldürme suçu bakımından Kanun’da öngörülen cezanın alt sınırının beş yıldan fazla olması nedeniyle adil ve etkin yargılanma hakkı kapsamında istemi olup olmadığına bakılmaksızın CMK’nın 150. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sanıklara müdafi atanmasının ve aynı Kanun’un 188. maddesi gereğince de müdafiin duruşmalarda hazır bulundurulması zorunludur. Her ne kadar CMK’nın 188. maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle müdafiin mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya duruşmayı terk etmesi hâllerinde yargılamaya devam edilebileceği düzenlenmiş, buna paralel olarak da aynı Kanun’un 216. maddesine, karar aşamasında zorunlu müdafiin hazır bulunmamasının hükmün açıklanmasına engel teşkil etmeyeceği ibareleri eklenmiş ise de; mazeretsiz olarak oturumlara katılmayan sanık müdafiinin yokluğunda hüküm kurulabilmesi için sanığın esas hakkındaki sorgusunun ve savunmasının zorunlu müdafiin hukuki yardımından yararlandırılarak alınmış ve bütün usul işlemlerinin tamamlanmış olması gereklidir. Müdafiin duruşmayı takip etmemesi nedeniyle İlk Derece Mahkemesince sanık için barodan yeni bir müdafi görevlendirilmediği gibi müdafi temini için oturum ertelenmeden, Cumhuriyet savcısının sunduğu esas hakkındaki mütalaasına ilişkin diyecekleri ve esas hakkındaki savunması tespit edilmeden yargılamaya devam edilerek hükmün tesis ve tefhim edilmesinin savunma hakkının kısıtlanması niteliği taşıdığı ve bu durumun CMK'nın 289. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca hukuka kesin aykırılık hâli oluşturduğu kabul edilmelidir.
Bu itibarla Ödemiş 2. Ağır Ceza Mahkemesince ... hakkında kurulan 06.01.2021 tarihli ve 17-5 sayılı hükmün, sanığın savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle; sanık ... ile iştirak hâlinde kasten öldürme suçunu işlediği iddia edilen sanık ... hakkındaki hükmün ise bu davayla irtibatı nedeniyle diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.
Çoğunluk görüşüne katılmayan bir Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanığın savunma hakkının kısıtlanmadığı düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.
V. KARAR
Açıklanan nedenlerle;
1- Ödemiş 2. Ağır Ceza Mahkemesince sanık ... hakkında kurulan 06.01.2021 tarihli ve 17-5 sayılı hükmün; sanığın savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle; sanık ... ile iştirak hâlinde kasten öldürme suçunu işlediği iddia edilen sanık ... hakkındaki hükmün ise irtibat nedeniyle diğer yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,
2- Dosyanın, İlk Derece Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.12.2025 tarihli müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.